Cukrzyca go nie zatrzyma. 27 kilometrów w każdej z 27 stolic Unii Europejskiej. 9 sierpnia w Warszawie

Już 9 sierpnia Polskę odwiedzi Hakaroa Vallée – 21-letni aktywista z Francji, od 10 lat żyjący z cukrzycą typu 1. W ramach wyjątkowego europejskiego wyzwania przebiega 27 kilometrów w każdej z 27 stolic Unii Europejskiej, udowadniając, że odpowiednio wcześnie rozpoznana i właściwie leczona cukrzyca nie musi ograniczać marzeń, aktywności ani planów na przyszłość. Jego wizyta w Warszawie będzie także okazją do zwrócenia uwagi na problem zbyt późnego rozpoznawania cukrzycy typu 1 oraz potrzebę wprowadzenia systemowych badań przesiewowych w Polsce.

Cukrzyca typu 1 należy dziś do najdynamiczniej narastających wyzwań zdrowia publicznego. W Polsce liczba nowych zachorowań wzrosła nawet dziesięciokrotnie w ciągu ostatnich 30 lat, a coraz większy odsetek diagnoz dotyczy dzieci poniżej 5. roku życia, czyli w okresie najbardziej intensywnego rozwoju mózgu i układu nerwowego.

Jednocześnie wielu pacjentów – zarówno dzieci, jak i dorosłych – dowiaduje się o chorobie dopiero w momencie wystąpienia ciężkich objawów. Nadal zbyt często pierwszym rozpoznaniem cukrzycy typu 1 jest ciężka kwasica ketonowa – stan bezpośredniego zagrożenia życia, który wiąże się z ryzykiem trwałych zaburzeń funkcji poznawczych, dłuższą hospitalizacją i trudniejszym wyrównaniem metabolicznym.

Cukrzyca typu 1 może zostać wykryta, zanim pojawią się objawy
Eksperci podkreślają, że cukrzyca typu 1 rozwija się stopniowo i przez długi czas może przebiegać bezobjawowo. Dzięki badaniom przesiewowym możliwe jest wykrycie choroby już na etapie przedobjawowym – jeszcze przed wystąpieniem objawów klinicznych.

Badania pozwalają zidentyfikować dzieci znajdujące się:
• w I stadium choroby, kiedy obecne są co najmniej dwa autoprzeciwciała przy prawidłowej glikemii,
• w II stadium, gdy pojawiają się pierwsze zaburzenia gospodarki węglowodanowej.

Wczesne rozpoznanie umożliwia objęcie dziecka regularnym monitoringiem, przygotowanie rodziny do życia z chorobą oraz kwalifikację do terapii, które mogą opóźniać rozwój pełnoobjawowej cukrzycy typu 1. Co równie istotne, znacząco zmniejsza ryzyko wystąpienia kwasicy ketonowej i związanych z nią powikłań.

Bilans sześciolatka – najlepszy moment na badania przesiewowe
Polskie Stowarzyszenie Diabetyków od miesięcy apeluje o szerszy dostęp do badań przesiewowych w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej i rozszerzenie bilansu sześciolatka o badania przesiewowe w kierunku cukrzycy typu 1.

– Praktycznie każde dziecko przechodzi wtedy obowiązkową ocenę stanu zdrowia. Oznacza to możliwość objęcia przesiewem całej populacji bez konieczności organizowania dodatkowych wizyt czy angażowania rodziców – zwraca uwagę Monika Kaczmarek, prezes Zarządu Głównego Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków (PSD). – Ostatnie decyzje Ministerstwa Zdrowia pokazują, że bilans sześciolatka może być skutecznym narzędziem nowoczesnej profilaktyki zdrowotnej. Włączenie do niego lipidogramu otworzyło drogę do kolejnych działań profilaktycznych. Rozszerzenie bilansu o badania przesiewowe w kierunku cukrzycy typu 1 byłoby naturalnym krokiem, wpisującym się w światowy trend wczesnego wykrywania chorób przewlekłych – dodaje.

To inwestycja w zdrowie i przyszłość systemu ochrony zdrowia
Wprowadzenie badań przesiewowych oznacza korzyści nie tylko dla dzieci i ich rodzin, ale również dla całego systemu ochrony zdrowia. Wczesne wykrycie choroby pozwala ograniczyć liczbę hospitalizacji związanych z kwasicą ketonową, zmniejszyć koszty leczenia powikłań oraz przygotować system do wdrażania nowych terapii modyfikujących przebieg cukrzycy typu 1.

Doświadczenia krajów, które rozpoczęły programy badań przesiewowych, pokazują, że koszty braku wczesnej diagnostyki są znacznie wyższe niż koszty jej wdrożenia.

– Wizyta Hakaroa w Warszawie pokazuje, że cukrzyca typu 1 nie musi ograniczać marzeń. Aby jednak dzieci mogły żyć bezpiecznie i aktywnie, choroba musi zostać wykryta odpowiednio wcześnie. Nadal zbyt wiele rodzin dowiaduje się o diagnozie dopiero wtedy, gdy dziecko trafia na oddział intensywnej terapii. Dziś dysponujemy wiedzą i możliwościami, które pozwalają wykryć cukrzycę typu 1 jeszcze przed pojawieniem się objawów. Dlatego czekamy na decyzje Ministerstwa Zdrowia dotyczące włączenia do ambulatoryjnej opieki specjalistycznej badań diagnostycznych w kierunku cukrzycy typu 1 zarówno dla dzieci, jak i dorosłych oraz apelujemy o rozszerzenie bilansu sześciolatka o badania przesiewowe. To rozwiązania, które mogą uratować zdrowie i życie wielu dzieci oraz przygotować polski system ochrony zdrowia na rozwój nowych terapii modyfikujących przebieg choroby – podkreśla Monika Kaczmarek.. – W diabetologii czas ma kluczowe znaczenie. Zbyt często leczenie rozpoczynamy dopiero wtedy, gdy pojawiają się powikłania, takie jak przewlekła choroba nerek czy choroby układu sercowo-naczyniowego. Tymczasem odpowiednio wczesna diagnostyka i szybkie wdrożenie właściwej terapii pozwalają wielu z tych powikłań zapobiec. Musimy pamiętać, że cukrzyca dotyka nie tylko dzieci i seniorów, ale także osoby w wieku produkcyjnym. Dzięki skutecznemu leczeniu pozostają aktywne zawodowo, wracają do pracy i uczestniczą w życiu społecznym. Dlatego inwestycje we wczesną diagnostykę i nowoczesne leczenie cukrzycy nie są kosztem – są inwestycją w zdrowie społeczeństwa, bezpieczeństwo pacjentów i stabilność całego systemu ochrony zdrowia – dodaje szfowa PSD.

Budujemy świadomość i historię wsparcia – Centrum Edukacji i Historii Cukrzycy

Wizycie Hakaroa i debacie o nowoczesnej profilaktyce towarzyszy otwarcie Centrum Edukacji i Historii Cukrzycy.

– Centrum Edukacji i Historii Cukrzycy to wyjątkowe miejsce stworzone z myślą o edukacji, budowaniu świadomości oraz zachowaniu historii diabetologii i działalności społeczności osób z cukrzycą w Polsce. Powstające Centrum ma być miejscem, które łączy historię opieki diabetologicznej w Polsce z nowoczesną edukacją i realnym wsparciem dla pacjentów oraz ich bliskich inspirując kolejne pokolenia oraz pokazując, jak wiele udało się osiągnąć dzięki zaangażowaniu pacjentów, ekspertów, partnerów i całego środowiska diabetologicznego – mówi Monika Kaczmarek

Cukrzyca nie musi ograniczać życia
Hakaroa Vallée od momentu diagnozy konsekwentnie pokazuje, że cukrzyca typu 1 nie przekreśla ambitnych planów. Przebiegł Telethon, pokonał ponad 3 tysiące kilometrów rowerem na trasie Tour de France, a dziś realizuje kolejne wyzwanie, inspirując osoby żyjące z cukrzycą w całej Europie.

Europejska inicjatywa rozpoczęła się 27 lipca w Madrycie. W ciągu 27 kolejnych dni Hakaroa przebiegnie 27 kilometrów w każdej z 27 stolic Unii Europejskiej, pokonując łącznie 729 kilometrów. Finał wyzwania odbędzie się 22 sierpnia w Paryżu.

Warszawa jest jednym z przystanków na tej wyjątkowej trasie, której celem jest pokazanie, że odpowiednio wcześnie rozpoznana i właściwie leczona cukrzyca typu 1 nie musi być przeszkodą w realizacji marzeń. Polskie Stowarzyszenie Diabetyków wspiera inicjatywę Hakaroa Vallée, wykorzystując ją do zwrócenia uwagi na konieczność wcześniejszego wykrywania cukrzycy typu 1 oraz wdrożenia systemowych badań przesiewowych w Polsce.

pr/, fot. Par Humramos — Travail personnel, CC BY-SA via commons.wikimedia.org

Data publikacji: 05.08.2026 r.