Dzień Patrona: opowieść o pamiętaniu i odpamiętywaniu

Uroczyście i jednocześnie lekko, radośnie i wiosennie przebiegało spotkanie 23 marca w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej w Dąbrowie Górniczej. Tego dnia w placówce świętowano Dzień Patronki szkoły dla dzieci i młodzieży niewidomej i słabowidzącej – Zofii Książek-Bregułowej.

Po zakończeniu II wojny światowej i po powrocie do Ojczyzny Zofia Książek-Bregułowa była jedyną w Polsce niewidomą aktorką czynną zawodowo. Każdy wychowanek ośrodka doskonale zna życiorys tej niepospolitej artystki, aktorki i poetki, która ciężko ranna w Powstaniu Warszawskim straciła wzrok. Z powodzeniem jednak grała na deskach teatralnych spełniając swe marzenie mimo dysfunkcji wzroku. Niestety krótko.

Mimo wspaniałych recenzji i aplauzu publiczności w Teatrze Śląskim nie uzyskała zatrudnienia. Przez dziesięciolecia bez powodzenia walczyła o prawo do sceny, czyli uprawiania umiłowanego zawodu.

A jednak stała się artystką zananą i podziwianą. Po czasie złudnych nadziei i walki o angaż w teatrze zainicjowała „Koncerty żywego słowa” i prawdziwy Teatr jednego aktora w przepięknych realizacjach monodramów. Później zaczęła tworzyć poezję. Piękne wiersze o miłości, przemijaniu, utracie, ale również o afirmacji życia. Pomimo wszystko, bo przecież mimo rozpaczy bez przerwy rodzi się nadzieja…

Jej droga życiowa to bohaterstwo czasów wojny i heroizm wobec codziennej trudnej egzystencji osoby nieprzeciętnej i niezwykłej, wszelako samotnej, polegającej na pomocy widzących przyjaciół i relacjach z młodymi ludźmi. I to właśnie oni wybrali Ją Patronką Szkoły dla Dzieci i Młodzieży Niewidomej i Słabowidzącej w SOSW w Dąbrowie Górniczej.

Głęboka wiara Zofii i Jej przekonanie, że chociaż „w bólu wykuwa się życie i los człowieczy”, to warto marzyć, bo „każdy czyn rodzi się z wielkiego marzenia” stały się maksymą życiową wychowanków dąbrowskiej placówki…

23 marca z okazji Dnia Patrona zaprosili oni przyjaciół Pani Zofii na spotkanie przy herbatce. Organizatorki szybko potrafiły wyczarować ciepły nastrój i atmosferę wyczekiwania na miłych gości.

Na scenie – obok portretów Patronki i pamiątkowych precjozów, m.in. pięknych sukni i szali, które pani Zofia wręcz uwielbiała – ustawiono stolik i dwa fotele. Scenografia niezwykle trafiona, albowiem Solenizantka tak właśnie witała swoich gości. Przy herbatce słuchała ich opowieści i opowiadała o sobie i czasach minionych. Barwnie i zajmująco.

Tak też się działo na scenie w auli SOSW w Dąbrowie Górniczej. W fotelach usiadły naprzeciw siebie widząca dziennikarka i niewidząca piękna dama, Pani Zofia. Fascynująca rozmowa obu aktorek pokazała ich duże umiejętności. Szczególną uwagę publiczności zwróciła dziewczyna grająca Panią Zofię. Jej wysmukła, wysoka postać jednoznacznie kojarzyła się z osobą Patronki. Oszczędna gestykulacja, emanująca pewność siebie, jasny przekaz i dbałość o piękno słowa to cechy przywołujące w pamięci Panią Zofię. Aktorka odegrała Ją wyśmienicie!

Na dużym ekranie na scenie przewinął się także krótki film o Zofii Książek-Bregułowej zawierający również fragmenty z Jej osobistej obecności w dąbrowskiej placówce nie tylko podczas uroczystości nadania szkole Jej imienia, ale także Jej spotkań z młodzieżą ośrodka.

Wszystkie byłe spotkania z Patronką oraz te obchodzone dzisiaj z okazji Dnia Patrona SOSW w Dabrowie Górniczej wpisują się także w działania przyjaciół Zofii Książek-Bregułowej, którzy tłumaczą – jak aktorka Teatru Wyspiańskiego Barbara Lubos – że „życie Pani Zofii było zbyt cenne, żebyśmy mogli pozwolić sobie na zapomnienie o nim”.

Kilka miesięcy wcześniej Zbigniew Rokita, prowadząc na Scenie Kameralnej Teatru Śląskiego spotkanie z przyjaciółmi i poezją Zofii Książek-Bregułowej podkreślił, że „podjęliśmy opowieść o pamiętaniu i odpamiętywaniu, bo to my potrzebujemy o Niej pamiętać”.

Nauczyciele, uczniowie i wychowankowie dąbrowskiego SOSW pamiętają.

Zobacz galerię…

Iwona Kucharska, fot. SOSW, autorka

Data publikacji: 25.03.2026 r.