Jesteś dla nas ważny – Ocena potrzeb w zakresie wsparcia dla seniorów w Polsce

W środę 28 października w Warszawie odbyła się konferencja inaugurująca najnowszą edycję publikacji raportu Fundacji SeniorApp zatytułowanej „Ocena potrzeb w zakresie wsparcia dla Seniorów w Polsce”. Eksperci z różnych dziedzin analizowali wnioski płynące z raportu i zastanawiali się w jaki sposób społeczeństwo i osoby oraz instytucje kreujące politykę senioralną mogą wesprzeć polskich seniorów.

Podczas konferencji sformułowano kilka wniosków dotyczących m.in. sytuacji ekonomicznej i jakości snu wśród polskich seniorów, które mają wielkie znaczenie dla poczucia samotności. Większe niż wiek. Wśród polskich seniorów obserwuje się narastające rozwarstwienie i nierówności ekonomiczne.

– Dziękuję, że niestrudzenie ciągle realizujecie wiele projektów, które są projektami nowatorskimi, powiedziałabym dość cyfrowymi, w odpowiedzi na tę wielką potrzebę drugiego człowieka. A szczególnie to, o czym rozmawiamy ostatnio i co nas bardzo interesuje, kwestia jak wykorzystać nowe technologie do wspierania osób starszych w opiece – zwróciła się do organizatorów i uczestników konferencji Pełnomocnik Rządu ds. Polityki Senioralnej Marzena Okła-Drewnowicz.

Jak wynika z raportu, polscy seniorzy czują się względnie bezpieczni w sieci. Im lepsza sytuacja materialna seniora, tym subiektywnie większe poczucie bezpieczeństwa w sieci. We wszystkich badanych grupach wiekowych, seniorzy chętnie korzystają z Internetu

– Internet jest dla seniorów nie tylko miejscem komunikacji, ale narzędziem załatwiania podstawowych spraw życiowych: finansów, zakupów, kontaktu z innymi, pozyskiwania informacji i korzystania z nowych technologii. Wysoki deklarowany poziom poczucia bezpieczeństwa seniorów w Internecie nie powinien być utożsamiany z wysokim poziomem faktycznych kompetencji w zakresie cyberbezpieczeństwa. Szczególnie istotna jest grupa osób, które nie potrafią jednoznacznie ocenić swojego bezpieczeństwa. Może to oznaczać potrzebę wzmacniania nie tylko wiedzy, ale przede wszystkim umiejętności rozpoznawania sytuacji ryzykownych i podejmowania właściwej decyzji – tłumaczyła nadkomisarz Magdalena Niemotko, ekspert ds. polityki społecznej w Wydziale Międzynarodowej Współpracy Policji Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości.

Głównym zagadnieniem omawianym w odniesieniu do życia społecznego była kwestia poczucia samotności wśród polskich seniorów. Im bardziej wypełnione życie seniora różnymi zajęciami, tym mniejsze deklarowane poczucie samotności. Odsetek seniorów deklarujących poczucie samotności jest aż 6-krotnie niższy wśród osób, które regularnie dobrze się wysypiają i czują się wypoczęci.

Chociaż bardzo często wskazuje się, że mieszkanie w pojedynkę jest kluczowym czynnikiem ryzyka samotności, to zależność ta nie jest aż tak silna, jak można byłoby oczekiwać. Wśród seniorów mieszkających w pojedynkę (ok. 30 proc. badanych) ok. 45 proc. deklaruje poczucie samotności, wśród osób mieszkających z kimś ten wskaźnik wynosi 26 proc.

Ciekawostką jest fakt, że wiek nie ma niemal zupełnie znaczenia dla tego, czy czujemy się bardziej samotni. Wyraźnie więcej samotnych jest dopiero po 80. roku życia. Jednak czynnikiem, który wpływa na to poczucie jest płeć. Znacznie częściej z samotnością mierzą się mężczyźni – blisko 1/3 badanych panów deklaruje wysoki i umiarkowanie wysoki poziom samotności. W przypadku kobiet takich odpowiedzi udzieliło mniej niż 1/5 badanych.

Kluczowym wyzwaniem związanym ze stanem zdrowia seniorów jest wielochorobowość. Sześć na dziesięć osób po 55. roku życia choruje na więcej niż jedną chorobę przewlekłą.

W związku z wielochorobowością, istotnym problemem jest także przyjmowanie różnych leków i interakcje między nimi. – W tej chwili praktycznie rzecz biorąc nie mamy możliwości popatrzenia na to, co pacjent przyjmuje. W systemie, który jest, niestety nie mamy wglądu w leki przepisane przez innych lekarzy. (…) Warto zweryfikować i uważam, że każdy z nas lekarzy, bez względu na specjalizację, powinien popatrzeć bardzo szeroko na pacjenta pod względem leków, jakie przyjmuje – w trakcie debaty uwagę zwróciła na to m.in. prof. dr hab. n. med. Brygida Kwiatkowska.

Jak zauważyła Gabriela Kwestarz-Byczysko, Prezes Zarządu DOZ Fundacja dbam o zdrowie, pacjenci w Polsce sami mają możliwość skonsultowania listy przyjmowanych leków ze specjalistą farmacji np. w aptece.

Co więcej istnieje specjalna infolinia umożliwiająca przeprowadzenie ze specjalistą konsultacją o przyjmowanych lekach pod numerem 42 200 60 50. – Jest to telefon ogólnopolski. Od poniedziałku do soboty seniorzy mogą porozmawiać z drugim seniorem, a dużo dzisiaj o samotności tu mówimy, który wypełni czasami tę pustkę bycia samemu w domu czy braku rozmówcy. A dodatkowo w każdą środę prowadzimy przez 4 godziny rozmowy z farmaceutą, który może spokojnie, bez obawy, że ktoś tam w kolejce z tyłu w aptece czeka, porozmawiać o przyjmowanych lekach.

Fundacja SeniorApp bada także podejście seniorów do profilaktyki. Na przestrzeni kolejnych edycji badania nie zmienia się ich nastawienie do szczepień ochronnych. Wciąż jest to grupa, która deklaruje duże zaufanie do szczepień i otwartość na ich przyjmowanie. Warunkiem jest jednak bezpłatny dostęp – 88,5 proc. ankietowanych odpowiedziało, że ich zdaniem szczepienia ochronne dla seniorów powinny być bezpłatne. Jak skomentował prof. dr hab. n. med. Ernest Kuchar, praktyka pokazuje, że to znacząco zwiększa skłonność seniorów do korzystania z tej formy profilaktyki. – Od kiedy szczepionki przeciw RSV i półpaścowi trafiły na listę 65, liczba szczepień przeciwko półpaścowi wzrosła z ok. 15 tys. w 2024 r. do ponad 177 tys. w 2025 r., a przeciw RSV w sezonie 2025/26 zaszczepiło się ponad 600 tys. osób.

Polscy seniorzy na ogół deklarują, że czują się młodziej, niż wynika to z metryki. Taką odpowiedź wskazało 63 proc. badanych. Kluczowe znaczenie w odpowiedzi na to pytanie miał jednak stan zdrowia. O tym, że kluczowe znaczenie na jakość życia seniorów ma zdrowie, świadczą także wyniki odpowiedzi na pytanie o to, czego najbardziej obawiają się polscy seniorzy myśląc o swojej starości. Aż 7 na 10 badanych obawia się chorób oraz niedołężności, a niemal co drugi bycia ciężarem dla bliskich. Wiele osób (40,2 proc.) wskazywało także na strach przed utratą pamięci.

Co ciekawe, stosunkowo niewiele osób wskazało wśród obaw na złe warunki życia i biedę. Jednocześnie raport SeniorApp wskazuje, że sytuacja ekonomiczna seniorów w Polsce charakteryzują się coraz większym rozwarstwieniem, co przekłada się także na jakość ich życia. Pogorszenie sytuacji ekonomicznej w ostatnim roku zgłosiło aż 52 proc. osób w złej sytuacji i tylko 2 proc. najzamożniejszych.

Wszystkie te elementy mają wpływ na codzienne samopoczucie i dobrostan psychiczny. W trakcie debaty eksperci zwrócili uwagę na potrzebę zwiększenia zainteresowania właśnie tym obszarem i to nie tylko z perspektywy systemowej. – Potrafimy bardzo łatwo ocenić, kiedy komuś coś dolega fizycznie. Tu kuleje, tu pojawia się grymas na twarzy, widzimy, że coś dolega. (…) Możemy też być sprawni fizycznie, a niekoniecznie odczuwać dobrostan psychiczny. I odwrotnie, ten brak dobrostanu psychicznego może prowadzić do tego, że brakuje nam chęci, zapału i wigoru i też odbija się na zdrowiu fizycznym – zauważyła Anna Bielawska-Jutrzenka, zastępca Dyrektora Departamentu Pomocy Społecznej w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

– Za naszych bliskich jesteśmy odpowiedzialni. Pomoc społeczna ma tę odpowiedzialność uzupełniać, ale nie może jej całkowicie przejmować (…). Chciałbym, żeby każdy starszy człowiek, kiedy powie, że nie chce być ciężarem, usłyszał od nas: „jesteś dla nas ważny”, „możesz na nas liczyć”. Ale potem, żeby naprawdę mógł na nas liczyć – powiedział Maciej Klimek, Członek Rady ds. Polityki Senioralnej przy Prezesie Rady Ministrów i kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wojkowicach.

Fundacja SeniorApp prowadzi badania wśród seniorów od 2021 r. Uzyskane dzięki ankietom wyniki służą do przygotowania raportu „Ocena potrzeb w zakresie wsparcia dla Seniorów w Polsce”. W tym roku Fundacja SeniorApp wydała już VI edycję publikacji.

Oprac. IKa, źródło informacji i zdjęcia: Fundacja SeniorApp

Data publikacji: 30.10.2026 r.