Polscy eksperci rekomendują: polityka szczepień w Polsce musi pozostać niezależna, oparta na danych i dostosowana do realiów epidemiologicznych

Rada Naukowa Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych opublikowała stanowisko z rekomendacjami dotyczącymi kierunku, w jakim powinna zmierzać polska polityka szczepień. Apelują o odpowiedzialność, stabilność i prowadzenie działań wyłącznie w oparciu o lokalną sytuację epidemiologiczną i dane naukowe. W obliczu ogłoszonych przez amerykańskie CDC (Centers for Disease Control and Prevention) nowych wytycznych dotyczących kalendarza szczepień, polscy eksperci przypominają o konieczności prowadzenia polityki szczepień w oparciu o realia systemu opieki zdrowotnej w kraju.

„Publikujemy te rekomendacje, bo jako eksperci zauważamy zagrożenia dla zdrowia publicznego. Polska stoi dziś w obliczu zwiększonego ryzyka chorób zakaźnych, a ograniczenie profilaktyki szczepiennej to duży krok w tył. Nasze stanowisko to apel o rozsądek i konsultowanie zmian w polityce szczepień w oparciu o lokalne dane epidemiologiczne” – wskazuje prof. Adam Antczak, przewodniczący Rady Naukowej OPZCI.

„Działania w zakresie profilaktyki zdrowotnej, a w szczególności szczepień, muszą mieć merytoryczne podstawy. Jesteśmy za opartą na danych naukowych i rzeczywistej sytuacji epidemiologicznej debatą o jakości polityki zdrowotnej, a nie za kopiowaniem zagranicznych rozwiązań. Pamiętajmy, że szczepienia to inwestycja, dzięki czemu znacząco ograniczamy koszty leczenia w przyszłości” – komentuje prof. Marcin Czech, przewodniczący Zespołu Kontroli Zakażeń Szpitalnych w Instytucie Matki i Dziecka.

Polska w obliczu fali zachorowań
W opublikowanym dokumencie eksperci wskazują na aktualną sytuację epidemiologiczną jako główny argument za utrzymaniem wysokiego poziomu wyszczepialności oraz niedokonywaniem skrótów w procedurach ochronnych. Eksperci alarmują: liczba przypadków wielu chorób zakaźnych w Polsce rośnie w zatrważającym tempie. Przykładem jest m.in.
• Krztusiec: W 2024 roku liczba przypadków przekroczyła 32 tys. – to 35-krotny wzrost względem roku 2023. W styczniu 2025 zgłoszono ponad 2,6 tys. zachorowań (vs. 153 w tym samym miesiącu rok wcześniej).
• Odra: 279 przypadków odry w 2024 roku kontra 36 zgłoszonych w 2023 – ponad ośmiokrotny wzrost.
• RSV: Do tej pory w 2025 roku zdiagnozowano ok. 95 tys. przypadków, w porównaniu do 41 tys. w 2024 roku. Prawie połowa dotyczy dzieci poniżej 2. roku życia.
• Grypa: Sezon 2024/2025 przyniósł ponad 2 mln zachorowań i około 1 tys. zgonów, głównie wśród osób starszych.
• HPV: Nadal notujemy bardzo niski poziom zaszczepienia – około 17% populacji, mimo trwających od 3 lat programów bezpłatnych szczepień

„Dzieci chorują na ciężkie choroby, którym wiemy, jak zapobiegać. Mimo dostępnych szczepień, liczba przypadków rośnie, co wynika ze zbyt niskiego poziomu wyszczepialności. To realne zagrożenie nie tylko dla zdrowia indywidualnego, ale i dla całej populacji” – ostrzega dr hab. n. med. Ernest Kuchar z Kliniki Pediatrii z Oddziałem Obserwacyjnym.

W kontekście ograniczonych zasobów kadrowych i infrastrukturalnych, polski system opieki zdrowotnej nie może pozwolić sobie na zwiększoną liczbę zachorowań, którym można efektywnie zapobiegać dzięki immunizacji. Jak podkreślają autorzy stanowiska, rezygnacja lub skracanie schematów szczepień bez potwierdzenia naukowego w lokalnych warunkach może skutkować obniżeniem odporności populacyjnej co wprost przekłada się na wzrost zachorowań.

Szczepienia to długofalowa inwestycja – nie wydatek
Eksperci OPZCI zgodnie podkreślają, że dopasowana, stabilna polityka szczepień to fundament nowoczesnej profilaktyki zdrowotnej i jeden z najbardziej opłacalnych elementów systemu ochrony zdrowia. Każda zaszczepiona osoba to nie tylko mniejsze ryzyko hospitalizacji, ale realne ograniczenie kosztów leczenia, absencji w pracy i długotrwałych powikłań zdrowotnych.

Dobrze zaprojektowany i konsekwentnie realizowany program szczepień redukuje obciążenie szpitali, zmniejsza liczbę zachorowań w sezonach infekcyjnych i zapewnia lepszą ochronę grupom zwiększonego ryzyka tj. dzieci, seniorzy, osoby z chorobami przewlekłymi. To inwestycja w zdrowie publiczne, której zwrot jest mierzalny zarówno w wymiarze społecznym, jak i ekonomicznym.

Warto dodać, że postulaty ekspertów dotyczące potrzeby uporządkowania polityki szczepiennej zbiegają się z planami resortu zdrowia. Podczas odbywającego się w lutym Forum Organizacji Pacjentów, temat ten poruszył Mateusz Oczkowski, Dyrektor Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji w Ministerstwie Zdrowia:

„System szczepionkowy jest rozdrobniony pod względem finansowania [szczepionki zalecane, refundacyjne, na receptę, w ośrodkach]. Ministerstwo planuje zaproponować w ramach Polityki Lekowej Państwa jednolity system, w którym państwo dopłaca konkretną kwotę do szczepionki, a pacjent wybiera producenta”.

Ogólnopolski Program Zwalczania Chorób Infekcyjnych (dawniej Ogólnopolski Program Zwalczania Grypy) jest inicjatywą społeczną niezależnych ekspertów medycznych. Program od ponad 10 lat prowadzi w Polsce działania edukacyjne oraz wspiera podniesienie poziomów wyszczepialności, zarówno wśród pacjentów z grup ryzyka, jak też w całym społeczeństwie. Założeniem OPZCI jest to, aby wszyscy i wszędzie, bez względu na wiek, mogli w pełni korzystać z dobrodziejstwa szczepień, co przełoży się na lepszy stan zdrowia i kondycję populacji. Pragniemy skupić uwagę systemu ochrony zdrowia na profilaktykę pierwotną chorób zakaźnych oraz zapewnieniu powszechnego i równego dostępu do szczepionek i szczepień na każdym poziomie opieki zdrowotnej. Organizatorem Społecznej Kampanii Informacyjnej powstałej w ramach Programu jest Fundacja Nadzieja dla Zdrowia. Działania skierowane są do środowiska medycznego, opinii publicznej, samorządów oraz do pracodawców. Przedsięwzięcie spotkało się z aprobatą najważniejszych instytucji działających na rzecz poprawy zdrowia publicznego, wielu organizacji zrzeszających lekarzy, pracodawców, związki samorządów i towarzystwa medyczne. Więcej informacji na stronie: www.opzci.pl.

kat/, fot. freepik.com

Data publikacji: 17.02.2026 r.