Prywatyzacja ochrony zdrowia postępuje. Publiczne szpitale mogą tego nie udźwignąć
- 19.11.2026
W ciągu ostatnich dwóch lat z publicznej opieki zdrowotnej korzystało 84,7 proc. Polaków, a z prywatnej 65,9 proc. 70 proc. osób z tej drugiej grupy skorzystało z usług prywatnych z uwagi na krótszy czas oczekiwania lub brak dostępności świadczenia w NFZ – wynika z raportu Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej (IPPEZ). To jeden z aspektów postępującej prywatyzacji sektora ochrony zdrowia, która – jak podkreślają eksperci – może się jednak wiązać z pewnym ryzykiem.
W 2025 roku krajowe bieżące wydatki na ochronę zdrowia osiągnęły 348 mld zł – wynika z ostatnich danych GUS. W porównaniu z 2024 rokiem wydatki te wzrosły o 21 proc. Nakłady sektora publicznego oszacowano na 271,8 mld zł, a wydatki prywatne wyniosły 76,2 mld zł.
– Problem z prywatyzacją jest przede wszystkim taki, że jak dotąd prywatni operatorzy korzystają głównie ze świadczeń, które są dobrze wycenione, w miarę łatwe do wykonania, możliwe do standaryzacji, które nie niosą za sobą dużego ryzyka powikłań, a jeżeli już takie wystąpią, to są przekazywane szpitalom publicznym – wyjaśnia Urszula Demkow, lekarz, menedżer ochrony zdrowia i była wiceminister zdrowia. – Bardzo dobrym przykładem procedury, która jest w bardzo dużym procencie sprywatyzowana w kraju, jest dializa. Większość dializ odbywa się w systemie prywatnym, natomiast płaci za nie NFZ. Taki chory jest idealnym klientem, dlatego że potrzeba tych dializ jest ciągła, a procedura jest dosyć prosta do wykonania, nie niesie ze sobą wielkich zagrożeń.
– Drugim mocno sprywatyzowanym obszarem jest kardiologia inwazyjna, czyli bezoperacyjne zabiegi na sercu takie jak udrażnianie naczyń po zawale czy wymiana zastawek, które są bardzo dobrze wycenione – tłumaczy była wiceminister zdrowia. – Operatorzy prywatni prowadzą wiele ośrodków wykonujących te procedury. Później jednak pacjent trafia do systemu publicznego, który musi się zająć jego rehabilitacją, leczeniem nadciśnienia, cukrzycy czy otyłości – to wszystko spada już na barki szpitali publicznych.
Z danych NFZ wynika, że w 2025 roku ze świadczeń opieki zdrowotnej skorzystało niemal 32 mln pacjentów. Wartość refundacji świadczeń i leków wyniosła 187,63 mld zł, z czego znacząca część środków koncentruje się na pacjentach wymagających najbardziej kosztownego leczenia, m.in. przeszczepów, interwencji kardiochirurgicznych, leczenia onkologicznego, a także choroby rzadkie oraz innowacyjne terapie lekowe realizowane w programach lekowych.
– Kolejnym zagrożeniem jest koncentracja kapitału, kiedy znaczna część rynku, na przykład stacji dializ, trafia w ręce jednego podmiotu. Choć czuwa nad tym UOKiK, pojawiają się pytania, czy te granice nie zostały przekroczone. Prywatny inwestor może w każdej chwili uznać, że biznes przestaje się opłacać i wycofać się z rynku, zostawiając państwo zupełnie nieprzygotowane – podkreśla lekarka. – Podobnie dzieje się w podstawowej opiece zdrowotnej. Gdy prywatna sieć skupi milion deklaracji POZ, może dyktować warunki, bo w biznesie liczą się zysk i marża, tymczasem ochrona zdrowia nie może się kierować wyłącznie rachunkiem ekonomicznym.
Według raportu IPPEZ „Społeczne znaczenie kapitału zdrowia. Wiedza, postawy i oczekiwania Polek i Polaków wobec systemu zdrowia” 53,3 proc. badanych ocenia funkcjonowanie publicznego systemu ochrony zdrowia negatywnie, a 65,5 proc. uważa, że środki publiczne są źle wykorzystywane.
Respondenci w badaniu IPPEZ pytani o to, skąd brać dodatkowe pieniądze na zdrowie, najczęściej wskazują budżet państwa (42,8 proc.), a wyższą składkę dla wszystkich popiera tylko 13 proc. Badani oczekują też większej roli państwa w systemie. 64,9 proc. chce, aby wynagrodzenia w publicznej ochronie zdrowia były w większym stopniu regulowane przez państwo.
– Pieniędzy jest ciągle za mało mimo że nakłady na ochronę zdrowia zdecydowanie rosną, ale pamiętajmy o tym, że mieliśmy dużą inflację, rosły wynagrodzenia, ale też koszty leków i materiałów medycznych. Poza tym ciągle wprowadzamy nowe leki i technologie, które są na początku bardzo drogie. Są też choroby onkologiczne czy rzadkie, gdzie mamy nowe leki, innowacyjne, ale one bardzo dużo kosztują – wyjaśnia była wiceminister zdrowia. – To jest przyczyna tego, że mimo wzrostu nakładów ten system ciągle się nie bilansuje. Jego reforma jest bardzo potrzebna, bo na pewno można się zgodzić z tym, że środki nie są wydawane efektywnie.
Zdaniem ekspertki potrzebna jest m.in. ustawa o systemie właścicielskim podmiotów, żeby szpitale powiatowe nie walczyły między sobą o pacjentów i lekarzy. Rosnące koszty działalności, utrzymujące się niedofinansowanie oraz pogarszające się wyniki ekonomiczne powodują, że coraz więcej placówek balansuje na granicy stabilności.
– Idealnie byłoby, gdyby szpitale powiatowe przeszły pod zarząd wojewódzki. Wtedy wojewoda na podstawie potrzeb zdrowotnych mógłby rozdzielić zadania, skonsolidować szpitale. Druga rzecz, która jest konieczna, to oddłużenie szpitali i plan ich restrukturyzacji – tłumaczy Urszula Demkow.
Jak podkreśla ekspertka, do przeprowadzenia reformy potrzebna jest nie tylko determinacja, ale także odpowiednie finansowanie.
Oprac. jotka, źródło Newseria, fot. magnific.com
Data publikacji: 19.11.2026 r.


