Dają osobom niepełnosprawnym wędkę, dzięki której zyskają umiejętności, pracę, a często sens życia. Zakłady aktywności zawodowej wspierają aktywizację osób niepełnosprawnych w Małopolsce. Obecnie na mapie regionu jest 15 takich miejsc, docelowo mają być w każdym powiecie w regionie. Samorząd Województwa Małopolskiego wspiera ZAZ-y, chce też pomóc w ich promocji, o czym m.in. rozmawiano 9 lutego na spotkaniu z przedstawicielami tych placówek z regionu. W spotkaniu udział wzięli Marta Malec-Lech z zarządu województwa małopolskiego oraz p.o. dyrektora Departamentu Rodziny UMWM Radosław Grochal.
Podczas spotkania z przedstawicielami 15 małopolskich ZAZ-ów wręczono umowy o dofinansowanie kosztów działalności ze środków budżetu województwa.
Samorząd Województwa Małopolskiego konsekwentnie wspiera rozwój ZAZ, łącząc środki PFRON z własnym budżetem i traktując je jako partnerów w budowaniu rynku pracy opartego na godności i włączeniu społecznym. W 2024 roku na ich funkcjonowanie przeznaczono 31,9 mln zł, w tym 4,5 mln zł ze środków własnych. Natomiast w roku bieżącym zaplanowano już 33,4 mln zł wsparcia, z czego blisko 5 mln zł stanowią środki z budżetu województwa.
– Praca w zakładach aktywności zawodowej zmienia nie tylko życie pracowników, ale także lokalne społeczności. Pokazuje, że różnorodność jest wartością, a nie barierą. Jako samorząd wspieramy inicjatywy, które łączą rozwój gospodarczy z odpowiedzialnością społeczną. Traktujemy Państwa nie jak beneficjentów, ale jak partnerów, z którymi wspólnie budujemy system wsparcia oparty na godności i pracy – zaznaczyła Marta Malec-Lech. Za wszystkimi statystykami i liczbami, które dziś przytaczamy, stoją konkretni ludzie, ich historie i codzienna praca. To Państwa zaangażowanie sprawia, że zakłady aktywności zawodowej są miejscami rozwoju, a nie tylko instytucjami wsparcia. Chcemy nadal być samorządem, który słucha, współpracuje i wspólnie z Państwem tworzy dobre warunki do pracy
– dodała.
Przedstawiciele 15 ZAZ z Małopolski opowiedzieli o swojej działalności, profilach prowadzonych profesji oraz wytwarzanych produktach.
– Każdy z Państwa prowadzi inną działalność i oferuje różne usługi. Widzimy, że rozwój małopolskich ZAZ-ów znajduje się na różnych etapach. Wspólne spotkania pozwolą na wymianę doświadczeń dotyczących sytuacji na rynku pracy, nowych form działalności czy promocji codziennej aktywności. Jako Samorząd Województwa Małopolskiego chcemy pomóc m.in. w promowaniu Państwa działalności i wyrobów – podkreśliła Marta Malec-Lech.
• Zakład Aktywności Zawodowej Od_Nowa, Nowy Targ
ZAZ Od_Nowa działa od dwóch lat. Głównym celem jego działalności jest aktywizacja osób z niepełnosprawnościami z Podhala. Zakład prowadzi hotel i restaurację oraz sekcję plastyczną, która współpracuje z firmą WOJAS. Pracownicy ZAZ-u wykonują dla przedsiębiorstwa skórzane breloczki.
Zakład organizuje również spływy Dunajcem, wjazdy na Kasprowy Wierch oraz rejsy po Zalewie Czorsztyńskim. Współpracuje z Centrum Zdrowia Psychicznego i organizuje nietypowe szkolenia wprowadzające nauczycieli oraz bliskich osób z autyzmem czy schizofrenią w ich świat. Uczestnicy warsztatów doświadczają m.in. odbioru bodźców charakterystycznych dla tych zaburzeń.
• Zakład Aktywności Zawodowej w Wierzchosławicach-Dwudniakach
ZAZ w Wierzchosławicach-Dwudniakach powstał w 2024 roku i obecnie zatrudnia niespełna 50 pracowników. Prowadzi cztery pracownie: pralniczą (obsługa szpitali, domów pomocy społecznej i klientów indywidualnych), krawiecką (szycie toreb reklamowych, kocy, wyprawek i odzieży dziecięcej), niszczenia dokumentacji (poufnej i niepoufnej) oraz porządkową (czyszczenie rowów, nasadzenia, odśnieżanie).
W planach jest rozbudowa budynku, w którym ma powstać Dom Autysty.
• Powiatowy Zakład Aktywności Zawodowej w Nawojowej
Rolnictwo to wiodąca dziedzina działalności zakładu, który dysponuje ok. 20 hektarami łąk i pól, na których uprawiane są m.in. ziemniaki, ogórki i truskawki. W ubiegłym roku sprzedano 50 ton ziemniaków, 14 ton ogórków oraz 5 ton truskawek.
ZAZ w Nawojowej zatrudnia 36 osób z niepełnosprawnościami. Pracują one m.in. w stadninie koni (hotel dla koni) oraz w pracowniach: ogrodniczej i rękodzielniczej. W planach jest uruchomienie myjni oraz otwarcie sklepu, co pozwoli na stworzenie nowych miejsc pracy.
• Zakład Aktywności Zawodowej przy Stowarzyszeniu Kulturalno-Oświatowym „Piast”, Wola Rzędzińska
ZAZ „Piast” działa od 2004 roku i jest jednym z pierwszych Zakładów Aktywności Zawodowej w Małopolsce oraz w Polsce. Zakład świadczy usługi dla małych i dużych firm oraz klientów indywidualnych, produkując m.in. wytłaczarki, wtryskarki, rozdzielnice budowlane, worki foliowe, tarcze do kierowania ruchem oraz uchwyty gumowe. Pracownicy zakładu zajmują się także sklejaniem kartonów.
• Zakład Aktywności Zawodowej „U Pana Cogito”, Kraków
ZAZ „U Pana Cogito” powstał w 2003 roku. Obecnie zatrudnia 39 osób z niepełnosprawnościami. Zakład prowadzi hotel i restaurację w standardzie trzygwiazdkowym, a od 2024 roku także kawiarnię społeczną „Zakręcony Pan Cogito” w Muzeum Krakowa (Pałac Krzysztofory).
Ponadto od 2025 roku ZAZ prowadzi Poradnię Cogito Stowarzyszenia Rodzin „Zdrowie Psychiczne” w Krakowie, oferującą pomoc psychologiczną i psychiatryczną, rehabilitację społeczną oraz konsultacje z psychodietetykiem. Zakład współpracuje również z wieloma szkołami, przyjmując młodzież z autyzmem i po kryzysach psychicznych na praktyki zawodowe, a także konsultował zakres zmian przepisów ustawy dotyczącej rehabilitacji.
• Zakład Aktywności Zawodowej przy Stowarzyszeniu „Promyk”, Łukowica
Zakład działa od 2003 roku. Zdobył pierwsze miejsce w kategorii „Rehabilitacja społeczno-zawodowa” w 20. edycji konkursu „Lodołamacze 2025”. Obecnie zatrudnia 30 pracowników, z czego 19 to absolwenci Zakładu Terapii Zajęciowej prowadzonego przez stowarzyszenie „Promyk”.
ZAZ organizuje również naukę umiejętności niezbędnych do pracy w poszczególnych pracowniach dla uczestników ZTZ. Obecnie działają cztery pracownie: poligraficzna, niszczenia dokumentów, gospodarcza (sprzątanie i utrzymanie terenów zielonych, produkcja ekologicznej podpałki) oraz ceramiczna. Zakład współpracuje także z lokalnymi przedsiębiorcami.
• Zakład Aktywności Zawodowej „Opoka”, Chechło”
Zakład „Opoka” działa od 12 lat. Wiodącym kierunkiem jego działalności jest gastronomia. Obecnie zatrudnia 43 osoby z niepełnosprawnościami, które pracują jako kucharze, pomoce kucharskie, kelnerzy i pomoce kelnerskie.
Zakład prowadzi restaurację, salę bankietową oraz catering dostarczany do szkół, przedszkoli, domów seniora, zakładów pracy i na konferencje. Codziennie „Opoka” przygotowuje około 800 posiłków. W planach jest zatrudnienie kolejnych trzech osób oraz uruchomienie miejsc noclegowych, co pozwoli stworzyć 15 nowych miejsc pracy.
• Zakład Aktywności Zawodowej przy Stowarzyszeniu Pomocy „Szansa”, Witowice
ZAZ z Witowic zatrudnia obecnie 42 osoby z niepełnosprawnościami. Prowadzi pracownie rękodzielniczą, stolarską i grawerską. Pracownicy wykonują także gadżety promocyjne dla firm oraz zajmują się utrzymaniem terenów zielonych w Charsznicy.
Zakład organizuje warsztaty artystyczne dla dzieci w szkołach powiatu miechowskiego oraz w placówkach w województwach śląskim i świętokrzyskim. W planach jest organizacja warsztatów dla firm, otwarcie sklepu lub kawiarni w Miechowie oraz rozbudowa siedziby zakładu.
• Centrum Rehabilitacji Społecznej i Zawodowej – Zakład Aktywności Zawodowej „Słoneczne Wzgórze”, Tarnów
ZAZ „Słoneczne Wzgórze” działa od dziewięciu lat. Początkowo zajmował się oprawą obrazów, a od 2018 roku prowadzi także działalność gastronomiczną i hotelarską oraz catering. Hotel dysponuje 24 pokojami dostosowanymi do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
Zakład organizuje konferencje i zjazdy, a dzięki środkom z Krajowego Planu Odbudowy powstała także grota solna. Obecnie zatrudnia 55 osób, a w planach jest zatrudnienie kolejnych pięciu pracowników.
• Zakład Aktywności Zawodowej im. Matki Bożej Fatimskiej, Stróże
Zakład w ubiegłym roku obchodził 10-lecie działalności. Zapewnia zatrudnienie 59 osobom z niepełnosprawnościami. Prowadzi pensjonat dla koni, pralnię, sklep ogrodniczy oraz działalność rękodzielniczo-pszczelarską.
Pracownicy przygotowują m.in. podkłady i stelaże pod wieńce pogrzebowe sprzedawane w całej Polsce. Zakład organizuje również liczne wydarzenia i warsztaty, m.in. pszczelarskie, Tydzień Dziecka, Święto Wiosny oraz jarmarki bożonarodzeniowe i wielkanocne.
• Powiatowy Zakład Aktywności Zawodowej w Łysej Górze
Zakład zatrudnia 38 osób z niepełnosprawnościami pracujących w czterech pracowniach: ceramicznej, krawiecko-rękodzielniczej, gospodarczej oraz pralniczej. Produkują one ceramikę użytkową i artystyczną, szyją wyprawki dla dzieci oraz prowadzą warsztaty dla dzieci i seniorów.
Od 2024 roku działa pralnia obsługująca szpitale, firmy prywatne, schroniska młodzieżowe, restauracje i pensjonaty.
• Zakład Aktywności Zawodowej „ILIOS – Słońce Szczęścia”, Uście Gorlickie
Zakład powstał w 2021 roku i prowadzi m.in. zoo, w którym można zobaczyć ponad 100 gatunków zwierząt. Pracownicy zatrudnieni są także w restauracji, produkują świece sojowe oraz lepią pierogi sprzedawane do 30 sklepów i pierogarni.
W planach jest rozszerzenie działalności gastronomicznej oraz organizacja Kongresu Zakładów Aktywności Zawodowej.
• Zakład Aktywności Zawodowej przy Bonifraterskiej Fundacji Dobroczynnej, Konary
Zakład zatrudnia 39 osób z niepełnosprawnościami, które pracują m.in. w hotelu dla koni, mini zoo oraz przy prowadzeniu warsztatów dla dzieci i młodzieży. ZAZ organizuje półkolonie, sprzedaje miód i wyroby pszczele oraz świadczy usługi remontowo-budowlane.
W ramach pracowni ogrodniczej uprawiana jest borówka amerykańska i pigwowiec.
• Zakład Aktywności Zawodowej w Suchej Beskidzkiej
ZAZ w Suchej Beskidzkiej działa od 2021 roku. Pracownicy wykonują zadania związane z obsługą hotelu, gastronomią, ogrodnictwem oraz pracą biurową, w tym tworzeniem baz danych i zestawień statystycznych. Zakład zatrudnia 41 osób.
Małopolskie wsparcie ZAZ-ów
Województwo Małopolskie konsekwentnie poszerza ofertę zatrudnienia dla osób z niepełnosprawnościami, tworząc nowe zakłady aktywności zawodowej w różnych częściach regionu. Dzięki temu zwiększa się dostępność pracy w miejscach, w których wcześniej nie istniały takie możliwości.
W ciągu ostatnich 10 lat liczba zatrudnionych osób z niepełnosprawnościami w małopolskich ZAZ-ach wzrosła dwuipółkrotnie, a liczba zakładów zwiększyła się z 8 do 15. Obecnie pracuje w nich 695 osób. Zakłady działają w 12 powiatach, w tym dwa na terenie Krakowa, po dwa w powiatach nowosądeckim i tarnowskim oraz po jednym w powiatach: gorlickim, krakowskim, nowotarskim, miechowskim, olkuskim, brzeskim, suskim, limanowskim oraz w Tarnowie.
Info i fot. Biuro Prasowe UMWM/ AM, Zespół ds. Osób z Niepełnosprawnościami
Data publikacji: 12.02.2026 r.
