Pułapka rentowa to mechanizm, który blokuje osoby z niepełnosprawnością przed dalszym rozwojem zawodowym. Po przekroczeniu określonego limitu wynagrodzenia wypłata zasiłku może być czasowo zmniejszona, albo może być zawieszona czasowo w pełnej wysokości. Problem dotyczy ponad 1,5 mln osób z niepełnosprawnościami, którzy stają przed wyborem: renta czy rozwój zawodowy?
21 stycznia br. w siedzibie Polskiego Związku Niewidomych w Warszawie odbyła się konferencja prasowa „Wspólnie na rzecz likwidacji pułapki rentowej”. Konferencja była całkowicie dostępna. Zapewniono transmisję online, napisy na żywo, płytę indukcyjną oraz tłumacza PJM. PZN był jednym z organizatorów wydarzenia. Konferencja była kolejnym etapem działań mających na celu nagłośnienie problemu funkcjonowania pułapki rentowej i wywarcie presji na decydentów.
Koalicja przedstawicieli 20 organizacji społecznych apelowała o uwolnienie rencistów z systemowej blokady i jak najszybsze zniesienie limitów ich zarobków. Opisano również jak obecny system blokuje setki tysięcy osób, które mogłyby być ambitnymi i zaangażowanymi pracownikami.
Zaapelowano, by pilnie wdrożyć rozwiązania zawarte w Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami, których termin realizacji minął z końcem 2025 r. Obecny system – według uczestników konferencji – blokuje potencjał setek tysięcy osób, a jego zmiana przyniesie korzyści ludziom, rynkowi pracy i finansom publicznym. Podczas konferencji podano, że obecnie jeden pracujący rencista to wpływ 25,3 tys. zł rocznie dla państwa, 10 tys. osób to plus 253 mln zł, a koszt likwidacji pułapki to tylko 173 mln zł rocznie.
– Polski Związek Niewidomych to jedna z najstarszych organizacji działających na rzecz osób niewidomych. W tym roku PZN obchodzi jubileusz 75-lecia. Myślę, że to dobre miejsce, żeby rozpocząć dyskusję i wywalczyć od władz, od rządu, likwidację pułapki rentowej. Tak, żeby osoby z niepełnosprawnościami nie żyły w strachu o swoje świadczenia, o swoją pracę, o swoją przyszłość – powiedział prezes ZG PZN, Andrzej Brzeziński.
– Co kilka lat przepisy dotyczące pułapki rentowej są zmieniane. Zwiększono na przykład limit przychodów dla rencistów socjalnych, zmieniły się też zasady rozliczania przychodów. Jednak żadne przepisy wprowadzone dotychczas nie zlikwidowały pułapki rentowej – komentowała Anna Wróblewska, prezeska zarządu Fundacji Blidn&Proud .
– Liczby mówią same za siebie: 80 mln zł rocznie do zyskania, a przy tym koniec z blokowaniem aktywności zawodowej. Pułapka rentowa to przykład systemu, który krzywdzi ludzi i przy okazji wytraca pieniądze. Zamiast karać osoby z niepełnosprawnościami za ambicję i pracę, państwo powinno wspierać ich niezależność – stwierdziła prezes A. Wróblewska.
Marta Lorczyk, samorzeczniczka i aktywna zawodowo rencistka również podzieliła się swoimi doświadczeniami. – Pułapka rentowa to nie tylko ryzyko utraty świadczenia na bieżąco – problem jest głębszy. Musimy mierzyć się z całym łańcuchem konsekwencji: wiele osób obawia się, czy w razie pogorszenia stanu zdrowia system „odda” to, co wcześniej zabrał. Można pracować, ale nie można zarobić „za dużo”. Przy czym renta jest pewna, a praca nie. Dlatego wiele osób, które tak jak ja posiadają prawo do renty, rezygnuje z rozwoju zawodowego – powiedziała .
Uczestnicy mogli usłyszeć głosy różnych samorzeczników i aktywistów. Ludzi, którzy od lat zajmują się tym tematem. Problem pułapki rentowej według nich jest możliwy do rozwiązania. Niestety, obecny system często zniechęca osoby z niepełnosprawnością do podjęcia zatrudnienia. Aż 40 proc. z nich rezygnuje z pracy lub rozwoju kariery z obawy przed utratą świadczenia.
Marek Kalbarczyk prezes Fundacji Szansa – Jesteśmy Razem w trakcie informacji prasowej zaznaczył, że zniesienie limitów zarobków pracownikom pozwoliłoby na godną pracę, a pracodawcom na wykorzystanie potencjału osób, które w tym momencie nie są aktywne zawodowo. – Jako osoba niewidoma i pracodawca zatrudniający osoby z niepełnosprawnościami zauważam na co dzień, jak ograniczenia w prawach do renty zniechęcają do pracy i rozwoju – dodał.
Społeczna Inicjatywa na rzecz likwidacji pułapki rentowej zawiązała się w grudniu 2024 r. W jej skład wchodzi kilkanaście organizacji pozarządowych, niezależni aktywiści i aktywistki oraz organizacje pracodawców.
Oprac. IKa, fot. Centrum Komunikacji PZN
Data publikacji: 22.01.2026 r.
