Zakończenie programu Dostępność Plus i nieuwzględnienie niepełnosprawności w projekcie Strategii Rozwoju Polski do 2035 r.

Organizacje osób z niepełnosprawnościami zwróciły uwagę Rzecznika Praw Obywatelskich na zakończenie Programu Dostępność Plus oraz brak decyzji co do wdrożenia ewentualnej kolejnej jego edycji lub też innej inicjatywy

Ponadto wskazały na nieuwzględnienie kwestii niepełnosprawności w projekcie Strategii Rozwoju Polski do 2035 r.

Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Adam Krzywoń występuje do podsekretarz stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej Moniki Sikory

Organizacje społeczne sygnalizowały też brak spójności między kluczowymi dokumentami strategicznymi: Strategią na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2021-2030, Strategią Rozwoju Polski do 2035 r., Strategią rozwoju usług społecznych, polityką publiczną do roku 2030 (z perspektywą do 2035 r.), Krajowym Programem Działań na rzecz Równego Traktowania na lata 2022-2030 i polityką publiczną pn. „Zdrowa przyszłość. Ramy strategiczne rozwoju systemu ochrony zdrowia na lata 2021-2027, z perspektywą do 2030 r.” – w kontekście realizacji praw osób z niepełnosprawnościami wynikających z Konwencji ONZ.

W uwagach końcowych Komitetu ONZ ds. Praw Osób z Niepełnosprawnościami dla Polski wyrażono zaniepokojenie barierami w dostępie do budynków oraz usług publicznych – zwłaszcza w obszarze transportu, informacji i komunikacji. Rekomendowano   konieczność systemowych działań na rzecz zapewnienia pełnej dostępności, w tym poprzez wdrożenie zasad projektowania uniwersalnego do prawa zamówień publicznych.

Kluczową rolę odgrywa program Dostępność Plus – kompleksowa i systemowa strategia, obejmująca niemal wszystkie sfery życia. Jej celem jest zwiększenie dostępności dzięki szerokiemu finansowaniu opartemu na środkach krajowych, funduszach europejskich, mechanizmach zagranicznych i kapitale prywatnym. Wprowadzono m.in. istotny mechanizm udzielania pożyczek na preferencyjnych warunkach przez Bank Gospodarstwa Krajowego, w przypadku których istniała możliwość częściowego umorzenia kwoty kapitału.

Wdrażanie ustawy o dostępności niektórych produktów i usług wymaga utrzymania mechanizmów promujących zwiększanie dostępności i projektowanie uniwersalne. O ile nowe przepisy nakładają obowiązki na kluczowe obszary sektora prywatnego, o tyle wyłączenie z nich mikroprzedsiębiorców stanowi barierę dla powszechności tych rozwiązań. Duża część rynku pozostaje zatem poza standardami wynikającymi z tej ustawy.

Systemowe i strategiczne podejście do wdrażania dostępności powinno stanowić fundament polityki państwa w zakresie realizacji standardów określonych w art. 9 Konwencji. Dotychczas mechanizmy te były wdrażane głównie poprzez Program Dostępność Plus. Dlatego RPO z niepokojem przyjął informację o niewystarczającym uwzględnieniu kwestii niepełnosprawności w projekcie Strategii Rozwoju Polski do 2035 roku oraz o braku spójności pomiędzy pozostałymi programami długoterminowymi.

– Mając na uwadze trwające prace nad ostatecznym kształtem Strategii, wyrażam nadzieję, że jej treść zostanie dopracowana w sposób zapewniający osobom z niepełnosprawnościami możliwość realizacji ich praw zgodnie ze standardami wynikającymi z Konwencji – podkreśla ZRPO Adam Krzywoń. Prosi o analizę tych kwestii i stanowisko co do kontynuacji Programu Dostępność Plus i nieuwzględnienia kwestii niepełnosprawności w projekcie Strategii Rozwoju Polski do 2035 r.

Info: BRPO, fot. pexels.com

Data publikacji: 12.01.2026 r.