23 września br. odbyła się konferencja w formie hybrydowe j „Potencjał bez ograniczeń. Nowy wymiar zatrudnienia wspomaganego” zorganizowana przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Polską Federację Zatrudnienia Wspomaganego oraz Polską Unię Zatrudnienia Wspomaganego.
Wydarzenie zbiegło się w czasie z ogłoszeniem konkursu przez MRiPS na wyłonienie Agencji Zatrudnienia Wspomaganego. Celem konkursu jest pilotażowe wdrożenie i przetestowanie Modelu Zatrudnienia Wspomaganego, który został wypracowany w ramach projektu „Standaryzacja Modelu Zatrudnienia Wspomaganego w Polsce”. Wsparciem zostanie objętych 12 tys. osób z niepełnosprawnościami wchodzących na rynek pracy.
Ważne aby środki unijne zostawiły trwały efekt w postaci zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami na otwartym ryku pracy i aby system zatrudnienia wspomaganego na trwale wpisał się w system zatrudniania i nie był tylko działaniem projektowym a systemowym.
Na początku konferencji w krótkich prezentacjach przedstawiono projekt standaryzacji modelu zatrudnienia wspomaganego. Ma on się zakończyć przygotowaniem rozwiązań prawnych, które wprowadzą instrument zatrudnienia wspomaganego w stały system wsparcia osób z niepełnosprawnościami.
Przedstawiono również założenia merytoryczne wypracowanego standardu polskiego zatrudnienia wspomaganego oraz standard organizacyjny Agencji Zatrudnienia Wspomaganego.
Usługa zatrudnienia wspomaganego działa w Polsce od 20 lat, ale realizowana jest w ramach małych projektów, nie ma standardu dla tej usługi. Dlatego został ogłoszony konkurs, aby powstała sieć Agencji Zatrudnienia Wspomaganego, która pozwoli temu mechanizmowi działać skuteczne.
W sytuacji gdy występują problemy demograficzne i postępuje starzenie się społeczeństwa, zatrudnienie osób z niepełnosprawnościami powinno być priorytetem każdego rządu.
Pracodawcy w panelu dyskusyjnym potwierdzili, że w przyszłości będą mieli trudności z kadrą do pracy, należy więc sięgnąć po OzN aby zaspokoić potrzeby kadrowe. Zatrudnienie wspomagane musi odpowiadać na realne potrzeby pracodawców, bo nie chodzi aby tworzyć fikcyjne miejsca pracy, żeby dawać zajęcie, ale żeby zatrudnienie wspomaganie odpowiadało na konkretne potrzeby rynkowe.
– Jeżeli znajdziemy odpowiednią osobę na odpowiednie miejsce, to będziemy patrzyli na osoby z niepełnosprawnością pod kątem ich potencjału a nie ograniczeń. Wtedy jest szansa na długotrwałą współpracę a nie tylko chwilowe zatrudnienie.
Nie chodzi o litość, infantylizowanie zatrudnienia, chodzi o jakość pracy i poczucie godności osób z niepełnosprawnością. Chcemy traktować pracownika poważnie, a poważne traktowanie to jest dostosowanie miejsca pracy do kompetencji i poczucie, że ta osoba czuje się potrzebna i sprawcza na danym miejscu – podkreśliła jedna z panelistek.
Przez zatrudnienie zmienia się również życie OzN, co potwierdzają także ich rodziny, zwiększa się ich samodzielność, poczucie niezależności.
Natomiast globalnie zmienia się świadomość społeczna. Jest to ważny czynnik, który powoduje, że te osoby inaczej są postrzegane przez społeczność lokalną. Są to osoby, które pracują, zarabiają, które decydują o sobie.
Potwierdzeniem tych słów była prezentacja filmu z udziałem osób z niepełnosprawnościami na temat ich codziennych wyzwań i pracy.
Aby był sukces w zatrudnieniu wspomaganym bardzo ważna jest współpraca pracodawcy, trenera i osoby z niepełnosprawnością. Osoba ta musi chcieć pracować, musi mieć wsparcie trenera, który uwierzy w tę osobę i jej możliwości oraz ma zaufanie pracodawcy, który daje tej osobie szansę i czas na wdrożenie się do pracy. Trener jest osobą kluczową w relacjach z pracodawcą, którego czasami należy nauczyć rozumienia danej niepełnosprawności, wyjaśnić z czego wynikają niektóre zachowania czy trudności i w jaki sposób należy reagować.
Warto zadać pytanie, czy budujemy system dla osób z niepełnosprawnością czy budujemy razem z nimi. Bo ostatecznie miarą sukcesu nie będzie liczba procedur, standardów, ocen. Miarą sukcesu będą ludzie, ich indywidualne historie. Ludzie, którzy mogą powiedzieć: pracuję, otrzymuję wsparcie tak długo jak będę go potrzebować, rozwijam się i decyduję o sobie.
Ministerstwo i partnerzy przygotowują się do ogólnopolskiej kampanii promującej zatrudnienie wspomagane, która w pierwszym etapie będzie próbowała zmienić postrzeganie osób z niepełnosprawnościami. Będzie pokazywać te osoby jako pełnoprawnych uczestników rynku pracy, które mają potencjał. W drugim etapie kampanii, kiedy agencje będą już gotowe do świadczenia swoich usług działania w ramach kampanii zostaną skierowane do osób z niepełnosprawnościami i pracodawców. Te działania powinny pomóc dotrzeć do pracodawców i zainteresować ich zatrudnieniem wspomaganym.
Organizacje pozarządowe, urzędy, ludzie mogą zrobić bardzo dużo, ale na koniec musi być wola do tego, aby rehabilitację społeczną i zawodową traktować jako inwestycję, a nie jak – jest w świadomości wielu – pomoc czy wsparcie.
Szczegółowe informacje na temat projektu „Standaryzacja modelu zatrudnienia wspomaganego w Polsce” znajduje się na stronie projektu:
https://niepelnosprawni.gov.pl/o-projekcie-standaryzacja-modelu-zatrudnienia-wspomaganego-w-polsce/
Jolanta Kołacz, źródło zdjęcia: BON
Data publikacji: 25.09.2026 r.
