W Krakowie wyłoniono laureatów dziesiątej edycji Festiwalu Filmowego Osób z Niepełnosprawnościami FilmON. Werdykt jury ogłoszono podczas Gali Finałowej w Kinie Studyjnym Sfinks. Wyboru dokonano spośród ponad czterdziestu zgłoszonych produkcji. Nie zabrakło imprez towarzyszących, w tym pokazów filmów nagrodzonych w poprzednich latach. Na wystawę „Mój Superbohater” trafiły nie tylko prace plastyczne OzN, ale też stworzone do nich komiksy autorstwa artystów. Imprezę zorganizowały ZSS nr 6 w Krakowie oraz Stowarzyszenie Pomocy Szkole Pierwiosnek.
„Ławeczka” przygotowana przez OREW Chorzów najlepszym filmem. Elżbieta Cichoszewska z WTZ w Wolsztynie najlepszą aktorką, a zespół aktorski z filmu „Dobre rady” ze Stąporkowa – najlepszym aktorem. To najważniejsze rozstrzygnięcia dziesiątej edycji Festiwalu Filmowego Osób z Niepełnosprawnościami FilmON. Ogłoszono je 11 maja podczas Gali Finałowej w Kinie Studyjnym Sfinks.
– Od kilku lat OREW z Chorzowa przesyła do nas swoje filmy. W „Ławeczce” uczniowie ośrodka opowiadają o różnych sytuacjach życiowych. Widać, że chcą to robić przed kamerą, a jednocześnie są bardzo bezpośredni, szczerzy i bez skrępowania mówią o trudniejszych emocjach – powiedział „NS” Dariusz Janiczak, koordynator Festiwalu FilmON.
Honorowy patronat nad jubileuszową edycją imprezy objęli prezydent Krakowa, PISF, PFRON oraz Małopolski Kurator Oświaty. Do Kina Studyjnego Sfinks przybył pełnomocnik prezydenta Krakowa ds. OzN Bogdan Dąsal. W wydarzeniu wzięła też udział dyrektor OM PFRON Aneta Bogacka-Karcz. Galę Finałową prowadziła Monika Meleń, która w kilku poprzednich edycjach była jurorką.
– Dawno nie przeżyłam tak wielkich emocji, takich naprawdę wspaniałych. Jestem zachwycona, zakochana absolutnie w tym miejscu, w tych ludziach. Będę tu chciała wrócić, kiedy tylko mi czas na to pozwoli. Nasze spotkanie z tymi młodymi, wspaniałymi twórcami jest niesamowicie inspirujące i uskrzydlające – podkreśliła Gabriela Muskała, przewodnicząca jury, która po raz pierwszy uczestniczyła w Festiwalu FilmON.
Ocenianiem zgłoszonych produkcji zajmowali się też Anna Starewicz-Caban, Bartosz Blaschke, Tomasz Schimscheiner oraz Grzegorz Zariczny.
Ważne tematy
Festiwal FilmON powstał z myślą o podopiecznych szkół specjalnych, warsztatów terapii zajęciowej oraz organizacji zajmujących się osobami z niepełnosprawnością intelektualną z całej Polski. Do jubileuszowej edycji imprezy zgłoszono 41 produkcji. 17 z nich zostało zakwalifikowanych do finału. Każda z nich mogła trwać maksymalnie 10 minut.
– Uczestnicy tej imprezy rozwijają się dzięki filmowi i warsztatom terapeutycznym związanym z kinem, co jest niesłychanym zjawiskiem. Początkowo tworzyli dość proste produkcje, bawili się kamerą. Ostatnio zgłaszają produkcje, które bez problemu można prezentować na różnych festiwalach. Ponadto OzN grają coraz lepiej, a także poruszają ważne tematy, o których świat powinien się dowiedzieć – stwierdził Tomasz Schimscheiner, powracający do grona jurorów po kilku latach przerwy.
Przykładowo, zwycięzca ósmej edycji Festiwalu Tomasz Łukianowski przedstawił „Si Wi [CV]”. Widz poznaje wyzwania związane z wchodzeniem w dorosłe życie przez osobę z autyzmem. Do nich należy m.in. poszukiwanie pracy. W „Inaczej” ŚDS Pogodni z Białegostoku pojawia się wątek opuszczenia strefy komfortu przez młodą, wrażliwą kobietę. Z kolei „Wewnętrzne kolory”, przygotowane przez WTZ w Wolsztynie, są opowieścią o odwadze bycia sobą i oswajaniu słabości. Natomiast o chęci znalezienia miłości przez zwykłego chłopaka z sąsiedztwa opowiadają „Dobre rady”, zgłoszone przez Powiatowy ŚDS w Stąporkowie.
– Chcę podkreślić, że oglądając festiwalowe filmy dowiedziałam się dużo nie tylko o osobach z niepełnosprawnościami, ale też o osobach, które nie mają tych niepełnosprawności. I nie zawsze te rzeczy, których się o sobie dowiedziałam, o tym moim świecie, są miłe – dodała Gabriela Muskała.
Po Gali Finałowej zorganizowano pokaz nagrodzonych w tym roku produkcji. Ponadto zaprezentowano film pozakonkursowy „Syn Szczęścia” w reżyserii Dominika Mireckiego. To opowieść o samotnym ojcu, który wychowuje syna z zespołem Downa. Beniamin chciałby zostać profesjonalnym aktorem, a rodzic wspiera go w realizacji tego marzenia.
– Problematyka tego filmu idealnie wpisuje się w ideę naszej imprezy. Myślę, że ta produkcja podnosi świadomość społeczeństwa na temat życia czy świata osób z niepełnosprawnościami. Publiczność, która przybyła do kina, odebrała go bardzo fajnie – poinformował Dariusz Janiczak.
Gabriela Muskała, przewodniczą jury
Każda sztuka, czy to jest aktorstwo, malarstwo czy reżyseria, wzbogaca nas. Spotkanie z nią karmi naszą duszę, pozwala jej żyć i się rozwijać. Robienie filmów to nie tylko tworzenie sztuki. To okazja do bycia razem, bycia w relacji, a to niesamowicie uskrzydla i bardzo ubogaca. Myślę, że tak też jest z uczestnikami tego Festiwalu. Kiedyś zaczynali od nieco nieudolnych produkcji, a teraz tworzą wspaniałe, skończone dzieła.
To o czymś świadczy, więc bardzo namawiam do tego, żeby spróbować. Na początek najlepiej opowiedzieć coś swojego, coś bliskiego nam, np. co nas boli lub cieszy, co nas ciekawi. Wtedy opowiemy szczerze, będzie to prawdziwe i piękne.
Sztuka bez barier
Podobnie jak w poprzednich latach, nie zabrakło imprez towarzyszących Festiwalowi. Pod koniec kwietnia i w maju odbyły się pokazy z cyklu „The Best of FilmON”. Zorganizowano je w Centrum Kultury Podgórza – Ośrodku Ruczaj i Klubie Płaszów, a także w Kinie Studyjnym Sfinks. Publiczność miała okazję obejrzeć produkcje nagrodzone w poprzednich edycjach krakowskiej imprezy. Natomiast 12 i 13 maja wyświetlono najlepsze filmy z tegorocznego Festiwalu. Zrobiono to z myślą o placówkach specjalnych, które ugoszczono w Kinie Studyjnym Sfinks.
– Wizyty w różnych miejscach kultury pozwoliły nam nie tylko odświeżyć starsze perełki filmowe. Chcieliśmy dotrzeć również do ludzi, którzy jeszcze nie mieli styczności z FilmON-em. Niektórzy, słysząc o filmach przygotowanych przez OzN, nabierają dystansu. A później po obejrzeniu na dużym ekranie jest pozytywne zaskoczenie. Może są to filmy amatorskie, ale przekazywanie emocji i historii jest na profesjonalnym poziomie – opisał koordynator Festiwalu.
Natomiast 7 maja w Sektorze Sztuki Ośrodka Kultury Norwida zorganizowano wernisaż wystawy „Mój Superbohater”. Trafiły na nią prace laureatów konkursu plastycznego pod tym samym tytułem. Na ich podstawie powstały komiksy autorstwa artystów komiksowych. Nagrodzone dzieła i ich interpretacje pozostaną w tym miejscu do 1 czerwca br.
– Pomysł na wystawę pojawił się kilka lat temu, bo komiks i temat superbohaterstwa jest bliski filmowi. Jednocześnie co roku szukamy nowych przestrzeni do wyrażania twórczości artystycznej dla OzN. To druga edycja takiego przedsięwzięcia, w pierwszej rysunki przerabiali profesjonalni graficy. Teraz mieliśmy 161 zgłoszeń, więc bardzo dużo, w tym również z miejsc, które nie brały wcześniej udziału w FilmON-ie – podkreślił Dariusz Janiczak.
Organizatorzy chcieliby rozszerzać Festiwal – prezentować nagrodzone filmy poza Krakowem. 27 maja produkcje z cyklu „The Best of FilmON” zostaną wyświetlone studentom na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Ponadto plany zakładają, że wystawa „Mój Superbohater” zagości w kolejnych miejscach.
– Sztuka jest ponad podziałami i przełamuje wszelkie bariery, więc zachęcam do udziału w kolejnych edycjach Festiwalu. Robienie filmów rozwija wyobraźnię uczestników Festiwalu. Oni też czują się potrzebni. Za rok chcą przyjechać z jeszcze lepszą produkcją. Ta motywacja nakręca ich. Jednocześnie widać rolę terapeutów, którzy słuchają naszych sugestii – podsumował Tomasz Schimscheiner.
Wyniki 10. edycji Festiwalu FilmON
Najlepszy film
I miejsce: „Ławeczka” – OREW Chorzów
II miejsce: „Inaczej” – ŚDS „Pogodni” Caritas Archidiecezji Białostockiej
III miejsce: „Paprykarz” – ZSS nr 1 w Szczecinie
Najlepsza Aktorka: Elżbieta Cichoszewska – WTZ w Wolsztynie
Najlepszy Aktor: ł zespół aktorski z filmu „Dobre rady” – Stąporków
Nagrody specjalne
Nagroda Specjalna Ośrodek Kultury Norwida: „Si Wi [CV]” w reż. Tomasza Łukianowskiego z Łagiewnik
Nagroda Specjalna OM PFRON: „Wewnętrzne kolory” – WTZ w Wolsztynie oraz „Si Wi [CV]” w reż. Tomasza Łukianowskiego z Łagiewnik
Nagroda Specjalna Fundacja Edukacji i Sztuki: „Dobre rady” – Stąporków
Wyróżnienia:
„Przerwa na reklamę” – Fundacja Pomocy Osobom Niepełnosprawnym „Nie Tylko” Warszawa-Oddział Krakowski
„Coraz częściej” – Stowarzyszenie Na Górze, Chodzież
„Pogo-dni – 12 lat rocka” – WTZ Stowarzyszenia Opus Jarocin
„Piernikowe serce” – WTZ w Mokrzeszowie
„Wakacyjne przygody” – Szkoła Podstawowa Specjalna nr 244 z Warszawy
„Scoolman – szkolny bohater” – SOSW nr 1 w Kaliszu
„Górnicze tradycje” – WTZ Będzin przy Stowarzyszeniu „Bądź z nami”, Będzin
„Mały Książę i lis” – WTZ FELICITAS, Czechowice-Dziedzice
„Japońskie ziarenko” – Stowarzyszenie Par-Ter z Warszawy
„Si Wi [CV]” – Tomasz Łukianowski, Łagiewniki
„Nasza bajka” – SOSW y nr 3 w Krakowie
„Bigos” – ŚDS Caritas Archidiecezji Krakowskiej
Tekst i fot. Marcin Gazda
Data publikacji: 23.05.2026 r.
