Badania obrazowe mózgu ujawniły dwa odrębne typy ADHD – informuje pismo „General Psychiatry”.
O zespole nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) często mówi się, jakby był to jeden zespół chorobowy. Jednak objawy mogą się bardzo różnić u poszczególnych dzieci.
Naukowcy z Pierwszego Uniwersytetu Medycznego w Shandong (Chiny) przeanalizowali skany mózgu dzieci i młodzieży z ADHD, aby lepiej zrozumieć, jak zmiany w mózgu wiążą się z różnymi objawami behawioralnymi. Wykorzystując dane ze strukturalnego rezonansu magnetycznego (MRI) pochodzące od 135 młodych osób z ADHD i 182 osób neurotypowych w grupie kontrolnej, zespół skupił się na objętości istoty szarej – ważnym wskaźniku związanym z rozwojem i funkcjonowaniem mózgu.
Na pierwszy rzut oka porównanie wszystkich dzieci z ADHD z dziećmi bez ADHD nie ujawniło wyraźnych różnic w strukturze mózgu. Ten zaskakujący wynik może wyjaśniać, dlaczego wcześniejsze badania obrazowania mózgu na ADHD często dawały niespójne rezultaty. Według naukowców powód jest prosty: ADHD jest wysoce heterogeniczny, co oznacza, że różne dzieci mogą wykazywać bardzo różne wzorce mózgowe, które wzajemnie się znoszą, gdy są analizowane łącznie.
Aby rozwiązać ten problem, autorzy zastosowali podejście uczenia maszynowego, aby podzielić dzieci z ADHD na podgrupy w oparciu o strukturę ich mózgu. Analiza ta ujawniła dwa odrębne podtypy ADHD, z których każdy charakteryzował się własnym wzorcem zmian w mózgu i powiązań behawioralnych.
Pierwszy podtyp był powiązany głównie z problemami z koncentracją uwagi. U dzieci z tej grupy zaobserwowano wzrost objętości istoty szarej, szczególnie w korze czołowej i móżdżku – obszarach, o których wiadomo, że odgrywają kluczową rolę w kontroli uwagi, planowaniu i koordynacji. Wraz ze wzrostem nasilenia objawów związanych z koncentracją uwagi, zmiany w mózgu stawały się coraz bardziej widoczne. Sugeruje to, że u niektórych dzieci ADHD może obejmować przede wszystkim zaburzenia rozwoju sieci mózgowych odpowiedzialnych za koncentrację uwagi.
Inaczej było z drugim podtypem. U tych dzieci wraz z nasileniem objawów częściej występowało rozległe zmniejszenie objętości istoty szarej. Najbardziej dotknięte obszary obejmowały móżdżek i hipokamp, obszary odpowiedzialne za kontrolę motoryczną, regulację emocji, pamięć i motywację. Zamiast z pojedynczym objawem, ten podtyp był powiązany z ogólnym nasileniem choroby, obejmującym zarówno zaburzenia uwagi, jak i nadpobudliwość lub zachowania impulsywne.
Autorzy poszli o krok dalej, badając, jak zmiany w mózgu i objawy mogą na siebie wpływać w czasie. Stosując nowatorską metodę analizy, odkryli, że oba podtypy wykazywały różne „przyczynowe” wzorce między obszarami mózgu a zachowaniem. Sieci mózgowe odpowiedzialne za uwagę wydawały się odgrywać silniejszą rolę w jednym podtypie, podczas gdy w drugim zaangażowane były bardziej rozległe układy mózgowe.
Dalsze badania mogą pomóc wyjaśnić, dlaczego niektóre dzieci dobrze reagują na określone metody leczenia – takie jak trening poznawczy skoncentrowany na uwadze – podczas gdy inne wymagają bardziej intensywnych lub łączonych podejść, w tym farmakoterapii i terapii behawioralnej.
Chociaż badanie nie zmienia praktyki klinicznej z dnia na dzień, dostarcza ono coraz liczniejszych dowodów na to, że ADHD należy rozumieć jako spektrum powiązanych stanów, a nie pojedyncze zaburzenie. W przyszłości subtypowanie mózgu może wspierać bardziej spersonalizowaną diagnozę i leczenie, pomagając każdemu dziecku otrzymać lepiej dopasowaną opiekę. (PAP)
Paweł Wernicki, fot. pixabay.com
Data publikacji: 09.03.2026 r.
