Choroby infekcyjne nie mają ferii. To ostatni moment na szczepienie przed zimowymi zgromadzeniami

W ciągu ostatnich pięciu tygodni na grypę zachorowało niemal 170 tys. Polaków. W tym samym czasie odnotowano również ponad 5 tys. zakażeń RSV, wirusem szczególnie groźnym dla niemowląt oraz osób po 60. roku życia. Najnowsze dane Centrum e-Zdrowia potwierdzają trend wzrostowy zachorowań, przy czym szczyt sezonu jest jeszcze przed nami. Ferie zimowe przypadają zatem na moment wysokiej aktywności wirusów odpowiedzialnych za infekcje górnych dróg oddechowych. Przerwa zimowa dodatkowo zwiększa ryzyko rozprzestrzeniania się chorób, dlatego eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych przypominają o szczepieniach i profilaktyce tym bardziej, że dla niektórych grup wiekowych szczepienia mogą być bezpłatne. Profilaktyka szczepienna nie tylko ogranicza ryzyko zakażenia, ale przede wszystkim znacząco zmniejsza prawdopodobieństwo powikłań.

Kumulacja zachorowań a ferie zimowe
Eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych przypominają, że ferie zimowe to czas, który wyjątkowo sprzyja rozprzestrzenianiu się wirusów. Wzmożone podróże, tłok w miejscach publicznych oraz liczne spotkania w rodzinnym gronie stwarzają idealne warunki do przenoszenia infekcji.

Dane jednoznacznie wskazują, że sezon chorobowy tuż przed nami „To od naszych decyzji dotyczących profilaktyki teraz zależy, czy w najbliższych tygodniach uda się ograniczyć liczbę nowych zachorowań i hospitalizacji” – podkreśla prof. dr hab. n. med. Adam Antczak, przewodniczący Rady Naukowej Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych.

Wysoka fala zachorowań na grypę utrzymuje się od grudnia
Wskaźniki zachorowań na grypę wzrosły gwałtownie w drugiej połowie grudnia z 38 przypadków na 100 tys. mieszkańców do 109 przypadków, a to wszystko w przeciągu dwóch tygodni. Choć w kolejnych tygodniach obserwowany jest niewielki spadek (89 przypadków na 100 tys. mieszkańców w 1. tygodniu 2026 r.), w ciągu zaledwie pięciu tygodni na grypę zachorowało ok. 170 tysięcy osób. A szczyt sezonu jeszcze przed nami.

Tak duża liczba przypadków w krótkim czasie ma bezpośrednie konsekwencje dla funkcjonowania ochrony zdrowia. Wysoki poziom zachorowań przekłada się na zwiększone obciążenie systemu, w szczególności podstawowej opieki zdrowotnej oraz oddziałów chorób zakaźnych. Lekarze zwracają uwagę na rosnącą liczbę powikłań pogrypowych, takich jak zapalenie płuc czy zaostrzenia chorób przewlekłych, zwłaszcza u osób starszych, dzieci oraz pacjentów z obniżoną odpornością.

W tej sytuacji szczególnego znaczenia nabiera szybkie rozpoznanie choroby. Do najczęstszych objawów grypy, których nie należy lekceważyć, należą wysoka gorączka, bóle mięśni i stawów, ból głowy oraz silne osłabienie. Często występują także kaszel, ból gardła i katar.

RSV – wirus groźny dla najmłodszych i seniorów
W ostatnich tygodniach rośnie również liczba zakażeń wirusem RS. Od końca listopada 2025 r. wskaźnik zachorowań wzrósł z 1,4 do 3,3 przypadków na 100 tys. mieszkańców w 1. tygodniu stycznia 2026 r., co w praktyce oznacza ponad 5000 nowych infekcji w ciągu ostatnich pięciu tygodni. Choć skala zachorowań jest mniejsza niż w przypadku grypy, wirus pozostaje istotnym zagrożeniem dla niemowląt, małych dzieci, seniorów oraz osób z chorobami przewlekłymi, często prowadząc do hospitalizacji.

„Systematyczny wzrost liczby zachorowań na grypę i RSV tuż przed feriami zimowymi to sygnał alarmowy, którego nie wolno ignorować. Musimy pamiętać, że okres ferii to czas wzmożonych podróży i spotkań, również tych międzypokoleniowych, np. wizyt wnuków u dziadków. Zarażenie u niemowląt lub seniorów z chorobami współistniejącymi wiąże się z bardzo wysokim ryzykiem ciężkich powikłań i hospitalizacji. Dlatego nie bagatelizujmy objawów przeziębienia, zachowajmy dystans, a przede wszystkim zadbajmy o profilaktykę, by bezpiecznie spędzić ten czas z bliskimi.” – podkreśla prof. Adam Antczak.

Od 2025 r. szczepienie przeciw RSV jest refundowane dla grup ryzyka, co ma odzwierciedlenie w obecnych statystykach zachorowań. Choć liczba przypadków wzrasta, wskaźnik zachorowalności pozostaje niższy niż w ubiegłym roku, co może być efektem rosnącego poziomu wyszczepienia. (dane CeZ). Refundacja obejmuje bezpłatne szczepienie dla kobiet w ciąży (w celu biernej ochrony niemowląt w pierwszych miesiącach życia) oraz dla osób w wieku 65+. Osoby w wieku 60–64 lat mogą skorzystać z refundacji na poziomie 50 proc. odpłatności.

Na profilaktykę nigdy nie jest za późno!
Specjaliści przypominają, że szczepienia przeciw chorobom infekcyjnym najlepiej wykonać przed rozpoczęciem sezonu, natomiast wykonane w trakcie jego trwania również są skuteczne, przede wszystkim zmniejszają ryzyko ciężkiego przebiegu choroby, ciężkich powikłań oraz ograniczają transmisję wirusa. Uzupełnieniem są podstawowe działania profilaktyczne, m.in. pozostawanie w domu w przypadku objawów infekcji, higiena rąk, wietrzenie pomieszczeń oraz szczególna ochrona osób z grup ryzyka.

Dane epidemiologiczne nie pozostawiają wątpliwości: czas przed feriami zimowymi to faktycznie ostatni moment, by zareagować. Każde działanie profilaktyczne podjęte teraz może przełożyć się na mniejszą liczbę zachorowań w szczycie sezonu i odciążenie systemu ochrony zdrowia.

tuk/, fot. pexels.com

Data publikacji: 20.01.2026 r.