Dwie – trzy kawy dziennie z kofeiną albo jedna – dwie filiżanki herbaty zmniejszają ryzyko demencji w dłuższym okresie o 14-18 proc. Wskazują na to przeprowadzone w USA 40-letnie obserwacje obejmujące 132 tys. osób, których wyniki publikuje „JAMA”.
Dotąd nie było pewności, jak duże znaczenie ma zawarta w kawie kofeina lub teina w herbacie (odpowiednik kofeiny). Wydaje się, że najnowsze badania rozwiewają te wątpliwości. Jak zaznacza główny autor badania, prof. Daniel Wang z T.H. Chan School of Public Health School w Bostonie, korzystny wpływ na ryzyko demencji zaobserwowano jedynie u tych osób, które przez dłuższy czas codziennie spożywały umiarkowaną ilość kofeiny, zawartej w kilku porcjach kawy lub herbaty.
Z badań wynika, że najlepsze efekty uzyskano u tych osób, które dziennie wypijały dwie – trzy tradycyjne kawy, zawierające 300 mg kofeiny. Ryzyko demencji było u nich o 18 proc. mniejsze. W przypadku osób wypijających jedną lub dwie filiżanki herbaty redukcja tego ryzyko sięgała 14 proc. Takie zależności nie zaobserwowano u osób, które spożywały kawę bez kofeiny.
Kofeinę zawiera każda herbata pochodząca z krzewu Camellia sinensis, zarówno czarna, zielona biała lub czerwona (pu-erh). Jedna filiżanka o pojemności 200-250 ml zwiera zwykle od 15 do 90 mg kofeiny (teiny), czyli mniej niż w kawie o podobnej pojemności. Najwięcej kofeiny zwiera czarna herbata (40-90 mg) oraz macha (60-80 mg); w zielonej herbacie jest zwykle od 20 do 70 mg kofeiny.
Trzeba jednak pamiętać, że są to jedynie badania obserwacyjne, kojarzące pewne zjawiska, lecz nie wykazujące jeszcze występowanie między nimi związku przyczynowego. Nie można wykluczyć, że kawę częściej piją osoby, które bardziej dbają o dietę i ogólnie o zdrowie, są na przykład bardziej aktywne fizyczne. Z drugiej stronie obserwacje te są wieloletnie i przeprowadzone na dużej grupie badawczej w ramach Nurses’ Health Study and Health Professionals Follows-up Study, w których w długim okresie analizuje się m.in. zwyczaje żywieniowe.
Nie wystarczy jednak zadowalać się tylko regularnym piciem kawy czy herbaty. Wystarczy zbyt mocno słodzić te napoje lub dodawać słodziki, by korzystny efekt kofeiny został zneutralizowany. Nic też nie zastąpi odpowiedniego stylu życia, głównie korzystnej dla zdrowia diety oraz aktywności fizycznej.
Kawa ma wiele innych ważnych dla zdrowia substancji, które na przykład zmniejszających ryzyko innych poważnych schorzeń, takich jak choroby sercowo-naczyniowe. Nie należy jednak sądzić, że im więcej będziemy wypijać kawy czy herbaty, tym lepiej. – Więcej nie koniecznie znaczy lepiej – podkreśla w wypowiedzi dla stacji CNN prof. Sara Mahdavi z Wydziału Nauk o Żywieniu Uniwersytetu Toronto, która nie uczestniczyła w badaniach.
Jej zdaniem nie należy zaczynać picia kawy tylko po to, by chronić swój mózg. Specjalistka ostrzega, że powinni o tym pamiętać osoby, które gorzej tolerują kawę i kofeinę, cierpią na zaburzenia lękowe, bezsenność oraz zaburzenia rytmu serca. – Kawa nie zastąpi zachowań wspierających zdrowie mózgu – podkreśla prof. Sara Mahdavi. (PAP)
Zbigniew Wojtasiński, fot. freepik.com
Data publikacji: 10.02.2026 r.
