Mniej pacjentów, więcej zdrowia. Sukces profilaktyki RSV drogowskazem dla zdrowia publicznego.

Najdroższym łóżkiem szpitalnym jest to, które musi zająć pacjent z chorobą, jakiej można było zapobiec. Zmierzający ku końcowi sezon infekcyjny po raz kolejny udowodnił, jak ogromnym obciążeniem dla zdrowia publicznego są choroby dróg oddechowych. Eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych jednoznacznie podkreślają, że profilaktyka to nie koszt, lecz inwestycja o najwyższej stopie zwrotu.

Prof. dr hab. n. med. Adam Antczak tłumaczy: – Dysponujemy dziś twardymi dowodami naukowymi potwierdzającymi, że profilaktyka szczepienna wielokrotnie zwraca się całemu społeczeństwu, zapobiegając ciężkim przebiegom chorób, redukując liczbę hospitalizacji i zwalniając miejsca na oddziałach.

Nie możemy jednak zapominać o kosztach pośrednich. Każda uniknięta infekcja to nie tylko uratowane zdrowie, ale też oszczędności dla całej gospodarki. Doskonałym tego przykładem są zakażenia wirusem RSV – wdrożenie skutecznej profilaktyki pozwoliło zredukować liczbę najcięższych hospitalizacji wśród seniorów nawet o 90 proc.

Znaczenie skutecznej profilaktyki staje się szczególnie istotne w świetle bieżących danych epidemiologicznych. Dane z Centrum e-Zdrowia wskazują, że w obecnym sezonie fala infekcji RSV uderzyła później w stosunku do poprzednich lat, pojawiając się dopiero po szczytach zachorowań na COVID-19 oraz grypę. W efekcie, zamiast naturalnego wiosennego wygasania sezonu infekcyjnego, obserwujemy rosnącą krzywą zachorowań na RSV. Tylko od początku stycznia odnotowano już niemal 100 tysięcy przypadków zakażeń tym wirusem. Tak wysoka, rosnąca liczba chorych dowodzi, że sytuacja pozostaje dynamiczna, a sezon infekcyjny wciąż trwa.

Jak profilaktyka RSV sprawdza się w codziennej praktyce?
Dostępne dowody naukowe jednoznacznie potwierdzają wysoką skuteczność szczepień przeciw RSV zarówno w badaniach klinicznych, jak i w codziennej praktyce ochrony zdrowia. Szczepienia chronią bezpośrednio osoby zaszczepione, ale przy odpowiednim poziomie wyszczepialności przekładają się również na efekt populacyjny, ograniczając ogólną liczbę ciężkich zachorowań w populacji. Szczególnie wyraźnie widać to wśród grupy seniorów, najbardziej narażonej na ciężki przebieg zakażenia.

Dane rzeczywiste (RWE) z USA, pochodzące z analiz systemu Kaiser Permanente, wskazują, że u osób w wieku 60 lat i starszych, w większości powyżej 75. roku życia i z licznymi chorobami współistniejącymi, szczepienie przeciw RSV wiąże się z około 87–89-procentową redukcją hospitalizacji oraz wizyt na oddziałach ratunkowych związanych z RSV, a także z około 90-procentowym zmniejszeniem liczby ciężkich przypadków wymagających leczenia szpitalnego. Podobne wyniki uzyskano w brytyjskim programie monitorującym HARISS, gdzie w populacji osób w wieku 75–79 lat skuteczność szczepienia przeciw RSV wyniosła 82 proc. w zapobieganiu hospitalizacjom związanym z RSV oraz około 87 proc. w zapobieganiu ciężkim przebiegom choroby wymagającym m.in. tlenoterapii.

Eksperci podkreślają, że profilaktyka RSV ma istotny wpływ na funkcjonowanie całego państwa. Dowodzi tego również przykład Szkocji, gdzie po wdrożeniu narodowego programu szczepień przeciw RSV i osiągnięciu wyszczepialności na poziomie 68 proc. w grupie docelowej, liczba hospitalizacji osób starszych spadła aż o 62 proc. już w pierwszym sezonie działania programu.

Sukces szczepień w aptekach
Aby profilaktyka mogła być skuteczną inwestycją, musi być powszechnie dostępna. Sukces szczepień realizowanych w aptekach jest tego najlepszym przykładem. To tam pacjenci mogą dziś szybko i wygodnie chronić się przed głównymi zagrożeniami sezonu infekcyjnego: grypą, COVID-19, pneumokokami oraz RSV.

Wyraźne efekty tej dostępności widać na przykładzie samego wirusa RS. Choć od początku sezonu odnotowano ponad 100 tys. zachorowań, to zaszczepiło się już łącznie ponad 540 tysięcy osób.

Mimo tych pozytywnych sygnałów i ogromnej roli aptek należy jednak pamiętać, że w skali całego społeczeństwa to wciąż zbyt mało, aby zbudować pełną odporność populacyjną.

Bezpośrednie przełożenie na wzrost wyszczepialności ma również likwidowanie barier finansowych. Szczepienia przeciw RSV po raz pierwszy stały się w tym sezonie szerzej dostępne dla dorosłych. Objęcie ich refundacją od kwietnia 2025 roku to jeden z ważniejszych kroków z punktu widzenia systemowej efektywności kosztowej.

– Szczepienia w aptekach zdejmują z pacjentów, szczególnie tych starszych, spory ciężar organizacyjny. Zamiast umawiać się na konkretne terminy i czekać w przychodniach, po prostu przychodzą do nas – blisko domu, bez kolejek, w dogodnych godzinach. Praktyka szczepień w aptekach sprawiła, że więcej osób decyduje się na profilaktykę – zaznacza dr n. farm. Mikołaj Konstanty, prezydent Grupy Farmaceutycznej Unii Europejskiej, wiceprezes Naczelnej Rady Aptekarskiej

Każde szczepienie wykonane w aptece odciąża przychodnie POZ, oszczędzając czas personelu medycznego i redukując koszty obsługi pacjentów. Dostępność tak szerokiego wachlarza szczepień w aptekach pozwala na znaczne zwiększenie poziomu wyszczepialności. Stanowi to kolejny dowód na to, że skuteczna profilaktyka to zawsze opłacalna inwestycja, a nie koszt.

pr/, fot. freepik.com

Data publikacji: 09.04.2026 r.