Pierwszy w Polsce podręcznik do edukacji zdrowotnej już dostępny

Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu (UMW) wyznacza nowy standard w nauczaniu o zdrowiu w polskiej szkole. Uczelnia oddaje do rąk nauczycieli, dyrektorów szkół i całego środowiska edukacyjnego pierwszą w kraju, kompleksową publikację przygotowaną specjalnie na potrzeby nowego przedmiotu, jakim jest edukacja zdrowotna, łączącą aktualną wiedzę medyczną, psychologiczną i społeczną z realnymi potrzebami edukacji.

Wraz z wprowadzeniem do szkół nowego przedmiotu – edukacji zdrowotnej – polska oświata stanęła przed wyzwaniem, z którym wcześniej nie musiała się mierzyć: jak rzetelnie, odpowiedzialnie i nowocześnie uczyć dzieci i młodzież o zdrowiu – w jego fizycznym, psychicznym, społecznym i środowiskowym wymiarze. Odpowiedzią na tę potrzebę jest książka „Edukacja zdrowotna. Podręcznik dla nauczycieli”, przygotowany pod redakcją dr Jolanty Grzebieluch, dr Barbary Grabowskiej i dr Alicji Basiak-Rasały z Wydziału Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu i wydany przez Wydawnictwo UMW.

„Powstanie tego podręcznika doskonale wpisuje się w misję Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu (UMW) oraz prowadzoną przez nas kampanię >>Zdrowiej wiedzieć<< – przekonuje prof. Agnieszka Piwowar, prorektor ds. studentów i dydaktyki UMW. – Naszym celem jest wzmacnianie kompetencji zdrowotnych społeczeństwa i przeciwdziałanie dezinformacji poprzez upowszechnianie rzetelnej, naukowej wiedzy o zdrowiu. Jako najlepsza uczelnia medyczna w Polsce nie możemy pozostać obojętni wobec postępującej obecnie epidemii informacyjnej, zwanej infodemią”.

Zdaniem dr hab. Łukasza Rypicza, dziekana Wydziału Nauk o Zdrowiu UMW, wprowadzenie edukacji zdrowotnej do szkół to niezwykle ważny krok w kierunku budowania bardziej świadomego i zdrowszego społeczeństwa. Aby jednak ten przedmiot spełnił swoją rolę, nauczyciele muszą mieć dostęp do aktualnych i naukowo zweryfikowanych źródeł wiedzy.

„Edukacja zdrowotna w szkole daje szansę, by już od najmłodszych lat uczyć krytycznego myślenia. Tylko w ten sposób możemy przygotować młodych ludzi do podejmowania odpowiedzialnych decyzji dotyczących własnego zdrowia w przyszłości” – podkreśla dr Rypicz.

Podręcznik, który powstał na UMW, jest pierwszą w Polsce publikacją zaprojektowaną od podstaw jako merytoryczne zaplecze dla nauczycieli realizujących nową podstawę programową obowiązującą od marca 2025 r. Nie tylko porządkuje wiedzę, ale też wprowadza do polskiej szkoły holistyczne, naukowo ugruntowane spojrzenie na zdrowie. W książce znalazły się treści dotyczące m.in. profilaktyki chorób, pierwszej pomocy, aktywności fizycznej, zdrowia psychicznego, relacji społecznych, dojrzewania, zdrowia seksualnego, uzależnień, higieny cyfrowej oraz wpływu zmian klimatycznych na zdrowie. Każdy dział pozostaje pod opieką naukową ekspertów reprezentujących różne dziedziny nauk o zdrowiu.

Choć publikacja powstała przede wszystkim z myślą o nauczycielach, jej autorzy zaznaczają, że może stać się także wartościowym źródłem wiedzy i inspiracji dla uczniów, rodziców oraz innych grup i środowisk, którym bliska jest troska o zdrowie i świadome wybory.

„Edukacja zdrowotna powinna koncentrować się na bezpieczeństwie i dobrostanie dzieci i młodzieży – podkreśla dr hab. Agnieszka Mastalerz-Migas, prof. UMW, kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Rodzinnej UMW. – Zdrowie psychiczne, pierwsza pomoc, uzależnienia, dojrzewanie, odżywianie, aktywność fizyczna, relacje, higiena cyfrowa i profilaktyka – to są realne kwestie z którymi młodzi ludzie stykają się na co dzień, a podręcznik został zaprojektowany właśnie jako całościowe kompendium obejmujące te obszary”.

O praktycznym znaczeniu publikacji mówi także dr Dorota Kiedik z Wydziału Nauk o Zdrowiu, jej współautorka:

„Ten podręcznik został przygotowany tak, by nauczyciel nie dostawał abstrakcyjnych haseł, tylko uporządkowane treści do realnej pracy dydaktycznej. Rozdziały zawierają wprowadzenia do zagadnień, przeglądy aktualnych badań, dane epidemiologiczne dla Polski i Europy oraz rekomendacje dla nauczycieli.

Z kolei głosy praktyków szkolnych pokazały, jak potrzebne są dziś sprawdzone materiały pomagające odnaleźć się w nadmiarze informacji i odróżniać wiedzę rzetelną od przypadkowych treści dostępnych w internecie.

„W szkole bardzo wyraźnie widać, że młodzi ludzie nie mają problemu z dostępem do informacji. Mają problem z oceną ich jakości – mówi Lidia Niekraś, nauczycielka edukacji zdrowotnej w I LO w Kłodzku. – To nie jest zarzut wobec młodzieży. To jest opis rzeczywistości, w której wszyscy funkcjonujemy. Dlatego nauczyciel potrzebuje nie improwizacji, tylko mocnego, spójnego punktu odniesienia”.

Podobnie wygląda perspektywa Mii Szplit, uczennicy V LO we Wrocławiu:

„Moje pokolenie naprawdę chce wiedzieć więcej o zdrowiu, tylko chce wiedzy, która jest zrozumiała, spokojna i wiarygodna. Edukacja zdrowotna jest potrzebna nie po to, żeby nas straszyć, ale po to, żeby dać nam orientację: kiedy reagować, gdzie szukać pomocy, jak rozumieć własne ciało i jak rozmawiać o zdrowiu bez wstydu”.

Projekt podręcznika jest także jednym z filarów ogólnopolskiego programu studiów podyplomowych dla nauczycieli, finansowanego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. UMW został zaproszony do współtworzenia tego przedsięwzięcia jako jedna z wiodących instytucji w kraju w obszarze nauk o zdrowiu. Sama publikacja powstała dzięki współpracy kilkudziesięciu ekspertów, w tym lekarzy, położnych, psychologów, pedagogów, dietetyków, fizjoterapeutów i specjalistów zdrowia publicznego.

Udostępnienie „Edukacji zdrowotnej. Podręcznika dla nauczycieli” to kolejny krok Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu w kierunku wzmacniania zdrowotnych kompetencji społecznych i wspierania polskiej szkoły w nauczaniu o zdrowiu w sposób nowoczesny, odpowiedzialny i oparty na dowodach naukowych.

Publikacja jest dostępna bezpłatnie online na stronie UMW: Edukacja zdrowotna. Podręcznik dla nauczycieli | Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

Info: Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, fot. Krzysztof Ćwik / UMW

Data publikacji: 20.03.2026 r.