Senior przewodnikiem po swoim mieście – taką formę aktywizacji osób starszych już niebawem będą oferować polskie samorządy. W styczniu-lutym wystartuje pierwszy nabór z programu „Innowacje w samorządzie”, którego celem jest wsparcie JST w zorganizowaniu dla swoich mieszkańców innowacyjnych usług społecznych. Program, który oprócz seniorów, będzie także wspierał dzieci, młodzież i ich opiekunów, będzie realizowany w ok. 75 samorządach w Polsce. Każdy z nich będzie mógł otrzymać na ten cel pomoc do 300 tys. zł.
Projekt „Innowacje w samorządzie” przygotowała Fundacja Fundusz Współpracy. Ma pomóc w rozwiązaniu problemu spadających zdolności samorządów do świadczenia wysokiej jakości usług społecznych, na co wpływ mają niekorzystne zmiany demograficzne w naszym kraju, m.in. coraz bardziej starzejące się społeczeństwo.
Dane pokazują, że starzenie się Polaków postępuje. Według prognoz w ciągu niecałej dekady Polska zmieni status z jednego z młodszych na jedno ze starszych państw Unii Europejskiej. Jak przewiduje Główny Urząd Statystyczny liczba gmin, w których osoby w wieku 65+ stanowią ponad jedną czwartą populacji, zwiększy się z 95 (w 2023 r.) do blisko 1000 (w 2035 r.)
W tej sytuacji kluczem do zmniejszenia negatywnych skutków starzenia się społeczeństwa jest m. in. wspieranie seniorów w zachowaniu aktywności. Może to przyczynić się do poprawy ich zdrowia, samodzielności i jakości życia.
Wsparcie z FERS „Innowacji w samorządzie”
Projekt „Innowacje w samorządzie” jest dofinansowany z programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS). Wysokość wsparcia to ponad 20,7 mln zł, z czego 14 mln zł to granty dla samorządów.
W ramach projektu wybrano 30 innowacji, które będą realizowane w ok. 75 samorządach (do marca 2028 r.). W ten sposób jednostki z terenu danego samorządu będą mogły otrzymać granty na wprowadzenie maksymalnie 3 innowacji o wartości do 300 tys. zł.
W styczniu-lutym odbędzie się pierwszy nabór na granty dla samorządów. Kolejne dwa planowane są na kwiecień-maj i wrzesień-październik 2026 r.
„Innowacji w samorządzie” dla seniorów, dzieci, młodzieży i ich opiekunów
W projekcie wybrano 30 innowacji do skalowania, które są podzielone na 6 obszarów tematycznych:
• aktywizacja społeczności lokalnych i budowanie wspólnoty;
• edukacja i rozwój dzieci i młodzieży;
• włączenie społeczne i przeciwdziałanie wykluczeniu;
• wsparcie i aktywizacja seniorów;
• wsparcie osób ze szczególnymi potrzebami i ich opiekunów;
• zrównoważony rozwój.
W ramach programu od maja br. ruszy także wsparcie dla samorządów w postaci mentoringu, szkoleń i forów wymiany doświadczeń. Dzięki temu będą sprawniej reagować na społeczne problemy swoich mieszkańców i uzyskają większe umiejętności w szukaniu nowych rozwiązań.
Przykładowe innowacje
Zgodnie z harmonogramem wdrażania programu została już opracowana lista innowacji wybranych do skalowania przez JST. Są wśród nich m.in.:
• Mobilny Asystent Społeczności Lokalnej – innowacja odpowiada na trudności w diagnozowaniu potrzeb lokalnej społeczności, spowodowane niechęcią do formalnych kontaktów z instytucjami; pracownik socjalny będzie docierać do mieszkańców w nieformalny sposób (z rowerem gastronomicznym) i w ten sposób pełnić rolę animatora i informatora;
• Uważniaki – innowacja odpowiada na problem braku materiałów i wsparcia w rozpoznawaniu i nazywaniu stanów emocjonalnych u dzieci w wieku przedszkolnym (4-6 lat); będą oferowane przewodniki dla nauczycieli i rodziców, tak aby budować świadomość emocji u dzieci i umiejętność radzenia sobie z nimi od najmłodszych lat;
• Aktywni w kulturze – innowacja będzie w bezpieczny sposób aktywizować społecznie bierne zawodowo osoby z niepełnosprawnościami intelektualnymi, tak aby poprzez wolontariat zwiększyć ich obecność w instytucjach kultury;
• Rezydenci historii – innowacja ma rozwiązać problemy samotności seniorów, braku kontaktów interpersonalnych, potrzebę samorealizacji oraz szacunku i uznania; osoby starsze powyżej 60. roku życia będzie można zaangażować w rolę przewodników turystycznych po swoim miejscu zamieszkania;
• Obiady terapeutyczne – innowacja odpowiada na problem niskiej jakości diety starszych osób wymagających wsparcia oraz nadmiernego obciążenia ich opiekunów; zapewni seniorom dostosowane posiłki i umożliwi im dłuższe pozostanie w swoim domu; do ich przygotowania i dostarczenia będą angażowane osoby z niepełnosprawnościami intelektualnymi, co jest formą rozwijania przez nich umiejętności społecznych i zawodowych;
• Cenny Plastik – innowacja odpowiada na niską świadomość społeczną w zakresie gospodarowania odpadami i problem zanieczyszczenia tworzywami sztucznymi; będzie oferować przestrzeń edukacyjno-twórczą do recyklingu plastiku, gdzie mieszkańcy otrzymają wiedzę w tym temacie i będą mogli samodzielnie tworzyć przedmioty z odzysku.
Fundacja Fundusz Współpracy
Fundacja Fundusz Współpracy jest organizacją działającą w Polsce od ponad 35 lat. W swojej pracy łączy aktywności z trzech różnych obszarów: niezależnej organizacji pozarządowej (NGO), instytucji zakorzenionej w administracji (powstała w 1990 r. jako fundacja Skarbu Państwa) oraz firmy konsultingowej.
Fundacja angażuje się w inicjatywy o wymiarze społecznym, jak i świadczy usługi doradcze i audytowe dla podmiotów państwowych, m.in. dla Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) i Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP). Zajmuje się zarządzaniem, rozliczaniem programów i projektów współfinansowanych w ramach zagranicznych środków pomocowych.
Info i fot. MFiPR
Data publikacji: 16.01.2026 r.
