Gdy majątek topnieje, pamięć szybciej się starzeje

Spadek możliwości finansowych wydaje się mieć związek z szybszym starzeniem się pamięci u osób starszych – informuje „American Journal of Epidemiology”.

Badanie przeprowadzili naukowcy z Columbia University Mailman School of Public Health (MSPH), Northwestern University oraz Boston University School of Public Health (USA). Jest ono jednym z pierwszych, które analizuje poznawcze konsekwencje słabego dobrostanu finansowego.

Autorzy przeanalizowali dane 7676 dorosłych w wieku 50+ biorących udział w badaniu Health and Retirement Study (2010–2020). Oceniali, jak średni status finansowy i czteroletnie zmiany w dobrostanie finansowym odnoszą się do sprawności pamięci w kolejnych czterech latach.

Aby zmierzyć dobrostan finansowy, naukowcy opracowali ośmioelementowy indeks, wykorzystując istniejące dane ankietowe. Indeks uwzględnia zarówno obciążenie psychospołeczne – takie jak niezadowolenie finansowe i stres – jak i trudności materialne, w tym trudności z opłacaniem rachunków, niskie dochody i ograniczony dostęp do podstawowych potrzeb. Został on zwalidowany na podstawie Skali Dobrostanu Finansowego Biura Ochrony Konsumentów (Consumer Financial Protection Bureau).

„Dobrostan finansowy to nowy czynnik ekonomiczny determinujący zdrowie, który może być związany ze starzeniem się funkcji poznawczych” – powiedziała dr Adina Zeki Al Hazzouri, profesor nadzwyczajny epidemiologii w MSPH, główna autorka badania.

Jak wykazała analiza danych, gorsza sytuacja finansowa w wieku średnim i starszym — a zwłaszcza jej pogarszanie w miarę upływu czasu — wiąże się z niższymi wynikami dotyczącymi pamięci i szybszym spadkiem funkcji poznawczych. Populacja doświadczająca znacznego pogorszenia sytuacji finansowej wykazywała pogorszenie pamięci odpowiadające około pięciu dodatkowym miesiącom starzenia się rocznie.

Niższy średni poziom dobrostanu finansowego i pogarszająca się sytuacja finansowa były konsekwentnie powiązane z gorszą funkcją pamięci i przyspieszonym spadkiem. Związki te były najsilniejsze wśród osób dorosłych w wieku 65 lat i starszych.

Każde pogorszenie dobrostanu finansowego o jeden punkt wiązało się z gorszymi wynikami w zakresie pamięci i szybszym spadkiem. Natomiast poprawa dobrostanu finansowego nie była konsekwentnie związana z lepszymi wynikami poznawczymi.

Autorzy sugerują, że osoby starsze mogą być szczególnie narażone ze względu na ograniczone możliwości odzyskania równowagi finansowej i uzależnienie od stałych dochodów, takich jak ubezpieczenie społeczne i emerytury. Obciążenie finansowe może negatywnie wpływać na zdrowie poznawcze poprzez przewlekły stres, ograniczony dostęp do opieki zdrowotnej i żywienia oraz ograniczone kontakty społeczne.

„Nasze ustalenia wskazują również na potencjalne implikacje polityczne” – zauważyła Zeki Al Hazzouri. „Wsparcie dochodowe i pomoc finansowa w późniejszym wieku mogą pomóc chronić zdrowie poznawcze i zmniejszyć ryzyko demencji, szczególnie u osób doświadczających kryzysu finansowego” – dodała. (PAP)

Paweł Wernicki, fot. freepik.com

Data publikacji: 25.03.2026 r.