Vaccine Meeting 2026: szczepienia to inwestycja w odporność obywateli

Zakończyła się kolejna edycja konferencji – ogólnopolskiego spotkania ekspertów zdrowia publicznego, klinicystów, przedstawicieli administracji oraz decydentów systemowych. Tegoroczna debata Vaccine Meeting 2026 skupiła się na trzech filarach niezbędnych do uszczelnienia bezpieczeństwa zdrowotnego Polski: nowoczesnej architekturze danych, skróceniu ścieżki pacjenta w placówkach medycznych oraz traktowaniu profilaktyki jako inwestycji. Eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych pozostają zgodni: aby skutecznie odpowiadać na wyzwania epidemiologiczne, potrzebujemy pacjentocentrycznego modelu opieki opartego na danych.

– System skupiony wyłącznie na leczeniu powikłań jest po prostu niewydolny. Dlatego cyfrowa integracja danych i usunięcie barier w dostępie do szczepień dla pacjenta to konieczność.

Mijający sezon 2025/2026 infekcyjny przyniósł wyraźne obciążenie dla systemu opieki zdrowotnej. Według danych Centrum e-Zdrowia odnotowano blisko milion zachorowań na grypę. Choć wyszczepialność wzrosła do 2,3 mln osób (z 1,8 mln w poprzednim sezonie), wciąż stanowi to zaledwie ok. 6 proc. populacji ogólnej (ok. 16 proc. w grupie 65+).
W przypadku RSV, istotnym krokiem w przeciwdziałaniu temu zagrożeniu było wprowadzenie refundacji szczepień dla seniorów. Przyniosło to pozytywny efekt, gdyż zaszczepiło się blisko 600 tys. osób (wobec zaledwie 72 tys. w poprzednim sezonie).

Polska poczyniła również krok milowy w ochronie najmłodszych obywateli, wprowadzając refundację szczepień przeciwko RSV dla kobiet w ciąży. Pierwszy rok funkcjonowania tego programu pokazał ogromne zainteresowanie (40 proc. kobiet w ciąży zaszczepiło się przeciw RSV). Jednak, aby system był w pełni szczelny i bezpieczny, konieczne jest zachowanie komplementarności metod profilaktycznych. Rekomendacja środowisk eksperckich jest jednoznaczna: aby utrzymać dynamikę spadku zachorowań i nie zmarnować potencjału rozpoczętych działań, Polska powinna dążyć do udostępnienia pełnego wachlarza metod uodpornienia.

Eksperci zwracają również uwagę, że cichym i coraz groźniejszym zabójcą seniorów w Polsce stają się pneumokoki. Liczba przypadków Inwazyjnej Choroby Pneumokokowej – najcięższej postaci zakażenia, prowadzącej do sepsy, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych czy ciężkich zapaleń płuc – systematycznie rośnie.
Niestety, brak rzetelnych, publicznie dostępnych danych utrudnia oszacowanie rzeczywistego poziomu zachorowań i wyszczepialności. Wobec tego eksperci apelowali o stworzenie przejrzystego dashboardu dla pneumokoków (tj. zaawansowane narzędzie wizualizacyjne, które ułatwia podejmowanie szybkich decyzji klinicznych i zarządczych).

W 2026 roku Światowa Organizacja Zdrowia, poprzez hasło Światowego Dnia Zdrowia „Together for health. Stand with science” („Razem dla zdrowia. Stań po stronie nauki”), jednoznacznie wskazuje na konieczność prowadzenia polityk zdrowotnych w oparciu o dane i dowody naukowe. W tym kontekście dane o szczepieniach ochronnych przestają być wyłącznie elementem sprawozdawczości, a stają się kluczową infrastrukturą zarządczą umożliwiającą monitorowanie odporności populacyjnej.

Mimo postępującej cyfryzacji (m.in. wdrożenia e-Karty Szczepień), polski system wciąż tkwi w modelu biernego raportowania, zbierane dane są rozproszone i bardzo często analizowane z dużym opóźnieniem. Zmiana wymaga przejścia od odnotowywania pojedynczych zdarzeń medycznych do inteligentnego zarządzania całą ścieżką pacjenta.

Eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych postulują o:
• Oparcie systemu szczepień na połączonych danych (centralny rejestr, interoperacyjność, analityka czasu rzeczywistego).
• Wzmocnienie roli GIS jako centrum analitycznego oraz wdrożenie ogólnodostępnych dashboardów (w tym pilnie dla pneumokoków).
• Skrócenie ścieżki szczepień w POZ (jedna wizyta) i wprowadzenie wyodrębnionego finansowania świadczeń.
• Zapewnienie wielokanałowej komunikacji (IKP, SMS, e-mail, aplikacje mobilne), zwiększającej dostępność i responsywność systemu
• Indywidualny i spersonalizowany Program Szczepień Ochronnych
• Zwiększenie roli pielęgniarek i położnych oraz dalsze wspieranie szczepień w aptekach ogólnodostępnych.
• Zwiększenie nakładów na szczepienia oraz wpisanie profilaktyki do średniookresowego planu budżetowego państwa jako inwestycji wzmacniającej polską gospodarkę.

Według opublikowanych w 2025 r. danych uwzględniających wydatki z 2024 r. Polska inwestuje jedynie 1,7 proc. całkowitego budżetu ochrony zdrowia w profilaktykę a szczepienia ochronne stanowią inwestycję na poziomie 0,5 proc. całkowitego budżetu NFZ na ochronę zdrowia, co stanowi istotną barierę dla realizacji efektywnej polityki zdrowotnej oraz ochrony zdrowia publicznego.

Wniosek z Vaccine Meeting 2026 wybrzmiewa głośno – nowoczesny system szczepień to spójna architektura danych, efektywna organizacja pracy placówek i odpowiednie planowanie budżetów. To najlepsza inwestycja w zdrowie obywateli i bezpieczeństwo państwa.

Oprac. jotka, fot. pixabay.com

Data publikacji: 22.04.2026 r.