Badania prowadzone przez naukowców z Katedry Polityki Społecznej Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, wspólnie z Polskim Forum Osób z Niepełnosprawnościami, dotyczyły projektu „Lokator czy podopieczny? Analiza uwarunkowań rozwoju mieszkalnictwa wspomaganego w Polsce jako realizacji Konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami”.
Projekt ten przyniósł kilka kluczowych wniosków systemowych i społecznych. Poniżej główne z nich.
Kryzys pojęcia „podopiecznego”
Tradycyjny, instytucjonalny model opieki w Polsce traktuje dorosłe osoby z niepełnosprawnościami jak niesamodzielne dzieci podlegające systemowi nadzoru. Badania SGH jednoznacznie wskazują, że status „lokatora” (podmiotu z prawem do prywatności i decydowania o sobie) jest warunkiem koniecznym, aby mieszkalnictwo wspomagane spełniało standardy Konwencji ONZ.
Bariery we wdrażaniu niezależnego życia
Głównym problemem w Polsce nie jest brak chęci samych osób z niepełnosprawnościami, ale uwarunkowania strukturalne i prawne. Choć mieszkalnictwo wspomagane dynamicznie się rozwija dzięki dotacjom, system wciąż wykazuje opór przed pełną deinstytucjonalizacją, co głównie oznacza przejście od dużych domów pomocy społecznej do małych mieszkań w społecznościach lokalnych.
Konieczność indywidualizacji wsparcia
Wnioski z analiz podkreślają, że skuteczne mieszkanie wspomagane musi oddzielać usługę mieszkaniową (sam lokal) od usług wspierających (asystentura, pomoc w codziennych czynnościach). Osoba z niepełnosprawnością powinna mieć prawo wyboru, kto i w jakim zakresie pomaga jej w jej własnym domu, zamiast dopasowywać się do sztywnych reguł placówki.
Rola samorządów i finansowania publicznego
Badacze wskazują na nierównomierny rozwój tej formy wsparcia w kraju. Stabilność mieszkań wspomaganych w Polsce wciąż zbyt mocno zależy od projektów grantowych i aktywności organizacji pozarządowych, zamiast być trwałym, systemowym elementem lokalnej polityki mieszkaniowej samorządów.
Projekt finansowany jest ze środków PFRON.
rhr/, fot. Artem Podrez / pexels.com
Data publikacji: 13.07.2026 r.
