Krajowa Rada Konsultacyjna do Spraw Osób Niepełnosprawnych w uchwale z dnia 6 lipca 2026 r. odniosła się do resortowych programów dot. opieki wytchnieniowej finansowych z Funduszu Solidarnościowego.
W odróżnieniu od asystencji osobistej, której celem jest umożliwienie godnego i niezależnego życia osób z niepełnosprawnościami, opieka wytchnieniowa służy odciążeniu opiekunów nieformalnych. Zapewnia im możliwości odpoczynku i regeneracji, co bezpośrednio wpływa na jakość życia całej rodziny, w której żyje osoba z niepełnosprawnościami.
KRK docenia istnienie programu opieki wytchnieniowej, który jest bardzo pozytywnym krokiem w kierunku systemowego wsparcia osób z niepełnosprawnościami. Główną bolączką polskiego systemu – w odróżnieniu od rozwiązań w innych krajach UE – jest niski poziom finansowania, co przekłada się na niewystarczającą pomoc w stosunku do potrzeb. Rada zauważa, że taka sytuacja budzi poważne wątpliwości co do zgodności z zasadą ochrony praw człowieka.
Obecny model finansowania prowadzi do sytuacji, w której wsparcie ma charakter rotacyjny i nieprzewidywalny. Rodziny, które już skorzystały z programu, często w kolejnym roku są z niego wyłączane, aby umożliwić dostęp osobom oczekującym. Jednocześnie wiele rodzin czeka na wsparcie przez wiele lat. Taki stan rzeczy sprawia, że opieka wytchnieniowa jest nieprzewidywalna i niewystarczająca..
W związku z powyższym Krajowa Rada Konsultacyjna rekomenduje uwzględnienie w dalszych pracach nad programem następujących kierunków zmian:
1. ugruntowanie wiedzy na temat różnic między usługą asystencji, a usługą opieki wytchnieniowej;
2. istotne zwiększenie środków finansowych przeznaczonych na realizację programu w celu poprawy jego dostępności;
3. wprowadzenie możliwości realizacji programu w okresie wieloletnim zamiast corocznego ogłaszania konkursów, co zapewni większą stabilność świadczenia usług;
4. podniesienie stawki godzinowej za świadczenie usług opieki wytchnieniowej przez osoby posiadające wykształcenie medyczne, w szczególności w przypadku opieki realizowanej w warunkach paliatywnych i hospicyjnych;
5. dokonanie zmian językowych i narracyjnych w programie, tak aby jednoznacznie wynikało z jego zapisów, że jest on skierowany przede wszystkim do opiekunów nieformalnych osób z niepełnosprawnościami i ma na celu ich realne odciążenie;
6. przygotowanie nowego załącznika do programu (lub istotnej modyfikacji istniejących kart zgłoszeniowych i realizacji usług), który będzie zawierał ocenę indywidualnej sytuacji członka rodziny lub opiekuna osoby z niepełnosprawnością z jego perspektywy,
7. określenie ogólnopolskich standardów i rekomendacji opieki wytchnieniowej.
Krajowa Rada Konsultacyjna uważa, że priorytetem musi zostać zwiększenie liczby godzin i dni bezpośredniej opieki wytchnieniowej oraz poszerzenie kręgu osób, które z niej korzystają.
Ważnym czynnikiem w rozwoju opieki wytchnieniowej powinno być również włączanie elementów wsparcia psychologicznego i terapeutycznego dla opiekunów osób z niepełnosprawnościami.
Zespół doraźny ds. Opieki Wytchnieniowej, w tym zarówno przedstawiciele Krajowej Rady Konsultacyjnej, jak i zaproszeni eksperci, wyrażają gotowość i wolę kontynuowania prac nad doskonaleniem systemu opieki wytchnieniowej, a także współpracę z Biurem Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych oraz Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w działaniach zmierzających do zwiększania dostępności, stabilności i jakości usług opieki wytchnieniowej w kolejnych latach.
Oprac. jotka, fot. magnific.com
Data publikacji:: 04.08.2026 r.
