W Polsce coraz więcej placówek podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) działa w modelu opieki koordynowanej (POZ-OK), który ma prowadzić pacjenta przez cały proces leczenia, angażując lekarza POZ, specjalistów, dietetyków oraz koordynatorów.
Opieka koordynowana to jedna z największych zmian organizacyjnych polskiego systemu ochrony zdrowia. POZ-OK stał się odpowiedzią na starzenie się społeczeństw w Europie oraz rosnącą liczbę osób cierpiących na choroby przewlekłe.
Według danych Narodowego Funduszu Zdrowia na początku 2026 roku POZ-OK realizowało blisko 3 tys. placówek POZ, obejmując ponad 21 mln pacjentów, czyli około 61 proc. osób zapisanych do podstawowej opieki zdrowotnej. Model ten pozwala lekarzowi POZ zlecać szerszy zakres badań diagnostycznych, konsultować pacjenta ze specjalistami oraz planować jego leczenie w sposób bardziej kompleksowy.
– W dotychczasowym modelu pacjent po wizycie u lekarza rodzinnego otrzymywał skierowanie, co wiązało się z samodzielnym szukaniem poradni i długim oczekiwaniem na wizytę u specjalisty. W POZ-OK lekarz POZ zyskuje uprawnienia do zlecania szerszego pakietu badań diagnostycznych i samodzielnego konsultowania wyników z lekarzami specjalistami (np. kardiologiem czy endokrynologiem) – wyjaśnia dr Robert Mordaka, lekarz specjalista zdrowia publicznego, absolwent Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Główny badacz i współbadacz w badaniach klinicznych. Od lat zajmuje się profilaktyką zdrowotną, organizacją ochrony zdrowia oraz wdrażaniem nowoczesnych rozwiązań wspierających pacjentów w dbaniu o zdrowie. Współtwórca projektu Doctor Robert – asystenta profilaktyki, którego celem jest zwiększanie zgłaszalności na badania profilaktyczne oraz budowanie świadomości zdrowotnej Polaków.
– Całym procesem, w tym umawianiem badań i obiegiem informacji, zarządza dedykowany koordynator, a leczenie opiera się na Indywidualnym Planie Opieki Medycznej (IPOM). Jest to przełomowa zmiana, ponieważ system odchodzi od rozproszonego leczenia pojedynczych epizodów chorobowych na rzecz ciągłego i kompleksowego zarządzania zdrowiem pacjenta w jednej placówce – tłumaczy dr Kamil Trambowicz, specjalista chorób wewnętrznych.
Celem jest nie tylko poprawa jakości leczenia, ale również zapewnienie ciągłości opieki oraz lepszej współpracy pomiędzy różnymi specjalistami, czyli odejście od leczenia pojedynczych epizodów choroby na rzecz długofalowego zarządzania zdrowiem pacjenta.
– Współczesne systemy opieki zdrowotnej, w tym polski, muszą dostosowywać się do wyzwań demograficznych, takich jak starzenie się społeczeństw i rosnąca liczba osób cierpiących na choroby przewlekłe. Wymaga to zapewnienia pacjentom ciągłości opieki oraz zintegrowanej współpracy wielu specjalistów z dietetykami i pielęgniarkami. Taki kierunek pozwala skupić się na wczesnym wykrywaniu problemów i profilaktyce, zamiast na leczeniu zaawansowanych skutków chorób – mówi dr Robert Mordaka.
Na długość życia w zdrowiu wpływają przede wszystkim codzienne decyzje samego pacjenta dotyczące aktywności fizycznej, regularnych badań profilaktycznych, oraz sposobu odżywiania, snu, unikania używek. System może go prowadzić, ale nawet najlepiej zaprojektowany model opieki nie przyniesie oczekiwanych efektów, jeśli pacjenci nie będą aktywnie uczestniczyć w procesie leczenia i profilaktyki. Coraz częściej mówi się nie tylko o dostępności świadczeń, ale również o kompetencjach zdrowotnych (health literacy), czyli umiejętności podejmowania świadomych decyzji dotyczących własnego zdrowia.
– Nawet najlepiej zaprojektowany i najbardziej dostępny system medyczny zawiedzie, jeśli pacjent nie będzie świadomie i aktywnie zaangażowany w proces własnego leczenia. Samo zaoferowanie badań to za mało – pacjent musi regularnie się na nie zgłaszać, stosować się do zaleceń i zmieniać szkodliwe nawyki – podkreśla dr Kamil Trambowicz.
– Dzięki poradom edukacyjnym i dietetycznym przewidzianym w opiece koordynowanej chory przestaje być biernym odbiorcą usług, a staje się odpowiedzialnym partnerem lekarza – dodaje dr Robert Mordaka.
W europejskich systemach ochrony zdrowia, również w Polsce, z powodu starzejących się społeczeństw następuje przesuwanie ciężaru z leczenia skutków chorób na ich wczesne wykrywanie i zapobieganie. Coraz większego znaczenia nabierają działania pozwalające wydłużać nie tylko życie, ale przede wszystkim okres życia w zdrowiu (health span). Oznacza to większą rolę lekarza POZ, regularnej diagnostyki oraz monitorowania pacjentów z chorobami przewlekłymi.
– Niezbędna jest także dalsza praca nad mentalnością społeczeństwa, by działania prozdrowotne i profilaktyka stały się powszechnym, codziennym nawykiem – wskazuje dr Kamil Trambowicz.
W codziennym zarządzaniu procesem leczenia coraz większą rolę w nowoczesnych systemach ochrony zdrowia odgrywają także rozwiązania cyfrowe, które wspierają zarówno pacjentów, jak i personel medyczny. Pomagają np. pamiętać o badaniach, monitorować realizację zaleceń i lepiej poruszać się po systemie.
– Wiarygodne narzędzia cyfrowe stanowią dziś brakujące ogniwo w skutecznej opiece zdrowotnej, wspierając cel, jakim jest dłuższe życie w zdrowiu, zachowując przy tym najwyższe standardy bezpieczeństwa. W Centrum Medycznym, którym kieruję, kluczowe staje się wsparcie ze strony bezpiecznych rozwiązań cyfrowych, takich jak aplikacja Doctor Robert, która skutecznie łączy zaangażowanie pacjenta z organizacją pracy placówek medycznych – podkreśla dr Robert Mordaka.
Więcej informacji: doctorrobert.com
Oprac. IKa, fot. Mix and Match Studio / pexels.com
Data publikacji: 13.08.2026 r.
