Jedna wizyta, kilka szczepień. Aktualizacja rekomendacji koadministracji na sezon 2026/2027

Co czwarta wizyta szczepienna w aptece w ubiegłym sezonie obejmowała więcej niż jedno szczepienie, a najczęściej raportowanymi połączeniami były grypa + RSV (161 606 osób) oraz grypa + COVID-19 (105 280 osób). To doświadczenie pokazuje, że koadministracja działa w praktyce i może ograniczać utracone okazje do szczepienia. Eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych wskazują, że to kierunek, który powinien stać się standardem w profilaktyce dorosłych. Ogólnopolski Program Zwalczania Chorób Infekcyjnych opublikował uaktualnione rekomendacje „Koadministracja szczepień w populacji dorosłych”.

Uaktualnione rekomendacje polskich ekspertów” na sezon 2026/2027. Najważniejsza zasada jest prosta: jeśli dorosły pacjent kwalifikuje się do kilku szczepień, co do zasady powinien otrzymać wszystkie potrzebne szczepionki podczas jednej wizyty – chyba że istnieje przeciwwskazanie, ograniczenie wynikające z ChPL lub uzasadniona klinicznie potrzeba zachowania odstępu. Przed sezonem infekcyjnym szczególne znaczenie ma planowanie ochrony przed grypą i RSV, zwłaszcza u seniorów, z jednoczesną oceną wskazań do szczepienia przeciw pneumokokom.

Co czwarta wizyta szczepienna to więcej niż jedno szczepienie
Podczas briefingu prasowego „Gotowi na sezon 2026/2027” eksperci OPZCI zwrócili uwagę, że koadministracja jest jednym z najprostszych sposobów ograniczania utraconych okazji do szczepienia. Dane Centrum e-Zdrowia pokazują, że od września do grudnia 2025 r. ponad 207 tys. z 803 tys. wizyt szczepiennych w aptekach, obejmowało więcej niż jedną kartę szczepienia. W praktyce oznacza to, że pacjenci coraz częściej wykorzystują jedną wizytę do uzupełnienia kilku elementów ochrony.

„Mamy dziś coraz więcej szczepień zalecanych dorosłym, ale każde kolejne odesłanie pacjenta na osobną wizytę zwiększa ryzyko, że część z nich po prostu nie zostanie wykonana. Koadministracja odwraca tę logikę: wykorzystujemy moment, w którym pacjent już jest w systemie, i zamykamy możliwie dużą część profilaktyki podczas jednej wizyty.” – podkreśla prof. dr hab. n. med. Adam Antczak, Przewodniczący Rady Naukowej Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych.

Nowe rekomendacje OPZCI: domyślnie razem, nie osobno
Koadministracja oznacza podanie więcej niż jednej szczepionki tego samego dnia, w różne miejsca anatomiczne i bez mieszania preparatów w jednej strzykawce. W uaktualnionych rekomendacjach eksperci wskazują, że jej największą wartością jest ograniczanie utraconych okazji do szczepienia, poprawa terminowości oraz zwiększanie szansy na uzyskanie kompletnej ochrony – szczególnie u osób starszych i chorych przewlekle.

Dostępne badania randomizowane, przeglądy oraz dane z nadzoru nad bezpieczeństwem nie wykazują, dla najlepiej przebadanych kombinacji, problemów bezpieczeństwa ani utratę odpowiedzi immunologicznej. Po jednoczesnym podaniu kilku szczepionek mogą natomiast częściej występować typowe, krótkotrwałe reakcje, takie jak ból w miejscu wkłucia, zmęczenie, bóle mięśni czy gorączka. Nie jest to jednak „przeciążenie układu odpornościowego”.

Co można podać podczas jednej wizyty?
Uaktualniony dokument porządkuje najważniejsze kombinacje stosowane u dorosłych. Szczegółowy wykaz znajduje się w dokumencie: https://opzci.pl/wp-content/uploads/2026/08/Rekomendacje-ekspertow-OPZCI_Koadministracja-20262027.pdf. Zaktualizowany dokument został rozszerzony również o nowe szczepienia tj. HPV, które w rekomendacjach pojawiły się po raz pierwszy.

Najczęstsze konfiguracje w sezonie 2025/2026
Dane Centrum e-Zdrowia przedstawione podczas briefingu prasowego „Gotowi na sezon 2026/2027” pokazują, że koadministracja jest już realnie coraz częściej wykorzystywana przez pacjentów. W sezonie 2025/2026, od 1 sierpnia 2025 r. do 10 marca 2026 r., najczęściej raportowanym połączeniem było szczepienie przeciw grypie i RSV – dotyczyło 161 606 osób. Drugą najczęstszą kombinacją była grypa i COVID-19 – 105 280 osób. Dalej znalazły się m.in. COVID-19 + RSV – 19 376 osób oraz grypa + pneumokoki – 14 861 osób. Dane obejmują osoby, dla których tego samego dnia i w tej samej placówce zaraportowano karty szczepienia przeciw co najmniej dwóm analizowanym chorobom.

Każda wizyta może być „oknem szczepiennym”
Nowe rekomendacje nie ograniczają koadministracji do jednej profesji czy miejsca. Eksperci OPZCI postulują, aby stała się ona standardem organizacji szczepień w POZ czy aptekach. Każdy taki kontakt powinien być okazją do sprawdzenia historii szczepień i aktualnych wskazań, a następnie zaproponowania wszystkich należnych szczepień, które można bezpiecznie zrealizować tego samego dnia.
Istotnym elementem jest dokumentacja. Każde wykonane szczepienie powinno być odnotowane osobno w e-Karcie Szczepień – z nazwą preparatu, numerem serii, datą i miejscem podania. Spójna dokumentacja pozwala kolejnym świadczeniodawcom zweryfikować status szczepień i ogranicza ryzyko pominięcia lub niepotrzebnego powtórzenia dawki.
„Koadministracja to dla pacjenta mniej wizyt, a dla systemu – mniej utraconych okazji do profilaktyki.” – zaznacza prof. Adam Antczak.

Jedna wizyta zamiast kilku – ważne szczególnie przed sezonem infekcyjnym
Koadministracja ma szczególne znaczenie przed sezonem zakażeń układu oddechowego. U starszych dorosłych i osób z chorobami przewlekłymi wskazania do szczepień przeciw grypie, COVID-19, RSV i pneumokokom często nakładają się w czasie. W związku z tym profilaktyka nie powinna ograniczać się do jednego szczepienia. Rozdzielanie ich na kolejne terminy oznacza dodatkowe dojazdy, koszty i formalności, a przede wszystkim zwiększa ryzyko, że część zaleceń nie zostanie zrealizowana.

Grypa i RSV pozostają najważniejszymi infekcjami sezonowymi, które najczęściej prowadzą do hospitalizacji i utraty sprawności u osób starszych. Dlatego warto planować ochronę przed obiema chorobami, wykorzystując dostępne możliwości koadministracji. Jednocześnie każda wizyta szczepienna powinna być okazją do oceny potrzeb pacjenta w zakresie ochrony przed pneumokokami, które stanowią istotny element komplementarnej profilaktyki ciężkich zakażeń i ich powikłań. Takie podejście pozwala zapewnić seniorom możliwie najszerszą ochronę przed najważniejszymi zagrożeniami infekcyjnymi.

Dlatego eksperci OPZCI wskazują koadministrację jako jeden z praktycznych sposobów przełożenia coraz szerszej dostępności szczepień na realną wyszczepialność. W aktualnych rekomendacjach ta zasada została ujęta wprost: rozdzielanie wizyt powinno wynikać z konkretnego powodu medycznego lub preferencji pacjenta, a nie z rutyny.

***
Ogólnopolski Program Zwalczania Chorób Infekcyjnych (dawniej Ogólnopolski Program Zwalczania Grypy) jest inicjatywą społeczną niezależnych ekspertów medycznych. Program od ponad 13 lat prowadzi w Polsce działania edukacyjne oraz wspiera podniesienie poziomów wyszczepialności, zarówno wśród pacjentów z grup ryzyka, jak i w całym społeczeństwie. Założeniem OPZCI jest to, aby wszyscy i wszędzie, bez względu na wiek, mogli w pełni korzystać z dobrodziejstwa szczepień, co przełoży się na lepszy stan zdrowia i kondycję populacji. Program skupia uwagę systemu ochrony zdrowia na profilaktyce pierwotnej chorób zakaźnych oraz zapewnieniu powszechnego i równego dostępu do szczepionek i szczepień na każdym poziomie opieki zdrowotnej. Organizatorem Społecznej Kampanii Informacyjnej powstałej w ramach Programu jest Fundacja Nadzieja dla Zdrowia.

pr/, fot. magnific.com

Data publikacji: 07.09.2026 r.