Co jest specjalnego w słowie „specjalny”? Prof. Jerzy Bralczyk zainaugurował rok akademicki w Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej

Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej rozpoczęła rok akademicki 2026/2027. Podczas uroczystości, która odbyła się w środę 30 września w Auli im. Janusza Korczaka, wykład inauguracyjny „O języku specjalnie” wygłosił prof. Jerzy Bralczyk – jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich językoznawców. W murach Akademii edukację rozpocznie ponad 1500 nowych studentów i studentek.

Głównym punktem uroczystości był wykład prof. Jerzego Bralczyka, profesora nauk humanistycznych i autorytetu w dziedzinie języka polskiego, kultury słowa i komunikacji społecznej. Temat wykładu „O języku specjalnie” z pozoru nawiązywał do misji Akademii, która od ponad stu lat kształci specjalistów pracujących z osobami wymagającymi szczególnego wsparcia – dla nich komunikacja i język są jednym z kluczowych narzędzi pracy.

„Być może niektórych z Państwa zwiódł tytuł tego wykładu, bo nie tyle będę mówił o języku specjalnie, co o pewnym specjalnym słowie – słowie specjalnie” – rozpoczął swój wykład inauguracyjny prof. Bralczyk. „Charakteryzuje się ono tym, że może się odnosić do wszystkiego, bo cokolwiek jest, to traktujemy to specjalnie, czasem specjalnie dobrze, czasem specjalnie źle, a czasami nawet specjalnie tak samo. W słowie specjalny jest coś specjalnego”.

Uczestnicy Inauguracji mieli okazję wysłuchać wykładu, który nie tylko dotykał analizy semantycznej słowa „specjalny”, ale także pokazywał ewolucję tego słowa i jego różne znaczenia na przestrzeni lat. Prof. Bralczyk wskazywał na istotę wpływu intonacji i artykulacji na jego znaczenie, wykorzystanie w eufemizmach, języku marketingu, usług i prawodawstwie. Podkreślił też różnice między traktowaniem specjalnym jako formą wyróżnienia a wyrównywaniem szans. W sposób przystępny, barwny, profesjonalny i jednocześnie pełen humoru pokazywał, jak język może kształtować rzeczywistość.

„To specjalny i niespecjalny ma bardzo wiele użyć” – skonkludował prof. Bralczyk. „I nastręcza pytanie, którym chciałbym zmierzać do końca. Czy ta odrębność, wyjątkowość, inność jest pożądana? Mamy dwie tendencje – tak jak to zwykle bywa. Z jednej strony tendencja społeczna, że nie trzeba wykluczać i nie trzeba wyróżniać. Sprawiedliwość jest jednak pewną wartością w społeczeństwach cenioną i specjalne traktowanie z różnych względów nie bywa tak często akceptowane, ale jeżeli ktoś ma deficyty, ma trochę gorzej, to chcemy go potraktować specjalnie, żeby wyrównać, żeby miał takie same szanse, żeby właśnie tę sprawiedliwość osiągnąć w ten czy inny sposób. Dlatego traktowanie specjalne, niewyróżniające, ale sprawiające, że ktoś może mieć szanse podobne – takie traktowanie specjalne może być akceptowane”.

„Ponad sto lat temu Maria Grzegorzewska rozpoczęła dzieło, z którego wyrosła nasza Akademia. U jego podstaw leżało przekonanie, że każdemu człowiekowi należy się szacunek, a edukacja powinna otwierać przed nim możliwości pełnego uczestnictwa w życiu społecznym” – tymi słowami przybyłych gości i uczestników Inauguracji powitała na otwarciu uroczystości dr hab. Barbara Marcinkowska, Rektor APS.

W swoim wystąpieniu odniosła się nie tylko do dziedzictwa Marii Grzegorzewskiej, Patronki Uczelni, ale także do wartości Uczelni, które w dynamicznie zmieniającym się świecie pozostają niezmienne – szacunek dla każdego człowieka, prawdziwe wsłuchanie się w jego potrzeby oraz wiara w to, że potencjał jest w każdej osobie. Rektor podkreśliła też, że przed Akademią stoi szereg wyzwań, ale jednym z najważniejszych jest kształcenie przyszłych nauczycieli, pedagogów, psychologów w taki sposób, by potrafili dostrzegać zmiany i mądrze je wprowadzać, by posiedli umiejętności uważnego i krytycznego myślenia oraz odpowiedzialnego podejmowania decyzji.

„Nauczyciel specjalny, psycholog czy pracownik socjalny może mieć realny wpływ na życie innych ludzi i stać się liderem społecznych zmian. Potrzebuje odwagi, by inicjować zmianę i rozwagi, by rozumieć jej konsekwencje” – dodała dr hab. Barbara Marcinkowska.

W uroczystości udział wzięli goście honorowi, przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, a także licznie przybyli rektorzy uczelni wyższych. List od Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego skierowany do społeczności Akademii odczytał Doradca Prezydenta RP prof. Dariusz Dudek. W uroczystości wzięła udział także Sekretarz Stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej dr Katarzyna Lubnauer, która na ręce Rektor przekazała list gratulacyjny od Minister Edukacji Narodowej Barbary Nowackiej, a w swoim wystąpieniu podkreśliła, że „dobra edukacja zaczyna się od zobaczenia człowieka”.

Uroczystość Inauguracji i wykład prof. Jerzego Bralczyka były transmitowane online – zapraszamy do obejrzenia i wysłuchania wykładu: www.aps.edu.pl/inauguracja.
————————————————————————————————————–
Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej (APS) to unikatowa w skali Polski i Europy publiczna uczelnia wyższa z siedzibą w Warszawie, w której od ponad stu lat tworzone jest środowisko kultywujące etos nauki dla zrównoważonego świata i solidarnego społeczeństwa, sprzyjające wychowywaniu i kształceniu się profesjonalistów do wykonywania zawodów zaufania publicznego w globalnym, otwartym i dynamicznie zmieniającym się świecie.

Uczelnia została założona w 1922 roku przez Marię Grzegorzewską – pionierkę pedagogiki specjalnej w Polsce. Renomę Akademii kształtuje w szczególności pedagogika specjalna, rozwijana w ścisłym powiązaniu z psychologią, socjologią, naukami o zdrowiu i sztuką, co podnosi jakość kształcenia i badań naukowych oraz sprzyja całościowemu ujęciu zagadnień edukacyjnych i społecznych.
Kluczowymi wartościami Akademii są Akceptacja, Partycypacja oraz Solidarność społeczna. Te wartości są fundamentem misji uczelni i wynikają z przesłania Patronki APS podkreślającego godność każdej osoby i potrzebę szacunku dla różnorodności ludzkiej kondycji.

APS prowadzi studia licencjackie, magisterskie i podyplomowe, a także szkołę doktorską oraz kursy i szkolenia. Uczelnia łączy tradycję z nowoczesnym podejściem do edukacji, prowadzi działalność naukowo-badawczą oraz współpracuje z licznymi instytucjami krajowymi zagranicznymi. APS aktywnie uczestniczy w życiu społecznym, promując wartości równości, inkluzji i odpowiedzialności społecznej

Info i źródło zdjęcia: APS

Data publikacji: 01.10.2026 r.