Polacy żyją coraz dłużej, ale w gorszym zdrowiu. Konieczny większy nacisk na profilaktykę

– Wydłużaniu życia dzięki postępowi medycyny nie zawsze towarzyszy równie szybkie wydłużanie okresu życia bez niepełnosprawności. To wyzwanie, którym polski system ochrony zdrowia musi się zająć – ocenia gen. broni prof. Grzegorz Gielerak dyrektor Wojskowego Instytutu Medycznego Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie. Kluczem do tego ma być większa koncentracja na profilaktyce.

Jak podaje Główny Urząd Statystyczny, w 2025 roku przeciętne trwanie życia noworodka (wskaźnik oznaczający, ile średnio lat przeżyłyby noworodki urodzone w danym roku, gdyby wzorzec umieralności według wieku nie zmienił się do końca trwania ich życia) wyniosło 75,37 roku w przypadku mężczyzn i 83,48 roku w przypadku kobiet. Dla porównania w 1960 roku przeciętna długość życia mężczyzn wyniosła ok. 65 lat, natomiast kobiet prawie 71 lat.

– Wydłużenie czasu życia, jakie obserwujemy na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci w Europie i większości krajów świata, związane z postępem medycyny, wiąże się nieuchronnie również z pytaniem drugim, jakim jest życie w zdrowiu. Dzisiaj widzimy wyraźnie, że tak jak dość łatwo wprowadzenie technologii związanych np. z leczeniem ostrych zespołów wieńcowych spowodowało wydłużenie czasu życia w Polsce na przestrzeni ostatnich 30 lat, tak znacznie trudniej się mierzyć z poprawą jakości życia, czyli tzw. życiem z zachowaną sprawnością – mówi gen. broni prof. dr hab. n. med. Grzegorz Gielerak.

Wskaźniki pokazują dystans Polski do tego co prezentują dane pochodzące z krajów tzw. starej Unii, gdzie średnia unijna życia w niepełnosprawności wynosi 9 lat. Natomiast w Polsce życie w niepełnosprawności wynosi 13 lat dla mężczyzn i 17 lat dla a kobiet. To pokazuje, że mamy do wykonania dużą pracę – zaznacza prof. Grzegorz Gielerak.

W raporcie Lalonde’a (kanadyjskiego ministra zdrowia i opieki społecznej w latach 1972–1977) z 1974 roku czytamy, że za stan zdrowia każdego człowieka w największej mierze odpowiada styl życia. Wskazywane przez niego czynniki pogarszające trwanie życia w zdrowiu właściwie nie zmieniły się do dziś. To m.in. otyłość, niewłaściwa dieta czy zaniechanie aktywności fizycznej. Podobne obszary ryzyka definiują współcześnie również polscy lekarze.

Z raportu „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania”, opracowanego przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH, wynika, że w 2025 roku 64 proc. mężczyzn w Polsce w wieku powyżej 20 lat miało zbyt wysoką masę ciała (BMI wyższe niż 25), a u 15 proc. występowała otyłość (BMI przekraczał wartość 30). Co istotne, już w grupie 20–39 lat ponad połowa mężczyzn miała zbyt wysoką masę ciała (45 proc. wykazywało nadwagę, a 8 proc. otyłość).

Dyskusja na temat tego, jak wygląda długość życia w niepełnosprawności, jest okazją do tego, by zrewidować podejście do nakładów przeznaczanych w Polsce na działania profilaktyczne. Według danych Eurostatu w 2023 roku wydatki na profilaktykę stanowiły w Polsce 1,7 proc. bieżących wydatków na opiekę zdrowotną, wobec 3,7 proc. średnio w UE.

– Jeżeli mielibyśmy efektywnie zmienić podejście do profilaktyki w Polsce, powinniśmy zacząć od nakładów, ale też i od tego, że musi ona być prowadzona na każdym poziomie. Ona nie może się sprowadzać wyłącznie do reklam, do informowania o tym, że coś jest zdrowe, czy nie. Musi stać się stylem życia, również dzieci i młodzieży – wskazuje gen. Grzegorz Gielerak.

Od maja 2025 roku można skorzystać z rządowego programu profilaktycznego Moje Zdrowie, który jest kierowany do osób, które ukończyły 20 lat. W ramach tego programu można wykonać badania pozwalające wcześnie zidentyfikować obecność czynników ryzyka sercowo-naczyniowego.

Z danych Centrum e-Zdrowia na 8 listopada br. wynika, że ankietę kwalifikującą do skorzystania z programu wypełniło nieco ponad 19 proc. uprawnionych. Wskaźnik dla grup wiekowych 20–29 i 30–39 wyniósł odpowiednio 19,63 proc. i 19,2 proc. Te dwie grupy nie były objęte wcześniej działającym rządowym programem „Profilaktyka 40 plus”. Najwyższy wskaźnik (21,26 proc.) jest wśród osób w przedziale wiekowym 70–79 lat. Statystyki wskazują, że częściej z programu korzystają kobiety niż panowie – ich udział w liczbie ankiet wynosi prawie 62 proc.

– Proste, wykonywane powszechnie badania mogą istotnie wpłynąć na populacyjną poprawę w tym zakresie. To wszystko ma szansę się zmienić pod warunkiem odpowiednich nakładów, ale też i edukacji, zarówno w społeczeństwie, jak i wśród personelu medycznego w kontekście nauki na temat starzenia się – podsumowuje prof. Grzegorz Gielerak.

Oprac. jotka, źródło: Newseria, fot. magnific.com

Data publikacji: 16.11.2026 r.

Udostępnij

Zachęcamy do zapisania się do Newslettera

Przeczytaj również