Dostępność. Ktoś mógłby rzec, że to słowo trochę już przereklamowane, bo ostatnio coraz częściej pada w debatach publicznych. Jest to jednak temat tak szeroki i tak wiele w nim jeszcze do zrobienia, że wciąż wymaga zwracania uwagi. Kolejną ku temu okazją była odbywająca się w czwartek 5 listopada w Sali Sesyjnej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu konferencja pn. „Wuchta Dostępności: zdrowie dla każdego”.
Było to wydarzenie poświęcone tworzeniu dostępnych miejsc użyteczności publicznej i wdrażaniu udogodnień w tych, które dostępne nie są, aby bez przeszkód mogły z nich korzystać osoby z niepełnosprawnościami, ze szczególnymi potrzebami, a także ludzie starsi. Konferencja była adresowana do przedstawicieli organizacji pozarządowych działających na rzecz OzN, ale również do wszystkich zainteresowanych tematem dostępności, nie tylko architektonicznej. Wydarzenie było bezpłatne, tłumaczone na PJM. Podczas konferencji osoby ze szczególnymi potrzebami mogły korzystać z tzw. pokoju wyciszeń. Przygotowano kilka paneli dyskusyjnych w następujących obszarach tematycznych: dostępność i komunikacja, potrzeby i rozwiązania, dostępność i kompleksowość.
„Wuchta Dostępności” to spotkanie, podczas którego rozmawiano o rozwiązaniach zapewniających dostępność w placówkach medycznych i opiekuńczych każdemu, bez względu na wiek i inne czynniki. Zaakcentowano między innymi, że dostępność w opiece zdrowotnej wymaga wdrożenia wielu jeszcze rozwiązań, a przede wszystkim zwiększania świadomości przedstawicieli środowisk medycznych w tym względzie.

Lucyna Jaworska-Wojtas z Fundacji „Pokonać Endometriozę” rozpoczynając swoje wystąpienie zadała uczestnikom konferencji pytanie, kto wie, czym jest endometrioza. Informację na ten temat potwierdziło kilka osób spośród kilkudziesięciu obecnych. To pokazało, że w temacie upowszechniania wiedzy o tej chorobie także jest dużo do nadrobienia. Wiemy, że endometrioza jest nieuleczalną chorobą ginekologiczną o charakterze przewlekłym, jednak trudniej nam wyobrazić sobie, jak rozległe konsekwencje niesie dla osoby chorej oraz jej bliskich. Dostępność, a raczej jej brak, jest w przypadku kobiet chorych na endometriozę kluczowym problemem. Jednym z najpoważniejszych wyzwań jest właściwa diagnoza. Choroba potrafi być nierozpoznana nawet przez kilkanaście lat. Wiąże się to z faktem, że pacjentki mające różne objawy chodzą do różnych specjalistów. Nie wszyscy lekarze wiedzą również, jak tę chorobę leczyć. Inna sprawa, że leczenie endometriozy nie jest w całości refundowane. Problemem jest także niska świadomość społeczna. Endometrioza to schorzenie powodujące tzw. niewidoczną niepełnosprawność. A jeśli pogorszenia stanu zdrowia nie widać, to po prostu z założenia przyjmujemy, że go nie ma, nawet jeśli osoba chora zgłasza objawy.
Z kolei Anna Jolanta Nowak reprezentująca Stowarzyszenie na rzecz Dzieci i Dorosłych z Mózgowym Porażeniem Dziecięcym „Żurawinka” w wystąpieniu pt. „Niekomfort(k)owe sytuacje. O inicjatywie „Przewijamy Polskę” opowiedziała, jak istotne jest tworzenie tak zwanych komfortek, czyli miejsc w toaletach do przewijania dla dorosłych osób z niepełnosprawnościami. Rozpoczynając wystąpienie rozłożyła na podłodze ceratę, podkładkę, pieluchę i torbę, by pokazać, jak wygląda przewijanie osób w miejscach użyteczności publicznej, w których komfortek nie ma.
– Od 42 lat w taki sposób kładę swoją dorosłą córkę z niepełnosprawnością ruchową, intelektualną, niekontrolującą potrzeb fizjologicznych, używającą środków chłonnych. Gdy chcę zmienić jej pieluchę, kładę ją w różnych miejscach – w krzakach, na trawie, na ławkach, ale chyba najbardziej traumatyczne dla mnie miejsce to posadzki publicznych toalet, które zazwyczaj są zabrudzone różnego rodzaju substancjami. Aby zmienić tę sytuację, 5 maja 2021 roku powstała akcja społeczna i koalicja „Przewijamy Polskę”. Tworzą ją trzy organizacje pożytku publicznego: Stowarzyszenie „Żurawinka” w Poznaniu, Lubelskie Forum Organizacji Osób Niepełnosprawnych – Sejmik Wojewódzki oraz Fundacja „Integracja” w Warszawie – mówiła A.J.Nowak.

Na stronie akcji „Przewijamy Polskę” czytamy, że jej celem jest inicjowanie powstawania pomieszczeń higieniczno-sanitarnych przystosowanych do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, doposażonych w urządzenia umożliwiające wygodne i bezpieczne położenie się dorosłej osoby na leżance (optymalnie z możliwością elektrycznej regulacji wysokości) i skorzystanie z podnośnika (jezdnego lub sufitowego) pozwalającego na transfer osoby z wózka na leżankę i sedes. Tak doposażone pomieszczenia to właśnie komfortki, funkcjonujące na świecie jako Changing Places.
„Wuchta Dostępności” to także spotkanie, podczas którego dyskutowano, jak wdrożone rozwiązania z zakresu dostępności mogą stanowić przykład dobrych praktyk dla innych podmiotów, przedstawicieli sektora biznesu i organizacji pozarządowych.
Marcin Halicki z Poznańskiego Centrum Dostępności omówił kwestię zagubienia pacjentów w systemie opieki zdrowotnej. Rozproszone systemy rejestracji, brak spójnych informacji, kiedy i w jakiej sytuacji do którego specjalisty się udać oraz skomplikowane procedury administracyjne wykluczają OzN, ludzi starszych, w kryzysie zdrowotnym i z ograniczonymi umiejętnościami cyfrowymi. Dezorientacja pacjentów prowadzi do zapisywania się na wizyty „na wszelki wypadek” lub zgłaszania się na szpitalne oddziały ratunkowe z trudnościami, co do których wsparcie można otrzymać od lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.
Konferencja „Wuchta Dostępności: zdrowie dla każdego” wyłoniła szereg istotnych kwestii jak chociażby sytuacja osób z niepełnosprawnościami zamieszkujących w budynkach z barierami architektonicznymi, bez udogodnień, tzw. „więźniów czwartego piętra”. Często są to osoby samotne, które nie umieją odnaleźć informacji o dostępnych dla nich formach pomocy.
Organizatorem wydarzenia była firma DGA. S.A. oraz Inkubator Innowacji Społecznych Wielkich Jutra – Dostępność +. Patronat honorowy objął Marek Woźniak, marszałek Województwa Wielkopolskiego oraz prof. dr hab. Zbigniew Krasiński, rektor Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu.
Karolina Anna Kasprzak, źródło zdjęć: organizatorzy
Data publikacji: 16.11.2026 r.


