Koalicja „Na pomoc niesamodzielnym”: nierozliczone nadwykonania za 2025 rok w opiece domowej długoterminowej blokują przyjęcia nowych pacjentów

Pielęgniarska opieka długoterminowa domowa (PODD) pozwala osobom niesamodzielnym otrzymywać profesjonalną pomoc bez konieczności opuszczania własnego domu. Dzięki temu pacjenci mogą dłużej funkcjonować w znanym środowisku, zachować możliwie największą samodzielność i ograniczyć ryzyko kosztownych hospitalizacji. Dostępność tego świadczenia staje się jednak coraz bardziej problematyczna. Sytuację dodatkowo komplikuje brak rozliczenia znacznej części świadczeń wykonanych ponad limit w 2025 roku.

Pacjenci potrzebują opieki, której system nie zapewnia w wystarczającym zakresie
Według danych Narodowego Funduszu Zdrowia na koniec stycznia 2026 roku na objęcie pielęgniarską opieką długoterminową domową oczekiwało w Polsce ponad 5,5 tys. osób. To nie tylko statystyka, lecz przede wszystkim pacjenci, którzy nie otrzymują w odpowiednim czasie profesjonalnego wsparcia w domu. W takiej sytuacji odpowiedzialność za codzienną opiekę często spada na rodziny, najczęściej nieprzygotowane do wykonywania czynności wymagających specjalistycznej wiedzy i umiejętności. Brak dostępu do świadczenia może prowadzić do pogorszenia stanu zdrowia, utraty samodzielności, a w konsekwencji także do hospitalizacji.

„Kolejki do PODD – najtańszego świadczenia w opiece długoterminowej finansowanej przez NFZ – pokazują, że system nie odpowiada na rzeczywiste potrzeby osób niesamodzielnych. Za każdą osobą oczekującą stoi pacjent wymagający regularnego wsparcia oraz rodzina próbująca zapewnić mu opiekę, często ponad swoje możliwości. Warto przy tym pamiętać, że dane NFZ obejmują wyłącznie osoby znajdujące się w oficjalnych kolejkach i nie pokazują pełnej skali niezaspokojonych potrzeb. Coraz bardziej ograniczana dostępność do specjalistycznej opieki domowej oznacza większe obciążenie dla rodzin, a także wyższe koszty dla systemu ochrony zdrowia. Brak profesjonalnej opieki to większe ryzyko pogorszenia stanu zdrowia i hospitalizacji” – podkreśla Magdalena Osińska-Kurzywilk, prezes Koalicji „Na pomoc niesamodzielnym”.

Nadwykonania w PODD wciąż bez rozliczenia
Koalicja „Na pomoc niesamodzielnym” kilkukrotnie w tym roku zwracała się do Prezesa NFZ z prośbą o informację dotyczącą stanu rozliczenia nadwykonań w PODD za 2025 rok. Z ostatnich danych wynika, że w skali kraju nierozliczone pozostawało ponad 90 proc. ich wartości. Rozliczyło się jedynie województwo zachodniopomorskie.

„Rozliczenie świadczeń już udzielonych ma znaczenie nie tylko dla podmiotów realizujących opiekę, ale przede wszystkim dla pacjentów. Jeżeli warunki finansowe udzielania świadczeń pozostają niepewne, trudniej utrzymać ich dostępność i rozwijać działalność, a tym samym obejmować opieką kolejne osoby. W sytuacji, gdy pacjenci czekają na pomoc, nie możemy traktować tej kwestii wyłącznie jako problemu rozliczeń finansowych” – mówi Magdalena Osińska-Kurzywilk.

Mimo zbliżającego się końca 2026 roku kilkuset świadczeniodawcom nie przedstawiono dotychczas żadnej propozycji dotyczącej rozliczenia wykonanych w 2025 roku świadczeń.

„Od dawna zwracamy uwagę na problemy związane z finansowaniem pielęgniarskiej opieki długoterminowej domowej. Brak rozliczenia nadwykonań i niepewność co do finansowania już udzielonych świadczeń powodują niestabilność, która coraz bardziej utrudnia planowanie pracy, zatrudnianie i utrzymanie wykwalifikowanych pielęgniarek, a także obejmowanie opieką kolejnych pacjentów. To nie jest zwykła pomoc w codziennych czynnościach, lecz specjalistyczne świadczenie zdrowotne: obejmuje m.in. ocenę stanu pacjenta, wykonywanie procedur pielęgniarskich, monitorowanie zagrożeń i edukację bliskich. Wymaga wiedzy, doświadczenia i przede wszystkim ciągłości opieki. Bez adekwatnego finansowania oraz warunków pozwalających pielęgniarkom bezpiecznie wykonywać zawód nie poprawimy dostępności tej opieki” – mówi Mariola Łodzińska, prezes Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych.

Coraz mniej podmiotów realizuje PODD, a potrzeby pacjentów rosną
Ograniczona dostępność PODD nie jest problemem nowym. W 2016 roku PODD realizowało 1133 podmiotów, a w 2025 roku już tylko 936 – to spadek o blisko 17 proc. W związku z brakiem rozliczeń liczba tych podmiotów będzie się nadal zmniejszać.

Choć wydatki na opiekę długoterminową rosną, nie przekłada się to równomiernie na rozwój wszystkich form wsparcia. Rozbudowywana jest m.in. infrastruktura opieki stacjonarnej, także z wykorzystaniem środków KPO (powstało ponad 2,5 tys. łóżek), podczas gdy PODD nadal mierzy się z coraz większymi ograniczeniami finansowymi i organizacyjnymi. Opieka domowa i stacjonarna odpowiadają na różne potrzeby pacjentów i nie mogą być traktowane jako rozwiązania wzajemnie zastępujące się.

PODD powinno być świadczeniem priorytetowym. Takie wnioski płyną z dokumentów strategicznych rządu oraz raportów

Tegoroczny raport Ministerstwa Finansów zatytułowany „Przegląd wydatków na opiekę długoterminową” zwraca uwagę na utrzymujące się ograniczenia w dostępności PODD mimo rosnącego zapotrzebowania na świadczenia. Z kolei raport Banku Światowego z 2024 roku dotyczący systemu opieki długoterminowej w Polsce oraz dokument strategiczny Ministerstwa Zdrowia „Zdrowa Przyszłość. Ramy strategiczne rozwoju systemu ochrony zdrowia na lata 2021-2027 z perspektywą do 2030 r.” podkreślają kluczowe znaczenie rozwoju opieki świadczonej w miejscu zamieszkania pacjenta.

„W dokumentach strategicznych i raportach od lat wskazuje się na potrzebę rozwoju opieki domowej, lepszej koordynacji świadczeń i wspierania osób niesamodzielnych w ich własnym środowisku. Nie możemy jednak poprzestać na deklaracjach. Potrzebne są konkretne rozwiązania organizacyjne i finansowe, które pozwolą przełożyć te założenia na rzeczywistą dostępność opieki dla pacjentów. To, co stało się z rozliczeniami nadwykonań za 2025 rok, jest zaprzeczeniem oficjalnej polityki rządu” – podkreśla Magdalena Osińska-Kurzywilk.
KONTAKT:
Magdalena Osińska-Kurzywilk
Prezes Zarządu Koalicji
Tel.: 602 641 938, E-mail: biuro@niesamodzielnym.pl
Karolina Ciepiela
Tel.: 728 919 031 , E-mail: k.ciepiela@niesamodzielnym.pl

Info: Koalicja „Na pomoc niesamodzielnym”, fot. Jsme Mila / pexels.com

Data publikacji: 10.11.2026 r.