W Pawilonie Polskim w Wenecji podczas 61. Międzynarodowej Wystawy Sztuki, która odbędzie się w dniach 9 maja–22 listopada 2026 roku będzie można zobaczyć instalację audio-wideo dotyczącą alternatywnej komunikacji pt. „Języki z wody”.
Osią opowieści będą historie utraty i odbudowy – od odradzania się kultur wielorybów, po współczesne próby odzyskiwania języków i narracji zmarginalizowanych przez dominujące systemy komunikacji. Instalacja będzie oddziaływała na wielu poziomach – obrazu, dźwięku oraz fizycznego doświadczenia, dzięki falom akustycznym. Choreografia zbiorowego ciała Chóru jest inspirowana ruchem ławicy ryb.
Znaczną część materiału wideo i audio zespół zrealizuje w wodzie – środowisku, w którym osoby Głuche mogą swobodnie komunikować się językiem migowym, podczas gdy osoby słyszące wydają zdeformowane dźwięki. Granica między powietrzem a wodą stanie się przestrzenią eksperymentów komunikacyjnych.
Film Bogny Burskiej i Daniela Kotowskiego rozgrywa się w dwóch środowiskach – pod wodą i na powierzchni. Chór w Ruchu, tworzony przez osoby słyszące i Głuche, jednocześnie śpiewa i miga, interpretując pieśni wielorybów oraz różne kody komunikacyjne – jednocześnie w języku fonicznym i języku migowym.
Autorzy kwestionują ludzką dominację w myśleniu o komunikacji i pytają, kto tak naprawdę ma prawo być słyszany, poszukują alternatywnych sposobów komunikacji, inspirowanych życiem więcej-niż-ludzkim.
Stawiają pytania o możliwości budowania nowych relacji i wrażliwości, które przekraczają granice z pozoru odrębnych względem siebie światów.
Inspiracją dla zespołu autorskiego stały się legendarne nagrania wyprodukowane przez biologa morskiego Rogera Payne’a „Songs of the Humpback Whale” (1970), Jako pierwsze pokazały światu skomplikowane i melodyjne pieśni długopłetwców, które uświadomiły światu istnienie bogatych, pozaludzkich kultur dźwiękowych. Dziś badania nad porozumiewaniem się waleni wskazują na istnienie uporządkowanych struktur i złożonych form ich komunikacji.
– To my – ludzie definiowaliśmy, czym jest język czy inteligencja. Tymczasem odkrycia dotyczące porozumiewania się wielorybów podważają przekonanie o naszej wyjątkowości. Dlatego warto szukać nie różnic pogłębiających dominację, lecz podobieństw – by uznać pluralizm form życia i sposobów komunikacji” – mówi kuratorka instalacji Jolanta Woszczenko.
Projekt zwraca uwagę na pomijane w dominujących narracjach głosy, które w tej pracy stają się słyszalne i widoczne. Zmiana perspektywy – przechodzenie między światem nad i pod wodą – pokazuje, że to, co zwykle uznajemy za główny sposób komunikacji, w innych warunkach może okazać się nietrwałe. Z kolei głosy, które wcześniej były słabsze lub niesłyszane, mogą zyskać nową siłę. Instalacja przekazuje te idee poprzez obraz, dźwięk oraz doświadczenie fizyczne, angażując widza na kilku poziomach jednocześnie – podsumowuje druga kuratorka Ewa Chomicka.
Organizatorką wystawy i opiekunką Pawilonu Polskiego jest Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki.
Oprac. jotka, źródło zdjęcia: https://labiennale.art.pl/
Data publikacji: 17.04.2026 r.
