Prace domowe chronią przed demencją i upadkiem

Wykonywanie prac takich jak sprzątanie czy zmywanie ma związek z lepszą pamięcią i mniejszym ryzykiem upadków u osób starszych – informuje British Medical Journal Open (BMJ Open).

Od dawna wiadomo, że regularna aktywność fizyczna sprzyja utrzymaniu zdrowia fizycznego i psychicznego. W przypadku osób starszych ogranicza ryzyko przewlekłych chorób, upadków, unieruchomienia, uzależnienia od innych i zgonu.

Jednak globalne dane wskazują, że w 2016 r. aktywność fizyczna była znacznie poniżej zalecanych tygodniowych poziomów i nieznacznie spadła w ciągu dekady. Mieszkańcy krajów o wysokich dochodach ponad dwukrotnie częściej prowadzili „kanapowy“ styl życia niż osoby z krajów o niskich dochodach.

Biorąc pod uwagę, że prace domowe wiążą się z aktywnością fizyczną i są wskaźnikiem zdolności do samodzielnego życia, naukowcy z Singapuru chcieli zbadać, czy ich wykonywanie może przyczynić się do zdrowego starzenia się oraz zwiększenia zdolności fizycznych i umysłowych starszych osób w krajach o wysokich dochodach.

Badaniem objęto 489 losowo wybranych dorosłych w wieku od 21 do 90 lat, z mniej niż 5 chorobami podstawowymi i bez problemów poznawczych. Wszyscy mieszkali samodzielnie w tej samej okolicy (Yishun w Singapurze) i byli w stanie wykonywać rutynowe, codzienne zadania.

Uczestnicy zostali podzieleni na dwa przedziały wiekowe: “młodszy” 21-64 lata (249 osób; średnia wieku 44 lata), oraz “starszy” 65-90 lat (240; średnia wieku 75 lat). Do oceny sprawności fizycznej wykorzystano prędkość chodzenia (chodu) oraz prędkość wstawania z krzesła (wskazującą na siłę nóg i ryzyko upadków). Do oceny ryzyka zwiazanego z upadkami oraz sprawności umysłowej zostały wykorzystane zatwierdzone testy (pamięć krótka i opóźniona, zdolności wzrokowo-przestrzenne, język i koncentracja uwagi).

Uczestnicy zostali zapytani o intensywność i częstotliwość regularnych prac domowych, a także o to, ile innych rodzajów aktywności fizycznej wykonywali.

Lekkie prace domowe obejmowały zmywanie, odkurzanie, ścielenie łóżka, rozwieszanie prania, prasowanie, sprzątanie i gotowanie. Ciężkie prace domowe zdefiniowano jako mycie okien, zmianę pościeli, odkurzanie, mycie podłogi oraz czynności takie jak malowanie czy dekorowanie.

Intensywność prac domowych była mierzona metabolicznym ekwiwalentem zadania (MET). To w przybliżeniu równoważna ilość energii (kalorii) zużywana na minutę aktywności fizycznej. Lekkie prace domowe to MET 2,5; ciężkie – MET 4.

Tylko około jedna trzecia (36 proc.; 90) osób w młodszej grupie i tylko około połowa (48 proc.; 116) osób w starszej grupie wiekowej spełniała zalecany limit aktywności fizycznej dzięki samej tylko rekreacyjnej aktywności fizycznej. Natomiast prawie dwie trzecie (61 proc., 152 młodsze i 66 proc., 159 starsze) osiągnęło ten cel wykonując wyłącznie prace domowe.

Po uwzględnieniu innych rodzajów regularnej aktywności fizycznej okazało się, że prace domowe wiązały się z lepszymi zdolnościami umysłowymi i wiekszą sprawnością fizyczną – jednak tylko w przypadku starszej grupy wiekowej. Wyniki poznawcze były odpowiednio o 8 i 5 proc. wyższe u osób wykonujących dużo lekkich lub ciężkich prac domowych w porównaniu z osobami z grup mniej pod tym wzgledem aktywnych, niezależne od innych regularnych zajęć rekreacyjnych i fizycznych w miejscu pracy oraz aktywnego dojeżdżania do pracy.

W szczególności wykonywanie cięższych prac domowych wiązało się z wyższym o 14 proc. wskaźnikiem dotyczącym uwagi, podczas gdy lekkie prace domowe z wynikami dotyczącymi pamięci krótkotrwałej i długotrwałej – odpowiednio o 12 proc. i 8 proc.

Podobnie czas wstawania z krzesła i równowaga/koordynacja były odpowiednio o 8 i 23 proc. lepsze w grupie wykonującej dużo prac domowych.

Osoby z młodszej grupy wiekowej uczyły się średnio o pięć lat dłużej niż ich starsi koledzy. A ponieważ poziom wykształcenia jest pozytywnie powiązany z wyjściową sprawnością umysłową i wolniejszym spadkiem funkcji poznawczych, może to wyjaśniać obserwowane różnice we wpływie prac domowych między dwiema grupami wiekowymi.

Autorzy przyznają, że badanie obserwacyjne nie może ustalić przyczyny zaobserwowanych zjawisk, a ponadto opierało sie ono na subiektywnym raportowaniu poziomu aktywności fizycznej oraz liczby i intensywności obowiązków domowych. Jednak wcześniejsze badania wskazywały na związek pomiędzy ćwiczeniami aerobowymi a poprawą funkcji poznawczych, zatem większa sprawność umysłowa związana z pracami domowymi może wystąpić dzięki podobnym mechanizmom.

„Te wyniki łącznie sugerują, że wyższe funkcje poznawcze, fizyczne i sensomotoryczne związane z ciężką pracą domową mogą być prawdopodobnie związane z niższym fizjologicznym ryzykiem upadków wśród starszych osób mieszkających w społeczności” – podsumowują naukowcy.(PAP)

Paweł Wernicki, fot. pexels.com

Data publikacji: 24.11.2021 r.

Udostępnij

Zachęcamy do zapisania się do Newslettera

Przeczytaj również