Operacja usunięcia jajowodów zmniejsza ryzyko raka jajnika o prawie 80 proc.

Prosty zabieg chirurgiczny usunięcia jajowodów może radykalnie zmniejszyć częstość występowania najgroźniejszego nowotworu ginekologicznego – informuje „JAMA Network Open”.

Rak jajnika jest najbardziej śmiertelnym nowotworem ginekologicznym. Każdego roku diagnozuje się go u około 3100 mieszkanek Kanady, a około 2000 z nich umiera z jego powodu. Obecnie nie ma wiarygodnego testu przesiewowego w kierunku raka jajnika, co oznacza, że większość przypadków diagnozuje się w zaawansowanym stadium, gdy możliwości leczenia są ograniczone, a wskaźniki przeżycia – niskie.

Opracowana przez naukowców z University of British Columbia (Kanada) oportunistyczna salpingektomia (OS) to strategia profilaktyczna, która może zmniejszyć ryzyko wystąpienia najczęstszej i najgroźniejszej postaci raka jajnika o prawie 80 proc. Zabieg polega na usunięciu jajowodów u pacjentki, która jest już poddawana rutynowej operacji ginekologicznej, takiej jak histerektomia lub podwiązanie jajowodów.

Kanadyjska prowincja Kolumbia Brytyjska (B.C.) jako pierwsza na świecie zaoferowała OS w 2010 roku, po tym jak zespół naukowców z UBC, BC Cancer i Vancouver Coastal Health opracował tę metodę, gdy odkryto, że większość nowotworów jajnika ma swoje źródło w jajowodach.

OS pozostawia nienaruszone jajniki, dzięki czemu zostaje zachowana produkcja hormonów, co pozwala ograniczyć skutki uboczne do minimum.

Nowe badanie, prowadzone w ramach międzynarodowej inicjatywy Ovarian Cancer Observatory dostarcza jak dotąd najwyraźniejszych dowodów na to, że kanadyjska innowacja ratuje życie.

„To badanie jednoznacznie pokazuje, że usunięcie jajowodów jako zabieg dodatkowy podczas rutynowej operacji może pomóc w zapobieganiu najgroźniejszemu typowi raka jajnika – powiedziała współautorka dr Gillian Hanley, profesor nadzwyczajny położnictwa i ginekologii na UBC. – Pokazuje ono, jak ta stosunkowo prosta zmiana w praktyce chirurgicznej może mieć głęboki i ratujący życie wpływ”.

Nowe badanie jest pierwszym, które ilościowo określa, w jakim stopniu OS zmniejsza ryzyko surowiczego raka jajnika – najczęstszego i najgroźniejszego podtypu tej choroby. Opiera się na wcześniejszych badaniach, które wykazały, że OS jest bezpieczny, nie obniża wieku wystąpienia menopauzy i jest opłacalny dla systemów opieki zdrowotnej.

W badaniu przeanalizowano dane dotyczące zdrowia populacji ponad 85 000 kobiet, które przeszły operacje ginekologiczne w Kolumbii Brytyjskiej w latach 2008–2020. Naukowcy porównali częstość występowania surowiczego raka jajnika u kobiet, które przeszły OS, z kobietami, które przeszły podobne operacje, ale nie poddały się zabiegowi.

Ogółem kobiety które przeszły OS miały o 78 proc. mniejsze ryzyko rozwoju surowiczego raka jajnika. W rzadkich przypadkach, gdy rak jajnika wystąpił po OS, nowotwory te okazały się mniej agresywne biologicznie.

Od momentu wprowadzenia w Kolumbii Brytyjskiej W 2010 roku OS zostało powszechnie przyjęte, a około 80 proc. histerektomii i procedur podwiązania jajowodów w prowincji obejmuje obecnie usunięcie jajowodów.

Na całym świecie profesjonalne organizacje medyczne w 24 krajach rekomendują obecnie OS jako strategię profilaktyki raka jajnika. Zdaniem specjalistów rozszerzenie globalnego stosowania OS może co roku zapobiec tysiącom przypadków raka jajnika na całym świecie.

Rozszerzenie oportunistycznej salpingektomii na inne operacje jamy brzusznej i miednicy, tam gdzie jest to właściwe, mogłoby dodatkowo zwiększyć liczbę osób, które mogłyby skorzystać z tego rodzaju profilaktyki. Kolumbia Brytyjska stała się pierwszą prowincją, która rozszerzyła OS na rutynowe operacje wykonywane przez chirurgów ogólnych i urologicznych w ramach projektu wspieranego przez rząd Kolumbii Brytyjskiej i organizację Doctors of BC. (PAP)

Paweł Wernicki, fot. freepik.com

Data publikacji: 04.02.2026 r.