Opisana dopiero przed kilkoma laty sieć mózgowa SCAN, która łączy myślenie z ruchem, ma również związek z chorobą Parkinsona – informuje „Nature”.
Choroba Parkinsona to postępujące schorzenie neurologiczne, które dotyczy ponad miliona osób w Stanach Zjednoczonych i ponad 10 milionów na całym świecie. Do jej objawów należą drżenie, trudności w poruszaniu się, zaburzenia snu i upośledzenie funkcji poznawczych.
Obecne terapie, na przykład długotrwałe leczenie farmakologiczne i inwazyjna głęboka stymulacja mózgu (DBS), mogą łagodzić objawy, ale nie są w stanie wyleczyć choroby ani zatrzymać jej postępu.
Nowe międzynarodowe badanie prowadzone przez chińskie Changping Laboratory we współpracy z Washington University School of Medicine w St. Louis (USA) i innymi instytucjami pozwoliło zidentyfikować obszar mózgu odpowiedzialny za podstawowe problemy związane z chorobą Parkinsona.
Sieć mózgowa czynności somatyczno-poznawczych (SCAN) została po raz pierwszy opisana przez naukowców z Washington University w roku 2023, a obecne badania wykazały, że jej nieprawidłowe działanie odpowiada za neurologiczne podłoże choroby Parkinsona.
Odkrycie to na nowo definiuje neurologiczne podstawy choroby Parkinsona i kładzie podwaliny pod jej skuteczniejsze i bardziej precyzyjne leczenie.
Nieinwazyjna, eksperymentalna terapia zwana przezczaszkową stymulacją magnetyczną (TMS) ukierunkowana na SCAN ponad dwukrotnie zwiększyła poprawę objawów u niewielkiej grupy pacjentów z chorobą Parkinsona w porównaniu z pacjentami, u których TMS działała na otaczające obszary.
„Niniejsza praca dowodzi, że choroba Parkinsona jest chorobą typu SCAN, a dane silnie sugerują, że spersonalizowane i precyzyjne ukierunkowanie na SCAN pozwala na skuteczniejsze leczenie choroby Parkinsona niż było to dotychczas możliwe” – powiedział cytowany w materiałach prasowych współautor badania, dr n. med. Nico U. Dosenbach, profesor neurologii na University of Washington. Według niego zmiana aktywności SCAN może spowolnić lub odwrócić postęp choroby, a nie tylko złagodzić objawy.
Jak zaznaczył współpracujący z dr. Dosenbachem główny autor badania dr Hesheng Liu, przez dziesięciolecia choroba Parkinsona była kojarzona głównie z deficytami motorycznymi i jądrami podstawy, częścią mózgu kontrolującą ruchy mięśni. „Nasze badania pokazują, że choroba ma swoje korzenie w dysfunkcji znacznie szerszej sieci neuronowej. SCAN jest nadmiernie połączony z kluczowymi obszarami związanymi z chorobą Parkinsona, a to nieprawidłowe połączenie zaburza nie tylko ruch, ale także powiązane funkcje poznawcze i fizjologiczne” – opisał badacz.
Wykorzystując tę wiedzę, naukowcy opracowali nowy, precyzyjny system terapeutyczny zdolny do nieinwazyjnego oddziaływania na SCAN z milimetrową dokładnością. Zastosowali przezczaszkową stymulację magnetyczną, która wysyła impulsy magnetyczne do mózgu z urządzenia umieszczonego na głowie. W badaniu klinicznym, w którym 18 pacjentów poddano przezczaszkowej stymulacji magnetycznej ukierunkowanej na SCAN, wykazano 56 proc. wskaźnik odpowiedzi po dwóch tygodniach, w porównaniu z 22 proc. w grupie 18 pacjentów otrzymujących stymulację w sąsiednich obszarach mózgu – co stanowi 2,5-krotny wzrost skuteczności.
„Dzięki nieinwazyjnym metodom leczenia moglibyśmy rozpocząć leczenie neuromodulacją znacznie wcześniej niż obecnie za pomocą DBS, ponieważ nie wymagają one operacji mózgu” – wskazał Dosenbach.
Jego zdaniem konieczne są dalsze badania podstawowe, aby zrozumieć, czy i jak różne elementy SCAN wpływają na różne objawy choroby Parkinsona.
Dosenbach planuje także badania kliniczne wspólnie z Turing Medical, startupem z Washington University Medicine, którego był współzałożycielem, w celu przetestowania nieinwazyjnego leczenia z wykorzystaniem elektrod powierzchniowych umieszczanych na obszarach SCAN w celu leczenia dysfunkcji chodu u pacjentów z chorobą Parkinsona. Planuje również zbadać modulację SCAN za pomocą skupionych ultradźwięków o niskiej intensywności, czyli stosując nieinwazyjny sposób zmiany aktywności mózgu za pomocą energii akustycznej. (PAP)
Paweł Wernicki, fot. spixabay.com
Data publikacji: 07.02.2026 r.
