Polscy naukowcy współtworzą europejski model prewencji otępienia

Polscy naukowcy z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie biorą udział w międzynarodowym projekcie, którego celem jest sprawdzenie, jak można spowolnić rozwój chorób otępiennych poprzez wczesną identyfikację ryzyka i poprzez działania prewencyjne dopasowane do danego pacjenta.

Obecnie w ośrodku lubelskim w fazie klinicznej uczestniczy około 40 pacjentów, a rekrutacja będzie sukcesywnie rozszerzana do 100 osób, wynika z informacji prasowej przesłanej PAP.

Zgodnie z danymi podawanymi przez organizację pozarządową Alzheimer Europe, która zrzesza 41 stowarzyszeń alzheimerowskich z 36 krajów europejskich, w Europie na różne choroby otępienne cierpi ponad 9 mln osób. Do roku 2050 liczba ta ma wzrosnąć do ponad 14 mln. W Polsce liczba osób z chorobami otępiennymi jest szacowana na ponad 600 tys.

„Z punktu widzenia demograficznego stoimy przed ogromnym wyzwaniem. Starzenie się populacji jest faktem, a prognozy jednoznacznie wskazują na gwałtowny wzrost liczby osób z zaburzeniami poznawczymi i chorobami otępiennymi w najbliższych dekadach” – skomentował cytowany w materiałach prasowych przesłanych PAP prof. Konrad Rejdak z Katedry i Kliniki Neurologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, który kieruje polskim zespołem biorącym udział w międzynarodowym projekcie naukowym o akronimie COMFORTAGE.

Projekt jest finansowany ze środków programu unijnego Horyzont Europa i skupia się na wczesnym wykrywaniu czynników ryzyka chorób otępiennych, monitorowaniu funkcji poznawczych u osób, które są nimi zagrożone oraz wdrażaniu spersonalizowanych zaleceń zdrowotnych, które mogą realnie wpłynąć na spowolnienie rozwoju otępienia – zarówno na poziomie indywidualnym, jak i populacyjnym.

Jak zaznaczył prof. Rejdak, już dziś choroby otępienne stanowią „poważne obciążenie dla systemu opieki zdrowotnej, a w przyszłości to obciążenie będzie tylko narastać”.

„Warto podkreślać, że otępienie to nie tylko problem medyczny – to także wyzwanie społeczne, ekonomiczne i organizacyjne. Dlatego tak ważne jest przesunięcie akcentu z leczenia zaawansowanych stadiów choroby na wczesną prewencję i działania systemowe, które mogą spowolnić jej rozwój lub opóźnić wystąpienie objawów” – tłumaczył neurolog.

Badania prowadzone w ramach projektu COMFORTAGE mają na celu opracowanie nowoczesnego modelu opieki nad osobami z zaburzeniami poznawczymi oraz zagrożonymi otępieniem. Model ten w przyszłości mógłby zostać wdrożony systemowo do polskiej ochrony zdrowia.

„Jeśli uda się wykazać, że takie podejście spowalnia rozwój zaburzeń poznawczych, może to mieć ogromne znaczenie zarówno dla pacjentów i ich rodzin, jak i dla całego systemu. To inwestycja w przyszłość – w czasach, gdy liczba pacjentów z chorobami otępiennymi będzie rosła, a zasoby systemu pozostaną ograniczone” – podkreślił prof. Rejdak.

Jak wyjaśnił, COMFORTAGE jest badaniem obserwacyjnym. Uczestnicy są objęci długoterminową obserwacją, regularnymi ocenami funkcji poznawczych oraz bezpłatnymi konsultacjami specjalistycznymi.

„Na podstawie ich indywidualnego profilu zdrowotnego, stylu życia i czynników ryzyka przygotowujemy spersonalizowane rekomendacje – można powiedzieć, swoistą »receptę na zdrowe funkcjonowanie poznawcze«” – powiedział neurolog.

W jego ocenie kluczowe jest to, że projekt nie narzuca pacjentom interwencji, lecz daje im wiedzę i narzędzia, które mogą świadomie wykorzystać. „To podejście partnerskie i angażujące, co mamy nadzieję, przełoży się na lepsze efekty długoterminowe” – zaznaczył.

Obecnie projekt COMFORTAGE znajduje się w kluczowej fazie klinicznej. Od stycznia 2026 roku do konsorcjum dołączył także Uniwersytecki Szpital Kliniczny nr 4 w Lublinie, co umożliwia jeszcze ściślejsze powiązanie badań naukowych z codzienną praktyką szpitalną.

„To moment bardzo ważny, ponieważ zaczynamy widzieć, jak założenia teoretyczne i modele opracowywane w projekcie funkcjonują w realnej praktyce klinicznej” – wskazał prof. Rejdak.

Jak wyjaśnił, na podstawie uzyskanych danych demograficznych i klinicznych możliwe będzie zaprogramowanie specjalnego urządzenia elektronicznego dla bezpośredniej komunikacji miedzy personelem medycznym i pacjentem. Ponadto, anonimowe dane będą analizowane narzędziami sztucznej inteligencji z udziałem partnerów technologicznych z kilku krajów EU, co pozwoli na stworzenie algorytmów postępowania oraz monitorowania i rehabilitacji zaburzeń poznawczych u pacjentów w przyszłości. (PAP)

jjj/ agt/, fot. pixabay.com

Data publikacji: 12.02.2026 r.