Wyjątkowy Tydzień w Krakowie. Bogaty program i talenty OzN

Z różnych atrakcji można było skorzystać w ramach XXVII Tygodnia Osób Niepełnosprawnych „Kocham Kraków z Wzajemnością”. To efekt współpracy Urzędu Miasta Krakowa i organizacji pozarządowych. W okresie 12-19 czerwca odbyły się m.in. imprezy kulturalne, integracyjne, sportowe, a także warsztaty. W trakcie tych wydarzeń m.in. promowano dorobek i talenty OzN, o czym przekonało się wielu uczestników.

12 czerwca na Rynku Głównym odbyła się inauguracja 27. edycji Tygodnia Osób Niepełnosprawnych „Kocham Kraków z Wzajemnością”. Jej zwieńczeniem był koncert Moniki Kuszyńskiej. Natomiast na 7 kolejnych dni organizacje pozarządowe przygotowały różne atrakcje, również poza granicami miasta.

– W rozpoczęciu Tygodnia Osób z Niepełnosprawnościami uczestniczyło około 500 osób, a tych, którzy wzięli udział w wydarzeniach od 13 do 19 czerwca było o wiele więcej. Tegoroczna edycja wyróżniała się bogatym programem, w którym znalazły się m.in. aktywności sportowe i warsztaty – informuje Sebastian Lipowski, dyrektor Wydziału Polityki Społecznej, Równości i Zdrowia w Urzędzie Miasta Krakowa.

Stolica Małopolski przygotowała 300 tys. zł na realizację tego zadania publicznego. Dla porównania, rok temu kwota ta wyniosła 450 tys. zł, a w 2024 r. – również 450 tys. zł. Zmiana wynikała z sytuacji finansowej miasta i konieczności wprowadzania oszczędności.

– Pomimo zmniejszonego budżetu dla organizacji pozarządowych, udało się stworzyć program, w którym każdy mógł znaleźć coś dla siebie. Zdarzają się także podmioty, które chcą uczestniczyć w wydarzeniu, pomimo braku możliwości dofinansowaniach ich pomysłów. Dodatkowo budżet wydarzenia zasiliły środki, jakie zostały przeznaczone na zakupy biletów dla OzN – dodaje Sebastian Lipowski.

Chętni mogli otrzymać bezpłatne wejściówki m.in. koncerty operowe na Wawelu, przedstawienia w Teatrze Ludowym, wejścia do zoo, Aquaparku, loty widokowe balonem czy rejsy po Wiśle.

Aktywność Herosów
W trakcie TON promowana była koszykówka na wózkach, o co zadbała Fundacja For Heroes. Podczas inauguracji na Rynku Głównym rozegrane zostały pokazowe mecze z udziałem zawodników For Heroes Kraków. Natomiast dzień później (13 czerwca) w sąsiedztwie Tauron Areny Kraków odbył się Puchar Krakowa w Koszykówce Na Wózkach 3×3. To była impreza towarzysząca finałowi Gomar Koszykarskiej Ligi Szkolnej.

– Ponad 2,5 tysiąca dzieciaków przewinęło się przez główne wydarzenie. Część z tej grupy przyszła po swoich meczach zobaczyć jak wygląda koszykówka na wózkach. To na pewno kształtuje świadomość młodych ludzi, a jednocześnie skraca dystans pomiędzy nimi a środowiskiem OzN. Panowała bardzo fajna atmosfera, taka typowo streetballowa – granie na zewnątrz i do tego muzyka – opisuje Michał Kruk, grający trener For Heroes Kraków.

W Pucharze miało wystąpić 10 drużyn, ale ostatecznie do rywalizacji przystąpiło 8. W składach ekip znaleźli się głównie koszykarze For Heroes. Graczy krakowskiej ekipy nie zabrakło też podczas Dnia otwartego w Centrum Aktywności dla Osób z Niepełnosprawnością Nowa Huta (15 czerwca). Za prowadzenie tej jednostki, działającej na osiedlu Złotej Jesieni, odpowiada właśnie ww. fundacja.

– Chętni mogli bliżej poznać ofertę miejsca, które funkcjonuje od października ubiegłego roku. W nim odbywają się różne zajęcia, w tym np. gimnastyka i joga dla OzN, tańce na wózkach czy warsztaty komputerowe. Dzień otwarty wzbudził spore zainteresowanie wśród potencjalnych uczestników. Przybyła m.in. grupa z Warsztatów Terapii Zajęciowej, z którymi planujemy rozpoczęcie współpracy po wakacjach – mówi Szymon Piwowar z Fundacji For Heroes.

Poczucie sprawczości
Również Stowarzyszenie Rodziców i Przyjaciół Osób z Zespołem Downa „Tęcza” i powiązana z nią spółka non profit – Społeczna 21 były aktywne nie tylko w trakcie inauguracji Tygodnia. Na kolejne dni przygotowały różne propozycje dla dzieci i dorosłych.

– Nasza obecność w poprzednich edycjach pozwoliła nam dostrzec, jak duże znaczenie mają wydarzenia oparte na bezpośrednim kontakcie, wspólnym działaniu i budowaniu relacji. Dlatego również w tym roku zdecydowaliśmy się aktywnie włączyć w program TON, proponując działania, które sprzyjają integracji, rozwijaniu samodzielności i wzmacnianiu poczucia sprawczości uczestników – informuje Katarzyna Janus ze Stowarzyszenia „Tęcza”.

Ta organizacja zaoferowała wyjście do Smart Kids Planet (15 czerwca). Dla uczestników oznaczało to naukę poprzez zabawę i wspólne odkrywanie nowych aktywności. Stowarzyszenie zaprosiło też na warsztaty robienia pizzy (17 czerwca), które umożliwiały samodzielne przygotowanie posiłku i rozwijanie praktycznych kompetencji. W programie znalazły się również warsztaty dla osób dorosłych (19 czerwca). One stworzyły przestrzeń do twórczego działania, rozmów i budowania relacji.

Z kolei Społeczna 21 zorganizowała spotkania przy frytkach (15-16 czerwca) i pokazy filmowe w Kaffce (17-19 czerwca). Spółka przygotowała wydarzenia w miejscach związanych z prowadzoną przez nią aktywizacją zawodową OzN. W październiku 2019 r. otworzyła food trucka z frytkami belgijskimi nad Zalewem Nowohuckim. Od stycznia 2023 r. prowadzi kawiarnię Społeczna Kaffka przy ul. Na Kozłówce 25.

Część tegorocznych przedsięwzięć stanowiła kontynuację działań realizowanych podczas wcześniejszych edycji Tygodnia Osób Niepełnosprawnych. Decyzja o ich ponownym zorganizowaniu wynikała przede wszystkim z bardzo pozytywnych opinii uczestników, którzy chętnie wracają do sprawdzonych form aktywności.

– Przy planowaniu programu kierujemy się przede wszystkim potrzebami naszych podopiecznych i ich rodzin. Staramy się wybierać takie działania, które łączą rozwój umiejętności praktycznych z integracją społeczną i dobrą zabawą. Wierzymy, że właśnie takie inicjatywy najlepiej pokazują, że osoby z niepełnosprawnościami mogą aktywnie uczestniczyć w życiu społecznym, rozwijać swoje pasje i kompetencje oraz realizować własne cele – podkreśla Katarzyna Janus.

Sebastian Lipowski, dyrektor Wydziału Polityki Społecznej, Równości i Zdrowia UMK
TON wpisał się na stałe w świadomość mieszkańców, a zwłaszcza środowiska osób z niepełnosprawnościami. To czas, w którym OzN mogą zaprezentować swoje umiejętności, np. artystyczne, sportowe, a także uczestniczyć w różnych aktywnościach, m.in. warsztatach, piknikach czy rozgrywkach sportowych. Tydzień ten pokazuje jak ważna jest ta przestrzeń. Można zobaczyć, jak wiele pracy i trudu wkładają opiekunowie, wychowawcy, terapeuci oraz rodzice osób z niepełnosprawnościami.
W tym roku na szczególną uwagę zasługuje występ Moniki Kuszyńskiej, która stanowi inspirację dla wielu osób z niepełnosprawnościami. Podczas koncertu nawiązała z odbiorcami niesamowitą interakcję, wplatając pomiędzy piosenki historie, którymi chciała się podzielić.

Z goalballem i e-sportem
Popularnym punktem obchodów Tygodnia jest Integracyjny Puchar Krakowa w Goalball. Jego dziewiąta edycja odbyła się 16 czerwca. Mecze rozegrano w Hali 100-lecia KS Cracovia wraz z Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Wydarzenie zostało przygotowane przez Stowarzyszenie Warto Być Razem. To organizacja, która jako jedyna w Małopolsce zajmuje się rozwijaniem goalballa. Początkowo prowadziła WBR Groundhogs Kraków. Od marca 2025 r. drużyna występuje jako Bruk-Bet Termalica Kraków, będąc sekcją Bruk-Betu Termaliki Nieciecza.

– W ramach Tygodnia mieliśmy nieco ograniczone możliwości, ponieważ część zawodników uczestniczyła w Mistrzostwach Świata. Do każdej drużyny, która wystąpiła w turnieju, dodaliśmy po jednym naszym graczu, aby wzmocnić poziom. To sprawiło, że mecze były bardziej wyrównane niż w ubiegłym roku – zaznacza Piotr Niesyczyński, grający trener Bruk-Betu Termaliki Kraków.

Popularne Słonie są liderem rozgrywek ligowych, w ubiegłym sezonie sięgnęły po dublet, czyli mistrzostwo i puchar kraju. W rywalizacji wzięli udział m.in. uczniowie Zespołu Szkół i Placówek pn. „Centrum dla Niewidomych i Słabowidzących” w Krakowie. Nie zabrakło też przedstawicieli różnych organizacji działających na rzecz osób z niepełnosprawnością narządu wzroku, m.in. związanych z showdownem czy blind futbolem.

– Mieliśmy kilka osób, które nie są zrzeszone, a rywalizują w e-sporcie. W innej części hali, tzn. w sali konferencyjnej, rozgrywany był równolegle turniej e-sportowy. Tam do dyspozycji były gry m.in. opierające się na słuchu i refleksie, ale też bardziej zaawansowane. W Integracyjnym Pucharze mieliśmy prawie 40 uczestników z niepełnosprawnościami, a grały też pełnosprawne osoby – dodaje Piotr Niesyczyński.

Piłkarska lekcja
„Usłyszeć Football – Warsztaty Blind Footballu” – to jedna z atrakcji zorganizowanych 17 czerwca. Propozycja ta zagościła w programie TON dzięki Fundacji Nie Widząc Przeszkód, która promuje piłkę nożna dla osób niewidomych i niedowidzących. Zajęcia odbyły się na stadionie MOS Kraków Zachód. Na tym obiekcie trenuje i rozgrywa swoje mecze Biała Gwiazda. Z niego korzysta też kadra narodowa.

– Jestem zadowolony z tego, że rokrocznie mamy zainteresowanie ze strony uczestników. Dla nich to okazja do bliższego poznania naszej dyscypliny sportu i potrenowania z zasłoniętymi oczami. Początkowo jest rodzaj jakiegoś strachu, ale widać też zaangażowanie. Na koniec pojawiają się pytania, czy jeszcze będzie kiedyś okazja uczestniczyć w zajęciach – mówi Mateusz Krzyszkowski, zawodnik Wisły Kraków BF i reprezentacji Polski w blind futbolu.

Warsztaty prowadzili właśnie gracze i trenerzy Białej Gwiazdy. Zaledwie kilka dni wcześniej świętowali zdobycie trzeciego z rzędu tytułu mistrza kraju. W tym gronie nie brakuje członków kadry narodowej.

– Założyliśmy, że w warsztatach weźmie udział około 60 osób i tylu łącznie uczestników mieliśmy. Były grupy uczniów ze szkół – podstawowej i liceum. Przybyli też przedstawiciele naszych partnerów związanych z blind futbolem oraz miejskiej spółki – Zarządu Infrastruktury Sportowej w Krakowie. Dla nich to okazja do tego, aby nie tylko potrenować, ale też trochę zrozumieć nasz świat – informuje Piotr Niesyczyński, członek zarządu Fundacji Nie Widząc Przeszkód, a także koordynator blind futbolu przy PZSN Start.

Jak podkreśla Mateusz Krzyszkowski, od lat w trakcie warsztatów przekazywane są informacje dotyczące codziennego funkcjonowania OzN. Odbywa się to w formie zabawowej, ponieważ do wielu osób taka forma edukacji dociera najlepiej. Są więc wątki dotyczące pomocy niewidomym czy niedowidzącym np. na przystanku komunikacji miejskiej czy w restauracji.

Warsztatowa zmiana
Fundacja Pełni Kultury przygotowała warsztaty „Czuję, więc jestem”. Wydarzenie odbyło się 17 czerwca w kawiarni społecznej MOCna!. Krakowska organizacja pozarządowa, która od 2017 r. regularnie uczestniczy w obchodach TON, zdecydowała się więc na istotną zmianę. W poprzednich latach zapraszała bowiem na kolejne odsłony wydarzenia „Tandem sportu i sztuki”. To przedsięwzięcie łączyło aktywności sportowe z warsztatami np. na temat zdrowia czy kultury.

– Z przejażdżek na tandemach nie chcemy rezygnować. Pomyśleliśmy, że zorganizujemy je w innym terminie i w formie całodziennego wyjazdu, np. do Czorsztyna czy Puszczy Niepołomickiej. Zależy nam na tym, żeby uczestnicy mogli nasycić się długą jazdą, a w ramach TON trzeba było się zmieniać co jakiś czas – zaznacza Anna Franik, przewodnicząca Rady Fundacji Pełni Kultury.

Z ww. propozycji skorzystało ok. 15 osób z różnymi niepełnosprawnościami. W tej grupie byli m.in. uczestnicy mający jednocześnie dysfunkcję narządu wzroku i niedosłuch. Rozmówczyni prowadziła pierwszą część warsztatów. Uczestnicy dowiedzieli się m.in. o sposobach dostrzegania siebie i swoich potrzeb.

– W życiu wielu z nas dominują stres, pośpiech, ale też myślenie racjonalne, kalkulacyjne – co powinnam/co powinienem. Często brakuje takiego czucia, co chciałabym/chciałbym. Kiedy mamy coś wybrać dla siebie, to zadajemy komuś pytanie „Co myślisz?”. A ono powinno brzmieć „Co czujesz?”. Życie polega na takim czuciu, tzn. czuję, czy to mnie wspiera, czy jestem bardziej radosna, otwarta i odważniejsza do pewnych rzeczy – opisuje Anna Franik.

Dalszą część warsztatów prowadził Kamil Bańkowski, który tworzy perfumy. Uczestnikom wydarzenia opowiedział m.in. o znaczeniu zmysłu węchu, w tym jego wpływu na emocje czy wspomnienia. Nie zabrakło wątków związanych z tym, jak większość osób czuje różne zapachy.

Zobacz galerię…

Marcin Gazda, fot. Fundacja For Heroes, Społeczna 21 i Stowarzyszenie Rodziców i Przyjaciół Osób z Zespołem Downa „Tęcza”, Stowarzyszenie Warto Być Razem, Fundacja Nie Widząc Przeszkód, Fundacja Pełni Klltury, autor

Data publikacji: 17.07.2026 r.