Rozporządzenie w sprawie Bonu Senioralnego opublikowane. Gminy, które chcą skorzystać z programu w tym roku muszą działać niezwłocznie

Rada Ministrów przyjęła Rozporządzenie w sprawie Programu Bonu Senioralnego na lata 2026-2028. Dokument określa sposób przyznawania i realizacji wsparcia oraz zasady jego finansowania i rozliczania. Środki można otrzymać jeszcze w 2026 r., jednak gminy, które chcą z niego skorzystać, mają niewiele czasu na przygotowanie się do realizacji programu. Świadczenie usług w ramach Bonu Senioralnego mogą jednak zlecić podmiotom trzecim.

Rozporządzenie pozwoli uruchomić Bon Senioralny
Seniorzy z wybranych gmin w Polsce już wkrótce będą mogli zacząć składać wnioski o zawarcie umowy o realizacji bonu senioralnego. Przepisy są już gotowe i wkrótce wojewodowie będą mogli ustalić wysokość finansowania dla poszczególnych gmin. Po weryfikacji wniosku otrzymanego od seniora, na którą gmina będzie miała nie więcej niż 30 dni, i zakwalifikowaniu danej osoby do programu, gminy będą zawierać z seniorami umowy określające m.in.;
• okres i zakres usług wsparcia;
• miejsce ich świadczenia, wymiar godzinowy w ujęciu miesięcznym i wymiar dni w ujęciu tygodniowym;
• zasady rozliczania tych usług i sposób potwierdzania przez seniora ich wykonania oraz ewentualnego zgłaszania nieprawidłowości;
• przesłanki zawieszania usług czy rozwiązania umowy.

Pierwszeństwo w przyznawaniu wsparcia mają mieć osoby o najwyższym poziomie niezaspokojonych podstawowych potrzeb życia codziennego. Chodzi o trudności w wykonywaniu np. czynności higieniczno-pielęgnacyjnych, ubieraniu się, przygotowywaniu posiłków, poruszaniu się lub utrzymywanie porządku, ale także np. zapewnieniu kontaktów z otoczeniem.

– Zgodnie z zapisami rozporządzenia, gminy będą zobowiązane do prowadzenia i comiesięcznej aktualizacji listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy o realizacji bonu senioralnego. Tę listę można określić mianem „kolejki” czy „rankingu”, gdyż ma już uwzględniać poziom niezaspokojonych potrzeb każdej osoby na liście. Jeżeli wystąpią przesłanki skreślenia seniora z takiej listy, np. będzie korzystał z jakiejś innej formy opieki instytucjonalnej przez dłużej niż 14 dni, to po ustaniu tej przesłanki albo w wyniku zmiany sytuacji życiowej będzie mógł wystąpić z wnioskiem o ponowną kwalifikację. A skąd ma wiedzieć, że został skreślony z listy? Gmina jest zobowiązana do pisemnego poinformowania takiej osoby i uzasadnienia tej decyzji – tłumaczy Igor Marczak, wiceprezes zarządu Fundacji SeniorApp i członek Zespołu ds. polityki senioralnej przy KPRM.

Wsparcie w 2026 r. nie dla każdego
W 2026 r. wsparcie z Bonu Senioralnego ma objąć IV kwartał. Rozporządzenie w sprawie Programu Bonu Senioralnego weszło w życie 30 września. W związku z tym jednostki samorządu terytorialnego nie mają dużo czasu na przeprowadzenie odpowiednich procedur. – Realnie w tym roku wsparcie będzie można uzyskać na ok. 2 miesiące i to przy założeniu, że wszystkie procedury będą przebiegać sprawnie. Co więcej, w 2026 r. Bon Senioralny jest dostępny wyłącznie dla gmin, na terenie których do nie były dotychczas realizowane publiczne usługi opiekuńcze na rzecz seniorów. Takich mamy w Polsce 318. Gminy, które realizowały takie usługi dla nie więcej niż 10 osób oraz dla pozostałe, wśród których pierwszeństwo otrzymania środków będą miały gminy o najwyższej prognozowanej dynamice wzrostu liczby i odsetka seniorów, muszą czekać na możliwość uzyskania środków z Programu do 2027 roku – mówi Igor Marczak.

– W mojej ocenie rozporządzenie wyznacza czytelne ramy organizacyjne programu, jednak jego wdrożenie będzie wymagało przełożenia przepisów na konkretne procedury w gminach. Dla samorządów kluczowe będą odpowiednio wczesna informacja o przyznanym finansowaniu i stawce ustalonej przez wojewodę oraz spójne wyjaśnienia dotyczące kwalifikowania seniorów i rozliczania usług. Pomocne byłyby również wspólne wskazówki dotyczące oceny poziomu niezaspokojonych potrzeb oraz przykładowe wzory dokumentów. Przejrzystość programu warto oceniać także przez to, czy pracownik wie, jak go prawidłowo realizować, a senior rozumie, na jakie wsparcie może liczyć – dodaje Maciej Klimek, Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wojkowicach.

Opiekunowie potrzebni od zaraz
Realizacja wsparcia z Programu Bonu Senioralnego będzie wiązała się z koniecznością zapewnienia odpowiednich usług, realizowanych przez opiekunów. Wejście w życie tego rozwiązania może przyczynić się do rozwoju tego sektora, który już teraz zmaga się z poważnym deficytem pracowników. – Szacuje się, że już teraz brakuje w Polsce nawet 50 tysięcy opiekunów seniorów, opiekunów medycznych i środowiskowych – wylicza Igor Marczak.

Jak mówi Maciej Klimek, problemy z zapewnieniem odpowiedniej liczby opiekunów to jedno z kilku wyzwań, przed którymi stoją obecnie jednostki mające wdrażać program. – Największym wyzwaniem może być zapewnienie odpowiedniej liczby osób przygotowanych do świadczenia usług, szczególnie w mniejszych gminach i tam, gdzie już dziś trudno pozyskać opiekunów. Równie ważne będzie rozpoznanie rzeczywistych potrzeb seniorów, dotarcie do osób samotnych i mniej aktywnych oraz zaplanowanie ciągłości wsparcia i zastępstw. Po stronie jednostek realizujących program pojawią się dodatkowe zadania związane z kwalifikacją, zawieraniem umów, dokumentowaniem usług i kontrolą ich jakości. Trzeba również rzetelnie oszacować pełne koszty organizacji wsparcia, ponieważ stawka wynagrodzenia za godzinę usługi nie obejmuje wszystkich kosztów jej zapewnienia.

Gminy nie są pozostawione same sobie
Rozporządzenie o Bonie Senioralnym przewiduje, że gminy mogą realizować Program samodzielnie przy pomocy funkcjonujących w ich ramach odpowiednich jednostek. Prawo dopuszcza także zlecenie na podstawie umowy świadczenie usług wsparcia podmiotom trzecim, w tym organizacjom pozarządowym, przedsiębiorstwom społecznym, kołom gospodyń wiejskich czy podmiotom wykonującym działalność gospodarczą w zakresie opieki nad osobami starszymi.

– Gminy mogą oprzeć realizację programu na potencjale ośrodków pomocy społecznej, centrów usług społecznych lub innych właściwych jednostek samorządowych, a świadczenie usług zlecać uprawnionym podmiotom zewnętrznym, z zachowaniem zasad ich wyboru. Dobrym początkiem będzie lokalna diagnoza potrzeb i dostępnych zasobów, połączona z realistyczną kalkulacją liczby uczestników oraz godzin wsparcia. Rekomenduję wyznaczenie koordynatora, przygotowanie prostych procedur i dokumentów oraz współpracę z organizacjami społecznymi, placówkami ochrony zdrowia i środowiskami senioralnymi w docieraniu do osób potrzebujących. Warto też pozostawać w bieżącym kontakcie z wojewodą i zgłaszać udokumentowane potrzeby finansowe, pamiętając, że zwiększenie przyznanych środków zależy od dostępnej puli. Miarą powodzenia programu powinny być rzeczywiście wykonane, dobrej jakości usługi i większe bezpieczeństwo seniorów w codziennym życiu. – komentuje Maciej Klimek.

– W SeniorApp dysponujemy gotowym rozwiązaniem, które może stanowić dla gmin niezwykle cenne wsparcie w procesie wdrażania niezbędnych narzędzi do obsługi wsparcia w ramach Bonu Senioralnego. Nasze autorskie oprogramowanie Opieka w Terenie daje możliwość automatyzacji wielu procesów, co ułatwia realizację poszczególnych procedur zgodnie z wymaganiami ustawowymi i przyspiesza analizę danych, jak również raportowanie. Jesteśmy gotowi wspierać gminy w całej Polsce w procesie wdrażania Programu Bonu Senioralnego, m.in. opierając się na naszym wieloletnim doświadczeniu we współpracy z władzami samorządowymi w ramach wdrażania różnorodnych programów na rzecz seniorów i opieki długoterminowej – podsumowuje Igor Marczak.
____________________

Bon Senioralny, co należy o nim wiedzieć?

Czym jest Bon Senioralny?
Bon Senioralny to rządowy program bezpłatnych usług wsparcia świadczonych w miejscu zamieszkania, który organizowany jest przez gminny na podstawie umów z seniorami.

Kto może skorzystać z Bonu Senioralnego?
Bon Senioralny przeznaczony jest dla osób po 65. roku życia, które wymagają wsparcia w codziennym funkcjonowaniu. Z programu skorzystać mogą seniorzy, których średni miesięczny dochód z trzech miesięcy przed złożeniem wniosku nie przekracza 3410 zł.

Jakie wsparcie można otrzymać?
Katalog usług dostępnych w ramach Bonu Senioralnego może obejmować między innymi czynności higieniczno-pielęgnacyjne, zakupy, wsparcie w ubieraniu się, przygotowywaniu posiłków, poruszaniu się lub utrzymywaniu porządku, a także zapewnieniu kontaktów z otoczeniem. Zakres i liczbę godzin poszczególnych usług ujmowane są w umowie seniora z gminą.

Jakie są ograniczenia w zakresie dostępnego wsparcia?
Usługi realizowane w ramach Bonu Senioralnego są dla seniora bezpłatne, jednak ich wartość nie może przekroczyć 2500 zł miesięcznie.

Gdzie program ruszy w pierwszej kolejności?
Program w pierwszej kolejności obejmie gminy, na terenie których dotychczas nie były świadczone publiczne usługi opiekuńcze. Te gminy będą mogły uzyskać wsparcie jeszcze w 2026 r. Od 2027 r. następne w kolejności będą gminy, w których z takich usług korzystało nie więcej niż 10 osób, a następnie gminy o najwyższej prognozowanej dynamice wzrostu liczby i odsetka seniorów.

Info: Fundacja SeniorApp, fot. Kampus Production / pexels.com

Data publikacji: 09.10.2026 r.