Zdrowie mężczyzn bez tabu. Niebieski Listopad wkroczył w miejsce Różowego Października
- 20.11.2026
W 2025 roku przeciętny czas życia mężczyzn w Polsce wynosił 75,37 lat, a kobiet 82,48 lata. Różnica wynosi więc ponad 7 lat, jak wynika z danych GUS. Te siedem lat różnicy może być impulsem do zmian. Jednym z obszarów, w których mogą one przynieść szczególne korzyści, jest profilaktyka i leczenie raka prostaty, który dotyka w Polsce blisko 24 tysiące mężczyzn rocznie. To najczęściej diagnozowany nowotwór złośliwy u mężczyzn.
Od maja 2025 roku działa w Polsce przygotowany przez Ministerstwo Zdrowia program „Moje Zdrowie”, mający wspierać wcześniejsze wykrywanie problemów zdrowotnych.
Niebieski Listopad. Zdrowie mężczyzn bez tabu
Różowy październik, którego symbolem jest różowa wstążka a głównym celem edukacja, profilaktyka i wczesne wykrywanie raka piersi, jest obchodzony od 1985 roku. W listopadzie natomiast od kilku lat kierujemy uwagę w stronę profilaktyki nowotworów prostaty i jądra.
– Przez ostatnie lata temat raka piersi został znacznie bardziej oswojony, a świadomość znaczenia profilaktyki wyraźnie wzrosła. Zależy nam, aby podobną swobodę i poczucie wsparcia mieli mężczyźni. Choć w listopadzie zmieniamy kolor z różowego na niebieski to nasza misja pozostaje niezmienna. Chcemy mówić o zdrowiu w sposób prosty i przystępny, oswajać lęk przed badaniami i pokazywać, że choroba nowotworowa nie musi oznaczać samotności – mówi Anna Kupiecka, prezes Fundacji OnkoCafe – Razem Lepiej. Fundacja wspiera pacjentów z rakiem prostaty i ich bliskich, poprzez kampanię „ProstaTaHistoria”.
Ponad 2 miliony mężczyzn wypełniło ankietę
Tylu mężczyzn wypełniło ankietę w ramach programu „Moje Zdrowie”, ale nie wiadomo jaka część z nich została skierowana na dalszą diagnostykę w kierunku raka prostaty, ilu dostało skierowanie do urologa i odbyło konsultacje specjalistyczną? To wciąż wyzwanie, aby za rosnącą świadomością zdrowotną, szła sprawna diagnostyka, a przy niepokojącym wyniku badania – konkretne działania. Fundacja OnkoCafe – Razem Lepiej przekonuje, że Niebieski Listopad to nie tylko czas edukacji, lecz także impuls do poprawy organizacji opieki zdrowotnej nad mężczyznami.
Rozmowa o chorobie prostaty wciąż bywa trudna, szczególnie gdy leczenie może wpływać na postrzeganie własnej męskości, życie intymne, czy kontrolę oddawania moczu.
Z danych Centrum e-Zdrowia wynika, że do 18 listopada 2026 roku ankietę programu wypełniło już blisko 6 milionów osób, mężczyźni stanowią oni 38,55 proc.. W ramach programu mężczyźni po 50. roku życia otrzymują badanie PSA w pakiecie rozszerzonym.
Wiadomo ile wypełniono ankiet, w ilu przypadkach rozpoczęto dalszą realizację świadczenia. Natomiast nie publikowano pełnych danych o wykonanych badaniach, wizytach podsumowujących, wynikach nieprawidłowych i wdrożonym postępowaniu.
W przypadku profilaktyki raka prostaty oznacza to brak pełnego obrazu dalszych losów uczestników programu, nie wiadomo, u ilu stwierdzono nieprawidłowy wynik, ilu zostało skierowanych do urologa i ilu ostatecznie przeszło pogłębioną diagnostykę.
To ważne rozróżnienie. Liczba ankiet pokazuje zainteresowanie profilaktyką, ale dopiero informacje o kolejnych etapach pozwoliłyby ocenić, jak skutecznie program przekłada się na wczesne wykrycie nowotworów męskich.
– Sukces profilaktyki powinniśmy mierzyć nie tylko zainteresowaniem programem, lecz także tym, co realnie zmieniło się w zdrowiu pacjentów – podkreśla Anna Kupiecka.
Jak ułatwić mężczyznom drogę do diagnostyki?
Znaczenia nabiera dyskusja o uproszczeniu dostępu do opieki urologicznej. Obecnie, aby skorzystać z konsultacji urologa w ramach NFZ, pacjent potrzebuje skierowania, kobiety mogą zgłosić się do ginekologa bez skierowania. Eksperci zwracają uwagę, że umożliwienie mężczyznom dostępu do urologa na analogicznych zasadach, ułatwiłoby zgłoszenie się do specjalisty pacjentom z niepokojącymi objawami lub wynikami badań.
Pacjenci potrzebują nie tylko badań, ale także informacji i wsparcia
„Ścieżka raka prostaty – okiem pacjenta” to raport Fundacji OnkoCafe – Razem Lepiej, opracowany na podsatwie dwóch badań w 2024 i 2025 roku z udziałem łącznie 248 respondentów.
Ponad 45 % uczestników wskazało, że od pojawienia się niepokojących sygnałów do zgłoszenia się do lekarza upłynęło ponad pół roku, 45,1% respondentów samodzielnie finansowało przynajmniej jedno badanie obrazowe, a 16% nie potrafiło wskazać żadnej metody leczenia raka prostaty.
Akcentowano wyraźnie potrzebę lepszej komunikacji z lekarzami, dokładniejszego omawiania wyników badań, przedstawiania możliwości terapeutycznych oraz szerszego dostępu do wsparcia psychologicznego.
Edukacja na temat raka prostaty nie powinna być kierowana tylko do mężczyzn.
– Z naszych codziennych obserwacji wynika, że szczególną rolę w procesie leczenia mężczyzny odgrywają jego dorosłe dzieci – córki i synowie, którzy szukają informacji w internecie, kontaktują się z lekarzami, pomagają organizować konsultacje i dopytują o możliwości leczenia. Dlatego tak ważne jest, abyśmy edukowali całe społeczeństwo – mówi Anna Kupiecka.
Rak prostaty może być skutecznie leczony
Rozwój medycyny pozwala coraz lepiej dopasowywać leczenie nowotworu prostaty do potrzeb konkretnego pacjenta. Możliwe jest zastosowanie różnych metod: aktywnej obserwacji, leczenia operacyjnego, radioterapii, hormonoterapii, chemioterapii, terapii ukierunkowanych molekularnie. Jedną z najnowszych jest terapia radioligandowa. Dostarcza promieniowania jonizującego bezpośrednio do komórek nowotworowych. To obiecujący kierunek w leczeniu zaawansowanego raka prostaty. W październiku 2025 roku ukazały się pierwsze rekomendacje multidyscyplinarnego zespołu ekspertów, opisujące sposób bezpiecznego i efektywnego wdrażania tej technologii w praktyce klinicznej.
– Rak prostaty to choroba, w której dysponujemy wieloma opcjami terapeutycznymi, a wybór odpowiedniej strategii zależy od sytuacji konkretnego pacjenta. (…) Diagnoza raka prostaty w dzisiejszych czasach nie jest wyrokiem, mamy możliwości, a współpraca lekarzy różnych specjalności: urologa, onkologa klinicznego, radioterapeuty, lekarza medycyny nuklearnej sprawia, że możemy jeszcze lepiej wykorzystać ten potencjał współczesnej medycyny – mówi prof. dr hab. n. med. Paweł Wiechno, specjalista onkologii klinicznej i chemioterapii nowotworów, kierownik Oddziału Zachowawczego Kliniki Nowotworów Układu Moczowego w Narodowym Instytucie Onkologii.
Niebieski Listopad to również czas na rozmowę o łatwiejszym dostępie do specjalistów oraz lepszej koordynacji opieki.
– Chciałabym, żeby po tegorocznym listopadzie zostało coś więcej niż niebieskie wstążki i przypomnienia o badaniach. Żeby więcej mężczyzn odważyło się porozmawiać z lekarzem i żeby system potrafił skuteczniej prowadzić ich przez kolejne etapy diagnostyki. Mamy wiedzę, mamy narzędzia i coraz więcej możliwości terapeutycznych. Teraz powinniśmy zadbać o to, aby pacjenci mogli z nich w pełni korzystać – podsumowuje Anna Kupiecka.
Oprac. ira/, źródło grafiki: Państwowa Inspekcja Sanitarna
Data publikacji: 20.11.2026 r.


