1 mld zł na wsparcie transformacji energetycznej sektora ochrony zdrowia

NFOŚiGW w II połowie 2026 r. uruchomi program poprawy efektywności energetycznej dla szpitali o wartości 1 mld zł. KAPE będzie wspierać samorządy i placówki medyczne w całym procesie modernizacji energetycznej budynków, w oparciu o preferowany w programie model EPC/ESCO.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej planuje uruchomienie w II połowie 2026 roku jeden z największych programów wspierających transformację energetyczną sektora ochrony zdrowia w Polsce. Program „Poprawa efektywności energetycznej budynków szpitalnych”, realizowany w ramach Funduszu Modernizacyjnego, skierowany jest wyłącznie do jednostek samorządu terytorialnego oraz podmiotów prowadzących szpitale publiczne.

Celem programu jest poprawa efektywności energetycznej budynków szpitalnych, ograniczenie kosztów eksploatacyjnych placówek medycznych oraz redukcja emisji CO₂ poprzez realizację kompleksowych inwestycji modernizacyjnych.

Program stanowi element szerszych działań transformacyjnych finansowanych z Funduszu Modernizacyjnego, dla którego Europejski Bank Inwestycyjny zaakceptował finansowanie o wartości 5,5 mld zł. Wsparcie obejmuje m.in. sektor ochrony zdrowia, budynki edukacyjne oraz inwestycje związane z poprawą bezpieczeństwa energetycznego infrastruktury publicznej.

Szpitale powyżej I stopnia systemu zabezpieczenia, zgodnie z art. 95l. ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, będą mogły realizować inwestycje wyłącznie w formule ESCO/EPC.

Program dla szpitali – kluczowe założenia
Program „Poprawa efektywności energetycznej budynków szpitalnych” będzie realizowany w latach 2026–2030. Konsultacje społeczne programu odbyły się w styczniu 2026 roku, natomiast uruchomienie naboru wniosków planowane jest na drugą połowę 2026 roku.

Budżet programu może wynieść nawet 1 mld zł, z czego:
• 900 mln zł przeznaczone zostanie na dotacje,
• 100 mln zł na preferencyjne finansowanie pożyczkowe.

Program przewiduje możliwość uzyskania:
• dotacji 49 proc. kosztów kwalifikowanych
• zwiększonego poziomu dofinansowania nawet do 85% kosztów kwalifikowanych dla projektów, które uzyskają minimum 7 punktów w ocenie merytorycznej lub zakres modernizacji obejmuje usunięcie źródła energii na kopalne paliwa stałe
• preferencyjnej pożyczki oprocentowanej na 1 proc., stanowiącej finansowanie uzupełniające.

W przypadku inwestycji realizowanych w formule EPC/ESCO możliwe będzie uzyskanie łącznego finansowania dotacją i pożyczką nawet do 100% kosztów kwalifikowanych inwestycji. Ponadto, przy zastosowaniu tej formuły nie obowiązuje tryb konkursowy (nabór ciągły, do wyczerpania środków).

Zakres inwestycji objętych wsparciem
Program obejmuje szeroki zakres działań związanych z modernizacją energetyczną budynków szpitalnych. Finansowanie będzie mogło zostać przeznaczone m.in. na:
• termomodernizację budynków,
• wymianę stolarki okiennej i drzwiowej,
• modernizację systemów grzewczych,
• odnawialne źródła energii, w tym instalacje fotowoltaiczne i pompy ciepła,
• magazyny energii,
• systemy wentylacji mechanicznej,
• systemy zarządzania energią BMS/EMS,
• rozwiązania zwiększające efektywność energetyczną infrastruktury.

Program nie przewiduje wsparcia dla inwestycji opartych na paliwach kopalnych.

Kluczowym warunkiem uzyskania dofinansowania będzie osiągnięcie:
• redukcji zapotrzebowania na energię pierwotną budynków o co najmniej 30%,
• redukcji zapotrzebowania na energię końcową o co najmniej 25%.

Wymagane efekty energetyczne będą musiały zostać potwierdzone audytem energetycznym.

Kto może skorzystać z programu?
Beneficjentami programu są jednostki samorządu terytorialnego oraz ich związki będące:
• organami założycielskimi Samodzielnych Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej,
• jedynymi udziałowcami lub akcjonariuszami spółek prowadzących działalność leczniczą,
• organami tworzącymi szpitale działające jako jednostki budżetowe.

Program skierowany jest przede wszystkim do samorządów przygotowujących kompleksowe inwestycje modernizacyjne w sektorze ochrony zdrowia.

Coraz większe znaczenie modelu EPC/ESCO
Jednym z kluczowych elementów programu będzie możliwość realizacji inwestycji w formule EPC/ESCO. Model ten opiera się na gwarancji uzyskania określonych oszczędności energetycznych i pozwala realizować inwestycje bez nadmiernego obciążania budżetów samorządowych.

W praktyce oznacza to możliwość:
• ograniczenia kosztów energii,
• poprawy bezpieczeństwa energetycznego placówek,
• finansowania inwestycji z przyszłych oszczędności,
• ratalną spłatę kosztu modernizacji, pomniejszonego o dotację, w okresie 10-15 lat,
• przeniesienia większości ryzyk, w tym ryzyk technicznych na partnera ESCO,
• brak wpływu zobowiązań z Umowy EPC na dług publiczny Jednostki Sektora Publicznego.

Eksperci podkreślają , że skuteczne przygotowanie projektów EPC wymaga odpowiedniego wsparcia organizacyjnego, technicznego i formalnego.

KAPE jako kompleksowy doradca samorządów i szpitali
W procesie przygotowania inwestycji istotną rolę odgrywa Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A., która przy udziale Kancelarii Cieślak wspiera samorządy oraz podmioty publiczne jako kompleksowy doradca i Facylitator EPC.

Zakres usług doradczych wynika z Wytycznych do umów o poprawę efektywności energetycznej (EPC), opublikowanych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska w czerwcu 2023 r. oraz najlepszych praktyk wypracowanych przez Facylitatora EPC w Polsce.

Facylitator kompleksowo i sprawnie doprowadza do zawarcia przez podmiot publiczny umowy o poprawę efektywności energetycznej (EPC) z firmą ESCO, poprzez kompleksowe wsparcie na etapie analizy przedrealizacyjnej i na etapie postępowania na wybór wykonawcy. Niektóre elementy tych działań, to:
• analiza możliwości realizacji inwestycji,
• przygotowanie audytów energetycznych,
• wsparcie opracowania dokumentacji,
• doradztwo techniczne i organizacyjne,
• przygotowanie modelu EPC/ESCO,
• wsparcie procedur przetargowych,
• konsultacje dotyczące finansowania inwestycji.

Dzięki temu samorządy oraz szpitale mogą bezpiecznie przejść przez cały proces przygotowania i realizacji projektów modernizacji energetycznej.

Program ma poprawić bezpieczeństwo energetyczne szpitali
Program NFOŚiGW ma przynieść konkretne efekty energetyczne i środowiskowe. Zakłada się m.in.:
• termomodernizację co najmniej 110 budynków,
• ograniczenie zużycia energii pierwotnej o minimum 250 tys. GJ rocznie,
• rozwój nowych mocy OZE na poziomie minimum 5 MW,
• redukcję emisji CO₂ o minimum 20 tys. ton rocznie.

Dla samorządów oznacza to nie tylko możliwość poprawy efektywności energetycznej infrastruktury medycznej, ale również zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego placówek ochrony zdrowia, ograniczenie kosztów funkcjonowania szpitali oraz poprawę komfortu pacjentów.

W najbliższych miesiącach planowane są działania informacyjne i edukacyjne skierowane do JST oraz szpitali samorządowych, obejmujące webinary, szkolenia i konsultacje eksperckie dotyczące przygotowania projektów inwestycyjnych oraz wykorzystania modelu EPC/ESCO. Więcej nt. modelu finansowania EPC/ESCO oraz planowanych szkoleniach znajduje się na stronie www.facylitatorEPC.pl

pr/, fot. materiały prasowe

Data publikacji: 02.06.2026 r.