Amputacji można uniknąć – PTLR apeluje o systemowe zmiany i zaprasza do dialogu

Polskie Towarzystwo Leczenia Ran (PTLR) skierowało do Ministerstwa Zdrowia oficjalne stanowisko dotyczące sytuacji pacjentów z ranami przewlekłymi, w szczególności z cukrzycową chorobą stóp. Eksperci Towarzystwa apelują o rozpoczęcie dialogu nad rozwiązaniami organizacyjnymi, które pozwolą ograniczyć liczbę amputacji, poprawić skuteczność leczenia oraz racjonalniej wykorzystać środki publiczne.

Cukrzyca dotyczy dziś milionów Polaków, a jej powikłania w postaci owrzodzeń stóp prowadzą do trwałej niepełnosprawności, a często również do przedwczesnych zgonów. Zdaniem środowiska klinicznego problem nie wynika z braku wiedzy medycznej czy dostępnych metod terapeutycznych, lecz z braku spójnej organizacji opieki nad pacjentem z raną przewlekłą.

Czy system nadąża za skalą problemu?
Leczenie stopy cukrzycowej w Polsce odbywa się obecnie w modelu rozproszonym. Pacjenci przemieszczają się pomiędzy poradniami diabetologicznymi, chirurgicznymi i oddziałami naczyniowymi bez jasno określonej ścieżki terapeutycznej. Brakuje wyspecjalizowanych jednostek, które w sposób interdyscyplinarny łączyłyby leczenie rany, kontrolę metaboliczną cukrzycy oraz interwencje zabiegowe.

PTLR wskazuje, że konieczne jest stworzenie w każdym województwie wyspecjalizowanych ośrodków leczenia stopy cukrzycowej, działających w modelu poradni połączonej z dedykowanym oddziałem. W takim systemie większość świadczeń realizowana byłaby ambulatoryjnie, a hospitalizacja ograniczona do sytuacji wymagających określonych procedur. Tego rodzaju rozwiązania funkcjonują od lat w wielu krajach Europy i przynoszą wymierne efekty kliniczne.

Dlaczego leczenie ratujące kończynę wciąż przegrywa z amputacją?
Towarzystwo zwraca również uwagę na konieczność rewizji mechanizmów finansowania świadczeń. W obecnym modelu skomplikowane, wieloetapowe leczenie ratujące kończynę bywa niedoszacowane, podczas gdy amputacja jest procedurą prawidłowo wycenianą. W ocenie ekspertów system powinien premiować skuteczną terapię zachowawczą i interdyscyplinarną, która w dłuższej perspektywie ogranicza koszty społeczne, rehabilitacyjne i rentowe.

Równolegle niezbędne jest uporządkowanie ścieżki pacjenta oraz wzmocnienie profilaktyki – w tym regularnej kontroli stóp u chorych na cukrzycę i edukacji lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej. Wczesne rozpoznanie zmian i szybkie wdrożenie terapii pozwalają uniknąć dramatycznych konsekwencji klinicznych.

Dialog zamiast krytyki
Pilotażowy program leczenia cukrzycowej choroby stóp był sukcesem i pokazał, że amputacji uda się uniknąć przy odpowiedniej współpracy interdyscyplinarnych zespołów. Dlatego też kontynuując merytoryczną współpracę, PTLR liczy na wspólne wypracowanie rozwiązań, które poprawią bezpieczeństwo pacjentów.

– Dziś problemem nie jest brak wiedzy medycznej, lecz brak spójnego modelu organizacyjnego. Pacjenci z raną przewlekłą trafiają do systemu zbyt późno albo krążą pomiędzy placówkami bez koordynacji leczenia. Amputacja nie może być najłatwiejszym rozwiązaniem terapeutycznym. Potrzebujemy wyspecjalizowanych ośrodków, jasno określonej ścieżki pacjenta oraz odpowiednio przygotowanej kadry. Jako środowisko eksperckie deklarujemy gotowość do dialogu i współpracy przy tworzeniu trwałych rozwiązań systemowych – zaznacza dr n. med. Przemysław Lipiński, Prezes Polskiego Towarzystwa Leczenia Ran.

PTLR wyraża nadzieję, że przekazane postulaty staną się punktem wyjścia do konstruktywnych rozmów z Ministerstwem Zdrowia. W ocenie Towarzystwa inwestycja w organizację opieki i kompetencje personelu medycznego są nie tylko działaniem prozdrowotnym, ale także ekonomicznie racjonalnym – prawidłowo leczone rany generują niższe koszty niż leczenie ich powikłań.

Polskie Towarzystwo Leczenia Ran deklaruje pełną gotowość do udziału w pracach eksperckich nad rozwiązaniami legislacyjnymi i organizacyjnymi, które pozwolą stworzyć w Polsce nowoczesny, skoordynowany model opieki nad pacjentem z raną przewlekłą. Postulaty PTLR wsparli: Towarzystwo Chirurgów Polskich, Polskie Towarzystwo Diabetologiczne oraz Polskie Stowarzyszenie Diabetyków.

pr/, fot. Thinh Phan Quoc / pexels,com

Data publikacji: 19.05.2026 r.