Starzenie się społeczeństw wyzwaniem dla Polski i Europy

22 czerwca br. w siedzibie Polskiej Akademii Nauk w Pałacu Staszica w Warszawie odbyło się spotkanie „Neurologia w Polsce w kontekście europejskiego planu zdrowia mózgu”, zorganizowane przez Instytut Rozwoju Spraw Społecznych, Komitet Nauk Klinicznych Polskiej Akademii Nauk i Instytut Zarządzania w Ochronie Zdrowia Uczelni Łazarskiego. Uczestnicy dyskutowali o zadaniach, z jakimi muszą się w tej sytuacji zmierzyć środowiska kliniczne i decydenci.

W dobie starzenia się społeczeństw najważniejszymi wyzwaniami zdrowotnymi są wszelkie schorzenia w obszarze neurologii. Udary mózgu, choroby otępienne i migreny są jednymi z najważniejszych wyzwań zdrowotnych dla współczesnej Europy.

Liczba pacjentów będzie rosła w miarę starzenia się populacji Europy. – Trzeba pamiętać, że poza dramatem chorych i ich bliskich, choroby neurologiczne, w tym choroby mózgu, wiążą się z wymiernymi kosztami społeczno-gospodarczymi. Koszty choroby Alzheimera w Unii Europejskiej szacowane są na ponad 250 mld euro rocznie, a demencji – ok. 300 mld euro rocznie – podkreślił dr Adam Jarubas, Przewodniczący Komisji Zdrowia SANT w Parlamencie Europejskim.

Krajowy konsultant w dziedzinie neurologii prof. Bartosz Karaszewski wskazał, że choroby neurologiczne od dawna powinny być priorytetem dla zdrowia publicznego. Przytoczył dane potwierdzające fakt, że generują dla systemu większe koszty, niż pozostałe choroby razem wzięte.

– To są po prostu liczby. To jest po prostu matematyka. Bo jeżeli uwzględnimy nie tylko DALY (ang. Disability-Adjusted Life Years – utrata jednego roku życia w pełnym zdrowiu, jedna z miar obciążenia chorobami w populacji), ale także długość życia w niepełnosprawności, stopień niepełnosprawności i zaangażowanie opiekunów, to neurologia i choroby mózgu są dyscypliną medycyny najbardziej obciążającą populację europejską.

Eksperci podkreślali, że największe wyzwania polskiej neurologii to rosnąca liczba pacjentów, niedobory kadr medycznych, niedoskonała organizacja opieki neurologicznej oraz brak działań profilaktycznych. Kluczowe jest więc utworzenie sieci neurologicznej z referencyjnością ośrodków, która zapewni rozwój skoordynowanej opieki, a także wczesna diagnostyka, ponieważ przełomowe nowe terapie dla takich pacjentów muszą być włączane na początkowym etapie choroby.

– Neurologia jako dziedzina medycyny powinna mieć rzeczywiście priorytetowe znaczenie. To musi być jednoznacznie zaznaczone, inaczej neurologia może zostać wyparta przez inne dziedziny i sprowadzona do funkcji konsultacyjnej. W Ministerstwie Zdrowia obserwowałem inercję systemu: jeśli jakiś jego element nie zostanie prosto zdefiniowany, różne polityczne zawirowania mogą wynaturzyć to, co realnie powinniśmy zrobić – powiedział wiceprzewodniczący Senackiej Komisji Zdrowia (były wiceminister zdrowia), z zawodu lekarz neurolog Wojciech Konieczny, który uważa, że ważna jest odpowiednia konstrukcja krajowej sieci neurologicznej.

Debatowano również na temat wsparcia osób z chorobą Alzheimera w uzyskaniu możliwości korzystania z nowych leków, które dopuściła Europejska Agencja Leków i która rekomenduje zorganizowanie dostępu do nich na zasadach programu lekowego.

Mocno wybrzmiała również rola opiekunów osób z chorobami neurodegeneracyjnymi. – Wobec braku rozwiązań usprawniających dostęp do systemowej opieki, wobec problemów z organizacją opieki wytchnieniowej, opiekunowie nie są po prostu elementem systemu – oni ten system podtrzymują – stwierdził prezes Fundacji Chorób Mózgu Wojciech Machajek.

– Przez ostatnią dekadę z ogłoszonego 10 lat temu Dekalogu Polskiej Neurologii udało się zrealizować tylko jeden punkt – uczynić neurologię specjalizacją priorytetową – dodał prezes Machajek.

W Polsce priorytet „Zdrowe serce, zdrowy mózg” został wskazany jako jeden z trzech najważniejszych dla Ministerstwa Zdrowia.

Nadal jednak – według uczestników debaty – mamy do czynienia z problemami w programach lekowych, jak wstrzymanie nowych włączeń pacjentów, kolejki nawet do 2 lat oczekiwania na wizytę, pogłębiająca się dysproporcja między dostępem a realnym zapotrzebowaniem.

Spotkanie było nie tylko miejscem debaty, także formułowania propozycji rozwiązań i wymiany poglądów między wieloma środowiskami. Również analizowania zjawisk ekonomiczno-społecznych przez pryzmat kwestii zdrowia i opieki zdrowotnej, które mają wpływ na każdą dziedzinę życia i aktywności gospodarczej.

Otwiera ono cykl debat eksperckich organizowanych wspólnie przez Instytut Rozwoju Spraw Społecznych, Komitet Nauk Klinicznych Polskiej Akademii Nauk i Instytut Zarządzania w Ochronie Zdrowia Uczelni Łazarskiego pod patronatem Rzecznika Praw Pacjenta, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, European Migraine & Headache Alliance (EMHA) i organizacji pacjentów Alzheimer Polska.

Oprac. IKa, źródło: Instytut Rozwoju Spraw Społecznych, fot. pixabay.com

Data publikacji: 24.06.2026 r.