Naukowcy zidentyfikowali białko, które chroni nerki przed ostrym uszkodzeniem i zapobiega ich włóknieniu – informuje pismo „Immunity & Inflammation”.
Ostre uszkodzenie nerek (AKI) często wywoływane jest przez uraz niedokrwienno-reperfuzyjny (IR) w sytuacjach nagłych, takich jak przeszczep. Może to prowadzić do nieodwracalnego włóknienia i przewlekłej choroby nerek (PChN). Kluczową rolę odgrywają komórki układu odpornościowego, ale specyficzne molekularne mechanizmy, które kontrolują przejście od szkodliwego stanu zapalnego do naprawy tkanek, pozostawały nieuchwytne.
Badania zespołu profesorów Cheng Yanga i Ruiming Ronga z Uniwersytetu Fudan (Chiny) pozwoliły zidentyfikować kluczowy czynnik ochronny – białko VISTA.
Autorzy publikacji (DOI: 10.1007/s44466-026-00027-3) wykazali, że VISTA koordynuje odpowiedź immunologiczną, działając na makrofagi oraz limfocyty T. Ich zdaniem terapie działające na VISTA mogłyby być obiecującym celem terapeutycznym, jeśli chodzi o powstrzymywanie stanu zapalnego nerek i zapobieganie ich ostremu uszkodzeniu.
Wykorzystując sekwencjonowanie RNA pojedynczych komórek i cytometrię przepływową, naukowcy najpierw zmapowali ekspresję VISTA w nerkach. Stwierdzili, że VISTA jest silnie ekspresjonowane w makrofagach nerkowych – zarówno miejscowych, jak i naciekających. Co istotne, ekspresja VISTA po niedokrwieniu i reperfuzji (IR) przebiegała według wyraźnego dwufazowego wzorca: szybko rosła we wczesnej fazie ostrej (od kilku godzin do jednego dnia), co sugeruje aktywną rolę w początkowej odpowiedzi, ale stopniowo spadała w fazie zwłóknienia (po siedmiu dniach), zbiegając się z nieudaną naprawą.
W przypadku myszy z niedoborem VISTA po IR drastycznie zaostrzyła się niewydolność nerek, martwica kanalików nerkowych i późniejsze zwłóknienie śródmiąższowe, co potwierdziło jego wyjątkową funkcję ochronną.
Autorzy dokonali kilku kluczowych odkryć. Po pierwsze, zidentyfikowano czynnik transkrypcyjny, stymulujący wzrost ekspresji VISTA. Miejscowy niedobór tlenu spowodowany urazem IR stabilizuje czynnik indukowany hipoksją 1α (HIF-1α). HIF-1α wiąże się bezpośrednio z promotorem Vsir, napędzając jego transkrypcję w makrofagach. Ustanawia to bezpośredni związek między niedotlenieniem tkanek a aktywacją tego ochronnego punktu kontrolnego układu odpornościowego.
Po drugie, naukowcy wyjaśnili, w jaki sposób VISTA wywiera swoje działanie ochronne. Sygnalizacja VISTA hamuje działanie NF-κB, od którego zależy aktywność genów prozapalnych. Gdy brak VISTA, NF-κB ulega nieprawidłowej aktywacji, co pobudza proces zapalny.
Po trzecie, badanie ujawniło kluczową interakcję między makrofagami a limfocytami T. Nadmiar interleukiny IL-12 wytwarzany przez makrofagi z niedoborem VISTA pobudza różnicowanie limfocytów T w limfocyty Th1 produkujące interferony, jednocześnie hamując ekspansję limfocytów T regulatorowych (Treg). Ta nierównowaga immunologiczna makrofagów i limfocytów T wydaje się głównym czynnikiem zaostrzenia uszkodzenia nerek i niepowodzenia naprawy.
Podanie rekombinowanego białka VISTA myszom w momencie reperfuzji wyraźnie osłabiło uszkodzenie nerek. U leczonych zwierząt stwierdzono znacząco obniżone stężenie kreatyniny w surowicy i azotu mocznikowego we krwi, zmniejszoną martwicę kanalików nerkowych i mniejszy obszar włóknienia w porównaniu z grupą kontrolną.
Wyniki te stanowią przekonujący dowód na to, że można skutecznie przekształcić mikrośrodowisko zapalne nerek z destrukcyjnego, prozapalnego stanu w środowisko sprzyjające naprawie. Jak podsumował prof. Rong, strategia immunomodulacyjna ukierunkowana na VISTA oferuje obiecującą drogę terapeutyczną dla pacjentów z ostrym uszkodzeniem nerek, z potencjałem zapobiegania długotrwałym powikłaniom włóknienia i rozwojowi przewlekłej choroby nerek. (PAP)
Paweł Wernicki, fot. freepik.com
Data publikacji: 30.03.2026 r.
