Fundacja Avalon zorganizowała dwudniową konferencję „Nowoczesne trendy kształtujące widoczność i prawa osób z niepełnosprawnością. Praca. Kariera. Technologia.” Czy dostępność w biznesie naprawdę się opłaca? Jak pokazywać osoby z niepełnosprawnościami w mediach bez powielania stereotypów? Czy edukacja może być dostępna dla wszystkich? Jak wspierać niezależne życie osób z niepełnosprawnościami? To tylko część pytań, które wybrzmiały w jej trakcie.
Wydarzenie dało przestrzeń do merytorycznej, międzysektorowej rozmowy, która łączy środowisko osób z niepełnosprawnościami, organizacje społeczne, administrację publiczną, biznes i media.
W ciągu dwóch dni 8 i 9 maja w CIC Warsaw oraz online odbyło się szereg paneli dyskusyjnych, wykładów, warsztatów i kuluarowych rozmów.
Pierwszy dzień spotkań rozpoczęto od panelu, w którym dyskutowano o sposobach używanych przez biznes i organizacje pozarządowe do kształtowania codzienności osób z niepełnosprawnością Współpraca biznesu i NGO’s jest ważnym elementem w budowaniu inkluzywnego społeczeństwa. Biznes coraz częściej przekonuje się do tego, że różnorodność, np. w zatrudnianiu, daje szerszą perspektywę. Zespoły są bardziej kreatywne, tworzą lepszą atmosferę i są stabilniejsze, gdyż osoby z niepełnosprawnością rzadziej decydują się na zmianę miejsca pracy.
Najbardziej wartościowa jest współpraca, która przynosi obopólną korzyść. Biznes powinien zrozumieć, że nie tylko wspiera NGO’s, ale współpraca z tymi organizacjami przynosi również im niematerialne korzyści, pomaga w pozyskaniu potencjalnych klientów, czy promocji marki.
Dzięki tej współpracy udaje się zrealizować wiele wspólnych przedsięwzięć o różnym charakterze dla wspólnoty lokalnej, czy konkretnej grupy społecznej.
Firmy są otwarte na pracowników z niepełnosprawnościami, ale trzeba podkreślić, że są firmy dwóch prędkości: duże korporacje oraz małe i średnie przedsiębiorstwa, w których przepaść świadomościowa jest dużo większa.
Według danych GUS, w Polsce pod koniec 2024 roku było 3,9 mln osób posiadających ważne orzeczenie o niepełnosprawności, co stanowi ok. 10,5 proc. ludności. Warto jednak zaznaczyć, że szacunki uwzględniające osoby bez oficjalnego dokumentu mogą sięgać nawet od 4 do 7 mln osób. Wśród nich 60 proc. stanowią osoby w wieku produkcyjnym. Jest to potencjał, którego nie można zmarnować. Według przedstawiciela biznesu przedsiębiorcy w coraz mniejszym stopniu zwracają uwagę na sprawność pracownika. Najważniejsze są kompetencje, a ponieważ poziom wykształcenia OzN jest ciągle niższy niż w pozostałej części społeczeństwa, należy dążyć do podnoszenia kwalifikacji zawodowych tej grupy osób. Powinny one ciągle rozwijać swoje umiejętności, działać świadomie, dopasowując się do potrzeb rynku pracy w oparciu o swoje możliwości.
Tematowi edukacji poświęcony był panel „Szkoła dla wszystkich – edukacja włączająca: idea kontra praktyka”. Omówiono w nim wyzwania, z którymi mierzą się dzieci, rodzice i specjaliści.
W prelekcji zatytułowanej „Nie ma dzieci ‘niematematycznych’ – są tylko nieodkryte drogi uczenia się” bardziej szczegółowo omówiono edukację dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, które często są niedostrzegane w obszarze edukacji matematycznej, a ich możliwości pozostają niewykorzystane. Odpowiednio zaprojektowana, dostępna edukacja matematyczna może wzmacniać poczucie kompetencji i sprawczości dzieci oraz umożliwić im dalszą edukację i pracę.
Pracowników z niepełnosprawnością w różnych funkcjach życiowych wspierają nowoczesne technologie, a także przepisy prawne jakim jest m.in. Polski Akt o Dostępności. Biznes jest zobowiązany do wdrożenia tego aktu, produkty i usługi powinny być dostępne dla wszystkich, należy więc powszechnie stosować projektowanie uniwersalne.
Wprowadzanie tego aktu jest lepiej realizowane w dużych firmach niż w sektorze średnich i małych przedsiębiorstw. Wynika, to przede wszystkim z braku informacji, mniejszych możliwości osobowych i finansowych.
Nowoczesne technologie stają się realnym wsparciem dla osób ze szczególnymi potrzebami – nie w teorii, lecz w codzienności. Od rozwiązań sensorycznych, przez inteligentne systemy asystujące, po robotykę i praktyczne zastosowania AI – mogą przywracać sprawczość, poczucie bezpieczeństwa i niezależność. Nowoczesne narzędzia cyfrowe wspierają samodzielność, rozwój osobisty i zawodowy oraz codzienne funkcjonowanie OzN. Oczywiście są jeszcze obszary wymagające lepszego dostosowania, np. dotykowe bankomaty, bez udźwiękowienia, które nie są dostępne dla osób z dysfunkcją wzroku.
Temat rynku pracy uzupełnił panel o wolontariacie pracowniczym, który w organizacjach wzmacnia zaangażowanie zespołu, wspiera budowanie sensu pracy. Jego istotą jest oddolne zaangażowanie pracowników w przedsięwzięcia, które mają znaczenie i dla nich samych i dla innych osób, np. przewlekle chorych, czy młodzieży potrzebującej wsparcia.
Czy działalność aktywistyczna to praca? – takie pytanie zadano panelistom, którzy są rzecznikami osób niepełnosprawnych w życiu publicznym.
Zabieranie głosu w debacie publicznej, samorzecznictwo, działania aktywistyczne – to w demokracji może robić każdy. Ale z czasem takie zaangażowanie tworzy wartość dodaną dla organizacji, firmy czy instytucji. Może to być wartość wizerunkowa, strategiczna, reklamowa, szkoleniowa. I wtedy czasami są to działania wykonywane społecznie, a czasami za wynagrodzeniem. Aktywiści są zapraszani do mediów i instytucji dzięki czemu wiele tematów, np. o potrzebie asystencji osobistej, przebija się do szerszego odbioru. Często wobec nich pada zarzut, że są lobbystami, nie zgadzają się z tą opinią, ale nawet jeżeli, to uważają, że lobbują w słusznej sprawnie. Nie stoi za nimi żaden kapitał, a nawet czasami ich własny interes. Działając nie skupiają się tylko na wąskiej grupie, np. niepełnosprawni z dysfunkcją ruchu, ale patrzą szerzej.
W trakcie pierwszego dnia konferencji sportowcy z niepełnosprawnością oraz firmy ich wspierające rozmawiali m.in. o sponsoringu w sporcie. Niestety, jak mówili prelegenci sport nie jest głównym źródłem ich utrzymania, a na realizację swoich projektów wykładają swoje środki i szukają sponsorów. Jak podkreślili firmy coraz chętniej wspierają sportowców z niepełnosprawnościami. Dla biznesu jest to nie tylko misja społeczna, ale także budowanie wizerunku firmy. Sportowiec jest nośnikiem reklamy, jest to wzajemny pakiet usług. Zarówno biznes uczy się wiele od sportu, ale i sport od biznesu. I tu i tu są ludzie, zespoły, relacje, są sukcesy i niepowodzenia.
Podkreślono znaczenie sportu dla dziecka z niepełnosprawnością, rodzic czy opiekun powinien wskazywać im sportową drogę. Nawet jeżeli nie będzie to sport zawodowy, to na pewno przyczyni się do poprawy sprawności dziecka.
Wśród wielu tematów konferencji poruszono temat niepełnosprawności w mediach.
Zwrócono uwagę, że media szczególnie społecznościowe kreują fałszywy wizerunek świata. Nie pokazuje się w nich biedy, brzydoty, taki świat jest oczywiście oszustwem.
Paneliści – ludzie mediów – podkreślali, że nie należy oczekiwać aby wszyscy wokół akceptowali mnie takim jakim jestem. Natomiast trzeba pogodzić się z faktami, zaakceptować siebie. W relacjach z innymi pomaga dystans i uśmiech.
Drugi dzień konferencji otworzył panel pt. „Niewidoczne nie znaczy nieważne. Sukces, system i życie z niewidoczną niepełnosprawnością”.
Swoimi doświadczeniami – od momentu pojawienia się choroby, poprzez poszukiwanie diagnozy, i leczenie – podzieliły się osoby z różnych środowisk i pokoleń.
Został przedstawiony również punkt widzenia reprezentanta środowiska medycznego.
Rozmawiano także o dostępie OzN do wsparcia psychologicznego w Polsce. Bywa z nim bardzo różnie, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach. Brakuje specjalistów, którzy będą mogli postawić dobrą diagnozę i dobrać odpowiednią metodę terapeutyczną. Paneliści postulowali aby pomoc psychologiczna nie była luksusem, a pacjenci mieli możliwość z korzystania z terapii w każdej miejscowości.
Konferencję zakończył panel „Wsparcie, które daje wolność – asystencja osobista w pracy i codzienności”.
Omawiano aktualny etap prac legislacyjnych nad ustawą o asystencji osobistej, dostęp do niej w Polsce, codzienne doświadczenia osób z niepełnosprawnościami.
Jak podkreślano każdy obywatel jest ważny, a włączanie OzN w życie społeczne i zawodowe opłaci się wszystkim. Trzeba dać ludziom moc, a nie tylko pomoc. I właśnie asystencja jest mocą. Asystencja musi być zrobiona dobrze, nie można bazować na tym co jest teraz. Przepisy są niejednolite i absurdalne. Osoby z niepełnosprawnością to nie jest problem do rozwiązania, ale kapitał do zaopiekowania. Niestety, obecnie każdy samorząd może dowolnie zapisać regulaminy, projekty, a należy je ujednolić w taki sposób, żeby bardziej były dostosowane do OzN, które potrzebują pomocy drugiej osoby. Należy też pokazywać potencjał zawodu asystenta osobistego, aby znaleźli się chętni do tej pracy nie tylko w dużych miastach, ale i mniejszych miejscowościach.
Oprócz paneli dyskusyjnych było miejsce również na udział w różnotematycznych warsztatach, np. jogi relaksacyjnej, jak walczyć o swoje prawa, dla rodziców i opiekunów o potrzebach sensorycznych dziecka, o budowaniu wiarygodnego wizerunku w internecie oraz odpowiedzialnej komunikacji podczas prowadzenia zbiórek pieniężnych, o zrozumieniu mechanizmów stresu i wypalenia zawodowego, czy Speed Friending – poznajemy się! I wiele innych.
A przy sześciu tematycznych „stolikach dialogu i współpracy” – między biznesem, osobami z niepełnosprawnościami, NGO’s i administracją wspólnie poszukiwano konkretnych, możliwych do wdrożenia rozwiązań.
Konferencja „Nowoczesne trendy kształtujące widoczność i prawa OzN” pokazała jak bardzo ważna jest włączająca dyskusja o prawach i obecności osób z niepełnosprawnościami w różnych przestrzeniach, które dotyczą każdego i każdej z nas: technologii, polityki, usług medycznych czy edukacji. Organizując to wydarzenie po raz kolejny, obserwuję jak wzmacniające jest doświadczenie spotkania, wymiany doświadczeń, rozmowy w tak różnorodnej grupie. Podsumowuję pracę nad konferencją z wdzięcznością, że zebraliśmy w jednym miejscu tak dużo osób, które połączyła idea równości, różnorodności i inkluzywności. Do zobaczenia na kolejnej edycji – podsumowała Żaneta Krysiak z Fundacji Avalon, organizatorka wydarzenia.
Jolanta Kołacz, fot. fot-Maciej-Krüger / Fundacja Avalon
Transmisja z konferencji Fundacji Avalon!
Data publikacji: 15.05.2026 r.
